شاگردان مکتب امام هادي×
گرچه زندگي امام هادي× در عصر اختناق و استبداد بود و امام براي فعاليت فرهنگي در سطح گسترده آزادي عمل نداشت و از اين نظر فضاي جامعه با عصر امام باقر× و به ويژه عصر با امام صادق× تفاوت فراوان داشت؛ امّا آن حضرت در همان شرايط نامساعد، علاوه بر فعاليت‌هاي فرهنگي، از طريق مناظرات، مکاتبات، پاسخگويي به سؤالها و شبهات، و تبيين بينش درست در برابر مکاتب کلامي منحرف، راويان و محدثان و بزرگاني از شيعه را تربيت کردند و علوم و معارف اسلامي را به آنان آموزش دادند و آنان اين ميراث بزرگ فرهنگي را به نسل‌هاي بعدي منتقل کردند.
شيخ طوسي، دانشمند نامدار اسلام، تعداد شاگردان آن حضرت در زمينه‌هاي مختلف علوم اسلامي را 185 نفر مي‌داند.([1])
در ميان اين گروه، چهره‌هاي درخشان علمي و معنوي و شخصيت‌هاي برجسته‌اي مانند: فضل بن شاذان، حسين بن سعيد اهوازي، ايوب بن نوح، ابوعلي (حسن بن راشد) حسن بن علي ناصر کبير، عبد العظيم حسني (که در شهر ري مدفون است) و عثمان سعيد اهوازي به چشم مي‌خورند که برخي از آنان داراي آثار و تأليفات ارزشمند در زمينه‌هاي مختلف علوم اسلامي هستند و آثار و خدمات علمي و فرهنگي آنان در کتاب‌هاي رجال بيان شده است.([2])
[1]. رجال طوسی، ص409ـ429.
[2]. پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، ص611.
