تعامل روحانیان شیعه با دولت صفوی؛ علل و پیامدها چکیده این مقاله به پرسش از علل و پیامدهای تعامل روحانیان شیعه با دولت صفویه پاسخ میدهد و زمینههای گسترش تشیع در این دوره تاریخی را بررسی میکند. روش این مقاله، بررسی اسناد تاریخی درباره چگونگی رفتار دولت صفویه و عکس العمل عالمان شیعی است. رویکرد اعتدالی اهل تسنن در ایرانِ بعد از قرن هفتم و گرایش متصوفه به برخی آموزههای ...
ناکارآمدی فرهنگی و اجتماعی تصوف در عصر صفوی و نقش آن در تحکیم موقعیت فقیهان شیعی چکیده از تحولات تاریخی مهم ایران، ظهور درویشان صفوی و قزلباشان صوفی است. حکومتی با بیش از دو قرن که فقهای شیعه در اصل بنیانش نقشی ندارند، ولی با این همه از همان ابتدا، شاه اسماعیل صفوی (۹۰۷-۹۳۰ ه.ق.) تشیع را مذهب رسمی کشور معرفی میکند؛ چنین رویدادی وابسته به عواملی است که ...
تحولات تفسیر قرآن در مذهب شیعه در عصر صفوی چکیده رسمیت یافتن مذهب تشیع در دوران حکومت صفوی در ایران، در فاصله سده دهم تا نیمه سده دوازدهم هجری، و یکپارچهشدن فضای مذهبی ایران به سود تشیع دوازدهامامی تأثیرات گوناگونی در حوزههای مختلف دانشهای دینی، از جمله تفسیر قرآن، بر جا نهاد و دگرگونیهایی را در این حوزه موجب شد. برخی از این تحولات عبارتاند از: پیدایش و گسترش جریان ...
بروز و ظهور باورهای شیعی در سیاست مذهبی شاه طهماسب اول صفوی چکیده سیاستهای مذهبی شاه طهماسب اول صفوی، نقش مهمی در فرآیند گسترش مذهب تشیع اثنیعشری در ایران عصر صفوی داشته است. بدون آگاهی از انگیزههای درونی شاه طهماسب برای به کار بستن این سیاستهای مذهبی، نمیتوان به درک صحیحی از وضعیت فرهنگی و مذهبی ایران در دوران حکومت او رسید. ریشهیابی منشأ اتخاذ سیاستهای مذهبی و چگونگی بروز ...
بررسی و تحلیل مناسبات شاهان صفوی با اقلیت مسیحی در ایران؛ دوره ضعف و زوال چکیده صفویه، نخستین حکومت شیعی اثناعشری مستقل و فراگیر و اولین آزمون دولتی شیعی و اولین صحنه ورود تقریبی علما به سیاست و حکومت است. نحوه تعامل این دولت با اقلیتهای دینی غیرمسلمان یکی از مسائل و ابهامات دوره مذکور است. مهمترین اقلیت دینی از حیث تعداد و جایگاه، مسیحیان بودند. در نوشتاری دیگر دوره ...
مشروعیت نظم سلطانی در نگرش سیاستنامهنویسان شیعی عصر صفوی چکیده دولت صفویان زمانی پا به عرصه قدرت گذاشت که ملت ایران تجربههای تاریخی متعددی از جنبشهای سیاسی شیعیان و تشکیل حکومت از سوی آنان در کارنامه خویش داشت. این پیشینه تجربه خوبی از مشروعیت سیاسی را برای صفویان به ارمغان آورد. پیدایش دولت صفوی، نقطه عطفی در تاریخ اندیشه سیاسی شیعه محسوب میشود. علمای شیعه برای نخستین بار به تکوین ...
مقایسۀ شیوۀ تعامل با اقلیتهای دینی در حکومت امام علی(ع) و حاکمان صفوی چکیده سیرۀ حکومتی حکیمانۀ علی(ع) منبعی هدایتگر برای همۀ مصلحان برجای گذاشته است. بخشی از این سیره تعامل با اقلیتهای دینی حاضر در جامعۀ اسلامی است. شیوۀ تعامل با اقلیتهای دینی همواره، از مباحث مطرح در جوامع اسلامی بوده است. قرآن خطوط کلی این تعامل را ترسیم و پس از پیامبر(ص) نیز، قرآن ناطق، علی(ع)، نمود عینی ...
چگونگی و عوامل تغییر رویکرد صفویه از تصوف به تشیع چکیده بررسی تاریخ تحولات دولت صفویه از مباحث مهم و مطرح در تاریخ تحولات ایران است. عدهای صوفیمنش و قزلباش در تاریخ این مرزوبوم مجال ظهور و بروز پیدا کردند و حکومتی را بنیان نهادند که فقهای شیعه در اصل تأسیس آن نقشی نداشتند. با این همه درگذر زمان فقیهان شیعی نقشهای کلیدی را به عهده گرفتند و مذهب تشیع ...
تشیع و تاریخ اجتماعی ایرانیان در عصر صفوی چکیده مؤلفههای گوناگونی در شکلگیری تاریخ اجتماعی هر ملت یا پیروان هر مذهبی مؤثر است. بررسی همهجانبه تاریخ اجتماعی هر ملتی، نیازمند توجه به تمامی علل و عواملی است که در فرآیند شکلگیری تاریخ اجتماعی آنها دخالت دارد. از جمله این علل و عوامل، توجه به کارکردهای دین و مذهب است که از مؤلفههای بسیار تأثیرگذار در تاریخ اجتماعی و هویت جمعی ...
