پرسش
تا مرد سخن نگفته باشد عیب و هنرش نهفته باشد آیا این شعر منبع روایی دارد؟
پاسخ:
جناب سعدی در بیان اهمیت سخن گفتن و هنر بیان میگوید:
«تا مرد سخن نگفته باشد عیب و هنرش نهفته باشد».
بر اساس نظر برخی از شارحان حدیث، سعدى این بیت را از روى این کلام امام علی(علیه السلام) ساخته است.
آنجا که حضرت فرمود: «تَکَلَّمُوا تُعْرَفُوا فَإِنَّ الْمَرْءَ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِه»؛[۱]
سخن بگویید تا شناخته شوید که آدمی در زیر زبانش پنهان است. خردمندان و دانشمندان تا سخن نگویند قدر و جایگاهشان برای مردم معلوم نمیشود. منظور این است که کسى علم و دانش و یا هنرى دارد و بخواهد مردم او را بشناسند باید سخن بگوید؛ زیرا که هر مردى در زیر زبان خود پنهان است. و چون سخن بگوید قدر و مرتبه او از هنر و بیهنرى ظاهر گردد.[۲] ابن ابی الحدید میگوید: این سخن یکی از سخنان بینظیر علی(علیه السلام) است که نمیتوان برایش قیمت گذاشت و کسی قدرش را نشناخت[۳]
البته این بدان معنا نیست که همیشه و از هر کسی سخن گفتن بهتر از سکوت است؛[۴] چون:
«پسته بیمغز اگر لب وا کند رسوا شود».[۵]
__________________________________________________
[۱] سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغه، محقق، صبحی صالح، ص ۵۴۵، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
[۲] آقا جمال خوانساری، محمد، شرح بر غرر الحکم و درر الکلم، محقق، مصحح، حسینی ارموی محدث، جلال الدین، ج ۳، ص ۲۸۷، تهران، دانشگاه تهران، چاپ چهارم، ۱۳۶۶ش.
[۳] ابن أبی الحدید، عبد الحمید بن هبه الله، شرح نهج البلاغه، محقق، مصحح، ابراهیم، محمد ابوالفضل، ج ۱۹، ص ۳۴۰، قم، مکتبه آیه الله المرعشی النجفی، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.
[۴] ر. ک: «مقایسه کلام و سکوت»، ۹۱۳۵.
[۵] ر. ک: «پسته بیمغز اگر لب وا کند رسوا شود»، ۱۲۰۹۸۱.
هیچ نظری وجود ندارد