بلال الحبشی والدفاع عن الامامه و الولایه

بلال الحبشی
فی ذاک الیوم الذی رفع فیه رسول الله (ص) صوت الحریه و التحرر من الرق والعبودیه سمع بلال الزنجی الاسود بقلبه الابیض هذا النداء ووهب نفسه من اجل تحقیق ذلک , نظر الى وجه الرسول (ص) وانشد شعرا باللغه الحبشیه وقال : «اَرَه بَرَهْ کَنْکَرَهْ کِرا کِری مِنْدَرَهْ» ( عندما نخاطب فی بلادنا الصلحاء وندعوهم ونعظمهم نشبهم بک ایها الرسول (ص)).
ان عظم شان وشخصیته "بلال" جعلته یصبح الموذن الخاص للرسول(ص) حیث کان الموذن هو الناطق لدعوه الناس لکی یجتمعوا لسماع مایقوله الرسول (ص) علیهم . عند فتح مکه صعد الکعبه الشریفه وقام باداء الاذان بحیث البعض لم یحتمل ذلک ونزل الوحی یوبخهم ویقول لهم لافرق بینکم الا بالتقوى.
یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَ أُنْثى‏ وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ. (حجرات۱۳)
«و اصبر نفسک مع الذّین یدْعُونَ رَبَّهم بِالْغَداهِ و الْعَشی یریدُونَ وَجْهَهُ و لا تَعْدُ عَیناکَ عَنْهُمْ تُریدُ زینَهَ الحیاه الدنیا …»؛( کهف۲۸).

الرسول الکریم (ص) وامیر المومنین علی (ع) یصفون بلال
کان من المعرفه والعرفان بحیث قال عنه الرسول (ص) ان الجنه تشتاق الى علی , سلمان , عمار , بلال وکلامه خلال الاذان کان حجه دامغه, فی الزمن الذی کان اشراف قریش یقاومون الاسلام طلب الرسول منه ان یقوم بالدعاء بعد اقامه الاذان ویطلب من الله نصرته على قریش , وقال الرسول عنه , ان بلال یرکب البعیر فی الجنه ویودی الاذان وعند وصوله لعباره «اشهَد اَنْ لا اِله اِلاّ اللّه » و «اشهَد اَنَّ محمدا رسولُ اللّه » یلبس ملابس الجنه.
کان الرسول (ص) یدافع عنه فی جمیع المواقف ویذکر التاریخ الکثیر منها , طلب الرسول (ص) من ابوبکر ان یقوم بالاعتذار من بلال ورفاقه.
عندما ذکر ابوذرالغفاری وجه بلال بالاسود وبخه الرسول بجمله قصیره وقال له ان فیک القلیل من الجاهلیه فقام ابوذر ووضع وجهه على التراب وطلب من بلال ان یضع قدمه علی وجهه ولم یقم حتى فعل ذلک بلال .
کان بلال صحابیا جلیلا کما کان سلمان الفارسی وکان یذهب الى بیت فاطمه وفی کثیر من الاوقات کان یطلب منه الرسول (ص) ان یقوم ببعض الاعمال لبیت فاطمه سلام الله علیها, فی یوم من الایام طلب منه الرسول (ص) و اعطاه نقودا وقال له «یا بلالُ! ابتع بها طیبا لابنتی فاطمه»
قال الامام علی (علیه السلام) ان اول من اسلم من العرب انا ومن العجم سلمان ومن الروم صهیب ومن الحبشه بلال ومن النبط حباب.

بلال کما وصفته فاطمه (ع)
کانت فاطمه الزهراء سلام الله علیه تصف بلال بانه من الشیعه الاذکیاء العارف بزمانه یعرف خفایا وعلن المجتمع . لذا لم تنطق یوما السیده الزهراء سلام الله علیها کلاما فی ذم بلال لانه کان المدافع عن الاسلام والولایه.
ان هذا الذکاء والمعرفه جعلته لم یهادن غاصبی الخلافه لحظه واحده وکان یقوم بتحلیل مایجری ببصیره.
فی الیوم الذی انتهت السقیفه وکانت بدایه خلافه ابو بکر کان حزینا اشد الحزن , کان جالسا فی مسجد الرسول (ص) ویفکر فیما جرى وکان یعتبر ذاک قضاء وقدر اللهی دخل الخلیفه وحان موعد الاذان . الموجودین کان یتوقعون ان یسمعوا صوت بلال للاذان کما کان فی زمن حیاه الرسول (ص) ولکن وجدوه حزینا جالسا فی زاویه المسجد جاءوا عنده وقالوا : بلال !اذان.اذان!
فاجاب وبکل شجاعه ان لن اقوم باداء الاذان بعد الیوم, قوموا بتعیین شخص اخر للاذان . جاء الخلیفه الاول عنده وقال له قم یا بلال للاذان, فاشار براسه وقال لا , سأله ابو بکر عن السبب فاجاب : اذا کنت قد حررتنی من امیه لاصبح عبدک فانا تحت تصرفک واما اذا اطلقتنی فی سبیل الله فاترکنی .
وعندما سمع اطلقتنی فی سبیل الله, لم یقل شئ واضاف بلال بعد الرسول لم اصعد للاذان مطلقا.
یقول بلال : ان فضل علی علیه السلام على بلال اکثر من فضل ابو بکر علیه لان ابوبکر حرره من قیود العبودیه والعذاب الدنیوی , ولکن علی علیه السلام حررنی من العذاب الاخروی , لان حب علی علیه السلام نجات من النار وضمان دخول الجنه.
واما بنت الرسول (ص) تتذکر ایام ابوها الرسول الکریم (ص) وتقول لبلال «اِنّی اشتهی اَنْ اَسْمَعَ صوتَ مؤذنِ اَبی (ع) بالاذان» فقام بلال وبدء الاذان وعندما وصل الى عباره «اشهد اَنَّ محمدا رسولُ اللّه » فاهتز قلب فاطمه علیها السلام وشرعت بالبکاء وینقل انها اغمی علیها , وصل الخبر الى بلال فاسرع الیها وکانت قد افاقت وقالت له اکمل الاذان.
فقال لها:
اعذرینی یابنت رسول الله (ص) فانا قلق على سلامتک واخاف ان یحصل لک مکروه.

بلال والدفاع عن الامامه
کان بلال مدافع قوی عن الامام علی ( ع ) وفاطمه الزهراء علیها السلام , فعندما کان یحضر الامام علی علیه السلام وسط المسلمین کان بلال شدید الاحترام له وکان یعترض البعض علیه ویقولون :
ان ابوبکر اشتراک من امیه واطلقک , لکنک تحترم الامام علی علیه السلام اکثر منه .؟
فکان جواب بلال : ان فضل علی علیه السلام على بلال اکثر من فضل ابو بکر علیه لان ابوبکر حرره من قیود العبودیه والعذاب الدنیوی , ولکن علی علیه السلام حررنی من العذاب الاخروی , لان حب علی علیه السلام نجات من النار وضمان دخول الجنه.
عندما جاء انصار ابو بکر لطلب البیعه فکان تصورهم انه سیقبلها ولکن بدون ایه تردید وبطمانیه ومن خلال معرفته رفض البیعه , کان عمر حاضر فی المجلس وبعصبانیه قال له :هل هذا هو جزاء ابو بکر الذی حررک من العبودیه!
فاجاب بلال : اذا کان ابو بکر اطلقنی لوجه الله فلیترکنی واذا کان لغیر الله فانا تحت امره واختیاره , ولکننی لم ابایع غیر الذی عینه الرسول (ص) بعده والذی عینه طاعته فرض علینا الى یوم القیامه .
عندما سمع عمر الجواب انقلب وبدء بالسباب وقال : «لا ابا لک …» فیجب ان تغادر المدینه.
وکان ذلک بدایه نفیه الى الشام بسبب دفاعه عن الامامه والولایه.
فی اخر لحظات وجوده فی مدینه النبی والى جنب بنت الرسول وامیر المومنین (ع) کان یردد الاشعار التالیه
«باللّه لا اَبابَکرٍ نجوتُ وَ لو لا اللّه نأمت عَلی اَوْصالی الضَبُعْ»
ذهب بلال الى الشام وبقی فیها لفتره من الزمن وتوفی فیها بین الاعوام ۱۸ – 21 هجری قمری فی ایام خلافه عمر وبسبب الطاعون ودفن فیها .
باب الصغیر فی دمشق مدفنه وهو الان مزار للمسلمین کافه.
المترجم : سید مرتضى محمدی
القسم العربی – تبیان
___________________________________________
۱٫ بلال، عبدالحمید جوده السحار، ترجمه علی منتظمی، ص۴ و ۳٫
۲ .کشکول الشیخ البهایی، عزیزاللّه کاسب، ص۲۵۲٫
۳٫ تفسیرالامام العسکری(ع)، ص۴۶۲؛ علل الشرایع، ص۴۶۱٫
۴٫ عده الداعی، ص۲۱؛ المحجه البیضاء، ج۲، ص۳۱۰٫
۵٫ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۱۰، ص۱۰۴؛ عوالم العلوم، ج۱۴، ص۳۰۸٫
۶٫ بحارالانوار، ج۸۳، ص۱۳۱؛ نهایه الاحکام، ج۱، ص۴۲۲ و ۵۲۴٫
۷٫ التراتیب الاداریه، ج۱، ص۷۹٫
۸٫ بحارالانوار، ج۸۴، ص۱۱۶؛ ر.ک: مجمع الرجال، ج۱، ص۲۸۱٫
۹٫ مختصر تاریخ دمشق، ج۵، ص۲۶۱٫
۱۰ .شرح نهج البلاغه، ج۱۱، ص۱۹۸٫
۱۱٫ بحارالانوار، ج۱۰۴، ص۸۸؛ دلائل الامامه، ص۸۷٫
۱۲٫ بلال سخنگوی نهضت پیامبر(ص)، ص۳٫
۱۳٫ احقاق الحق، ج۱۹، ص۱۵۳؛ کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۹۷؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۱۵۷٫
۱۴٫بحارالانوار، ج۴۳، ص۱۵۸٫