فضائل الإمام علی علیه سلام

 وهو وصیّ رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم ووارثه وصفیه ووزیره وباب مدینه العلم وولی کلّ مؤمن بعده .
وفضائله المبیّنه عن منزلته السامیه عند الله تعالى کثیره تفوق حدّ الاِحصاء ، أفردها کثیر من العلماء والمحدثین بالتصنیف والتألیف (۱).
روى الحاکم باسناده عن أحمد بن حنبل ، قال : ما جاء لاَحدٍ من أصحاب رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم من الفضائل أکثر ما جاء لعلی بن أبی طالب علیه السلام (۲) . ورواه ابن عساکر (۳)، وابن حجر ، وقال الاَخیر : وکذا قال النسائی وغیر واحد (۴).
وقال ابن أبی الحدید : اعلم أنّ أمیر المؤمنین علیه السلام لو فخر بنفسه ، وبالغ فی تعدید مناقبه وفضائله بفصاحته التی آتاه الله تعالى إیاها واختصّه بها ، وساعده على ذلک فصحاء العرب کافه ، لم یبلغوا إلى معشار ما نطق به الرسول الصادق صلوات الله علیه فی أمره (۵).
وفیما یلی بعض تلک الفضائل التی اختص بها أمیر المؤمنین علیه السلام من بین أفراد الاُمّه :
۱ ـ إنّه أحبّ الخلق إلى الله تعالى ، وذلک فی حدیث الطائر المشهور المتواتر ، وقد أوردناه فی المبحث الثانی من الفصل الثانی مع مصادره ، فراجع .
۲ ـ وقال صلى الله علیه وآله وسلم مخاطباً أمیر المؤمنین علی علیه السلام : « أنت منی بمنزله هارون من موسى ، إلاّ أنه لا نبی بعدی » (6).
والظاهر من القرآن الکریم ان هارون کان وزیر موسى علیه السلام وخلیفته فی قومه (۷) ، وکذلک أمیر المؤمنین علیه السلام ، فهو نصّ صریح فی خلافته علیه السلام .
۳ ـ ولعلّ حدیث الرایه فی یوم خیبر ومجیئه بالفتح والظفر ، هو أربى فضائله علیه السلام ، وقد مرّ نصّه فی المبحث الثانی من الفصل الثانی مع جمله من مصادره ، فراجع .
۴ ـ وفی تبلیغ سوره براءه ، بعث رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم أبا بکر إلى أهل مکه ، فسار بها ثلاثاً ، ثم قال لعلی علیه السلام : « الحقه ، فردّ علی أبا بکر ، وبلّغها أنت » ففعل وأخذها منه وسار إلى مکه ، ورجع أبو بکر إلى النبی صلى الله علیه وآله وسلم قائلاً : یا رسول الله ، أحدث فیَّ شیء ؟ قال صلى الله علیه وآله وسلم :« لا، ولکن أُمرت أن لا یبلّغها إلاّ أنا أو رجل منی »وفی روایه :« لا یبلّغ عنی إلاّ أنا ، أو رجل منّی » (8).
۵ ـ ودعا رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم علیاً علیه السلام یوم الطائف فانتجاه ، فقال الناس : لقد طال نجواه مع ابن عمه ، فقال رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم :« ما أنا انتجیته ، ولکنّ الله انتجاه » (9)» .

۶ ـ وفی حدیث سدّ الاَبواب الشارعه فی مسجد النبی ، قال صلى الله علیه وآله وسلم : «سدّوا الاَبواب إلاّ باب علی »فتکلم الناس بذلک ، فقال صلى الله علیه وآله وسلم : «أما بعد ، فإنی اُمرت بسدّ هذه الاَبواب إلاّ باب علی ، وقال فیه قائلکم ، والله ماسددّته ولا فتحته ، ولکن اُمرت فاتّبعته » (10).

۷ ـ وقال صلى الله علیه وآله وسلم :« أنا مدینه العلم ، وعلی بابها ، فمن أراد المدینه فلیأت الباب » (11) ، وفی لفظ آخر « أنا دار الحکمه وعلی بابها » (12).
۸ ـ وقال صلى الله علیه وآله وسلم :« إنّ علیاً منی وأنا منه، وهو ولیّ کلّ مؤمن بعدی » (13).
۹ ـ وقال صلى الله علیه وآله وسلم :« لکل نبی وصیّ ووارث ، وإن علیاً وصیی ووارثی » (14) .
۱۰ ـ وقال صلى الله علیه وآله وسلم : « من آذى علیاً فقد آذانی » (15).
فهذه النصوص النبویه وغیرها الکثیر ، دلائل بیّنه تحکی عن فضل أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب علیه السلام على جمیع أفراد الاُمّه ، وکونه المؤهل لتسنّم الدور القیادی فی حیاه الاَمه وتحمّل أعباء الرساله بعد رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم .
ـــــــــــــ
 (1) کالسید الرضی فی الخصائص . وابن المغازلی فی المناقب . والخوارزمی فی المناقب وغیرهم .
(۲) المستدرک على الصحیحین ۳ : ۱۰۷ .
(۳) ترجمه الاِمام علی علیه السلام من تاریخ مدینه دمشق ۳ : ۸۳ | ۱۱۷ . وطبقات الحنابله | أبو یعلى ۱ : ۳۱۹ ، دار المعرفه ـ بیروت . والاستیعاب ۳ : ۵۱ .
(۴) تهذیب التهذیب ۷ : ۳۳۹ .
(۵) شرح ابن أبی الحدید ۹ : ۱۶۶ .
(۶) صحیح البخاری ۵ : ۸۹ | ۲۰۲ . وصحیح مسلم ۴ : ۱۸۷۰ | ۲۴۰۴ . وسنن الترمذی ۵ : ۶۴۰| ۳۷۳۰ . والمستدرک للحاکم ۲ : ۳۳۷ . ومسند أحمد ۱ : ۱۷۳ و ۱۷۵ و ۱۸۲ و ۱۸۴ . ومصابیح السُنّه ۴ : ۱۷۰ | ۴۷۶۲ . وجامع الاُصول ۸ : ۶۴۹ | ۶۴۸۹ و ۶۴۹۰ و ۶۴۹۱ ولایکاد یخلو منه مصدر من مصادر الحدیث .
(۷) راجع : سوره طه : ۲۰ | ۲۹ ـ ۳۲ . وسوره الفرقان : ۲۵ | ۳۵ . وسوره الاَعراف : ۷ | ۱۴۲ .
(۸) مسند أحمد ۱ : ۳ و۳۳۱ ، ۳ : ۲۱۲ و۲۸۳ ، ۴ : ۱۶۴ و۱۶۵ . وسنن الترمذی ۵ : ۶۳۶ | ۳۷۱۹ . وجامع الاُصول ۸ : ۶۶۰ | ۶۵۰۸ . ومجمع الزوائد ۹ : ۱۱۹ . والصواعق المحرقه : ۱۲۲ . والجامع الصغیر ۲ : ۱۷۷ | ۵۵۹۵ . والبدایه والنهایه ۷ : ۳۷۰ . وتفسیر الطبری ۱۰ : ۴۶ وغیرها .
(۹) سنن الترمذی ۵ : ۶۳۹ | ۳۷۲۶ . ومصابیح السُنّه ۴ : ۱۷۵ | ۴۷۷۳ . وجامع الاصول ۹ : ۶۴۹۳ . والریاض النضره ۳ : ۱۷۰ . والبدایه والنهایه ۷ : ۳۶۹ وغیرها کثیر .
(۱۰) سنن الترمذی ۵ : ۶۴۱ | ۲۷۳۲ . ومسند أحمد ۱ : ۳۳۱ . وفتح الباری ۷ : ۱۳ . والمستدرک ۳ : ۱۲۵ . ومجمع الزوائد ۹ : ۱۱۴ . والریاض النضره ۳ : ۱۵۸ . وجامع الاصول ۸ : ۶۵۹ | ۶۵۰۶ . والبدایه والنهایه ۷ : ۳۵۵ ، وجمیع کتب المناقب .
(۱۱) مستدرک الحاکم ۳ :۱۲۶ و۱۲۷ وصحّحه . وجامع الاصول ۸ : ۶۵۷ | ۶۵۰۱ . والبدایه والنهایه ۷ : ۳۷۲ . وتاریخ بغداد ۱۱ : ۴۹ ـ ۵۰ وأثبت صحته . والصواعق المحرقه : ۱۲۲ وغیرها.
(۱۲) سنن الترمذی ۵ : ۶۳۷ | ۳۷۲۳ . ومصابیح السُنّه ۴ : ۱۷۴ | ۴۷۷۲ . والجامع الصغیر ۱ : ۴۱۵ | ۲۷۰۴ . والبدایه والنهایه ۷ : ۳۷۲ . وحلیه الاَولیاء ۱ : ۶۴ وغیرها .
(۱۳) مسند أحمد ۴ : ۴۳۹ ، وسنن الترمذی ۵ : ۶۳۲ | ۳۷۱۲ ، وخصائص النسائی : ۶۳ و ۷۵ والمصنف | ابن أی شیبه ۷ : ۵۰۴ | ۵۸ ، دار الفکر ـ بیروت ط ۱ . والمعجم الکبیر | الطبرانی ۱۸ : ۱۲۸ | ۲۶۵ . وجامع الاصول ۸ : ۶۵۲ | ۶۴۹۳ .
(۱۴) ترجمه الإمام علی علیه السلام من تاریخ ابن عساکر ۳ : ۵ | ۱۰۳۰ و ۱۰۳۱ . والریاض النضره ۳ : ۱۳۸ . وذخائر العقبى : ۷۱ . ومناقب الخوارزمی : ۴۲ . والفردوس | الدیلمی ۳ : ۳۳۶ | ۵۰۰۹ . ومناقب ابن المغازلی : ۲۰۱ | ۲۳۸ . وکفایه الطالب : ۲۶۰ .
(۱۵) مسند أحمد ۳ : ۴۸۳ . ومستدرک الحاکم ۳ : ۱۲۲ وصحّحه . ودلائل النبوه | البیهقی ۵ : ۳۹۵ . والجامع الصغیر ۲ : ۵۴۷ | ۸۲۶۶ . ومجمع الزوائد ۹ : ۱۲۹ . والبدایه والنهایه ۷ : ۳۵۹ . والریاض النضره ۳ : ۱۲۱ . والصواعق المحرقه : ۱۲۳ وغیرها .