آثار برخى گناهان از زبان امام سجاد (ع)

بارها در دعاى کمیل این جملات را زمزمه کرده ایم: اللّهم اغفرلى الذّنوب الّتى تهتک العصم، اللّهم اغفر لى الذّنوب الّتى تنزل النقم، اللّهم اغفرلى الذنوب الّتى تغیّر النّعم، اللّهم اغفرلى الذّنوب الّتى تحبس الدّعاء، اللّهم اغفرلى الذّنوب الّتى تنزل البلاء؛ (۱) خدایا بیامرز گناهانى را که پرده هاى عصمت را مى درد (و آبروى انسان را مى برد) خدایا بیامرز گناهانى را که بدبختى ها را فرو مى ریزد. خدایا ببخش گناهانى را که نعمت ها را تغییر مى دهد، خدایا ببخش گناهانى را که دعاى انسان را (از اجابت) حبس مى کند (و باز مى دارد) و خدایا ببخش گناهانى را که بلاها را نازل مى کند.بارها و بارها این پرسش هم براى خود ما مطرح بوده و هم مردم و جوانان پرسیده اند که چه گناهانى است که گرفتارى و بدبختى را در پى دارد؟ کدام گناهان است که نعمت هاى انسان را تغییر و باعث سلب نعمت ها مى شود؟ چه گناهانى است که مانع استجابت دعاهاى انسانها مى شود؟ و چه گناهانى باعث نزول بلاهایى چون سیل و زلزله و خشکسالى و…مى شود؟ سربسته هم جواب داده ایم که برخى گناهان عامل این بیچارگى ها است. ولى جواب قانع کننده دادن نیاز به مطالعه آثار تمامى گناهان دارد، تا یکى یکى استخراج نشود که چه گناهانى مانع استجابت دعا مى شود، و کدام گناه بلاها را نازل مى کند… به روایتى از سید ساجدان زین عابدان، على بن الحسین (ع) بر خوردم که یکجا به همه این پرسشها پاسخ داده بود، و بر آن شدم که آن را در اختیار خوانندگان عزیز نیز قرار دهم.
الف: گناهانى که نعمت ها را تغییر مى دهد
خداوند آنچه از نعمت ها در زمین و اسمان است براى بهره بردارى انسان آفریده است: هو الّذى خلق لکم ما فى الارض جمیعاً؛ (۲) او خدایى است که آنچه در زمین است همه را براى شما (انسان ها) آفریده.) و گاه نعمتهاى ویژه را نیز به انسان عنایت مى کند. ولى گاه این نعمت ها را از انسان مى گیرد نه بخاطر این که نعوذباللّه خزانه الهى تمام شده باشد، که تمام شدنى نیست، و نه بخاطر بخل و امثال آن که ذات پاک او از هر عیب و نقصى مبرّا مى باشد. بلکه گناهى و یا گناهانى از انسان صادر مى شود که نعمت ها را از انسان مى گیرد و یا تغییر مى دهد، حال باید دید که کدام گناهان است که نعمت ها را تغییر مى دهد و یا از انسان مى گیرد.محمد بن على بن الحسین از احمد بن الحسن تا مى رسد به ابى خالد کابلى و او مى گوید: سمعت زین العابدین على بن الحسین (ع) یقول: الذّنوب الّتى تغیّر النّعم:از امام زین العابدین شنیدم که همیشه مى فرمود:گناهانى که نعمتها را تغییر مى دهد (چهار تا است که) عبارت باشد از:
1. ظلم و ستم کردن به مردمالبغى على النّاس؛ ظلم و ستم کردن بر مردم (نعمت ها را تغییر مى دهد) لذا حکومت و سلطنت با کفر پیشگى دوام مى آورد ولى با ظلم و ستم پیشگى دوام نخواهد آورد. (۳) خصوصاً ظلم در حق افرادى که پناهى جز خداوند ندارد به سرعت برق، آه مظلوم مى گیرد و نعمت را تغییر مى دهد. (۴)
2. ترک عادت نیکالزّوال عن العاده فى الخیر؛ از دست دادن عادت به کار خیر و نیک گاه انسان عادت هاى خوبى دارد، مانند خرج دادن براى امام حسین (ع)، کمک به فقرا، عادت به خواندن قرآن و دعا و نماز شب، ترک این عادات نیک که به راحتى به دست نیامده نعمت ها را از انسان مى گیرد و یا تغییر مى دهد.
3. ترک اختیار معروفواصطناع المعروف؛ از دست دادن اختیار عمل معروف (و شناخته شده نزد عقل و شرع) ممکن است مراد ترک عادت اختیار معروف و عمل شناخته شده در نزد عقل و شرع باشد، شاید مقصود این است که امر به معروف نکند و خود بدان عمل ننماید.
4. کفران نعمتوکفران النّعم؛ کفران نعمت نمودن. خداوند نعمتهاى بیشمارى به ما داده است از نعمت بعثت و امامت گرفته تا نعمت هاى عادى و معمولى همچون سلامتى، عقل، انواع خوردنى ها و پوشیدنى ها. کفران این نعمت ها نیز تغییر نعمت و یا زوال آن را به دنبال خواهد داشت.
5. شکر نعمت نکردنوترک الشّکر؛ ترک شکر (نعمت).برترین شکر آن است که انسان نعمت را در مسیر خودش به کار ببرد، (۵) و ترک آن به این است که در غیر مسیر صحیح استفاده کند، مثلاً جوانى را در مسیر گناه و فساد، مال را در مسیر حرام و لهو و لعب و..به کار برد.در ادامه حضرت سجاد به آیه قرآن استناد نموده: قال اللّه تعالى انّ اللّه لایغیّر ما بقومٍ حتّى یغیّروا ما بانفسهم؛ (۶) خداوند نعمتهاى خود را تغییر نمى دهد مگر آنکه مردم (بر اثر اعمال و رفتار و اندیشه ناسالم) در خود تغییر بوجود آورند. (۷)استاد مطهرى در ذیل آیه الیوم یئس الذین…. واخشون مى گوید: فلا تخشوهم دیگر از ناحیه آنها بیمى نداشته باشید واخشون، از من بترسید. بعد از این که دینتان از بین برود یا ضعیف شود و هرچه که بر سرتان بیاید، باید از من بترسید از من بترسید یعنى چه؟ مگر خدا دشمن دین خودش است؟ نه! این آیه همان مطلبى را مى گوید که در آیات زیادى از قرآن به صورت یک اصلى اساسى هست راجع به نعمتهایى که خداوند بر بنده اش تمام مى کند، مى فرماید: ان اللّه لایغیّر ما بقومٍ حتّى یغیّروا ما بانفسهم (۸) یا ذلک بانّ اللّه لم یک مغیّراً نعمهً انعمها على قومٍ حتّى یغیّروا ما بانفسهم. (۹)مضمون اینست: خداوند هر نعمتى را که بر قومى ارزانى بدارد، آن نعمت را از آنها نمى گیرد مگر وقتى که آن مردم خودشان را از قابلیت بیندازند یعنى مگر اینکه آن مردم خودشان به دست خودشان بخواهند آن نعمت را ذایل کنند. این مطلب اساساً یک اصل اساسى در قرآن مجید است. (۱۰)
ب: گناهانى که پشیمانى مى آورد
پنج گناه است که پشیمانى و حسرت شدیدى را به دنبال دارد که به راحتى قابل جبران هم نیست:
1. قتل ناحقحضرت سجاد (ع) در ادامه روایت فرمود: والذّنوب الّتى تورث النّدم قتل النّفس الّتى حرّم اللّه قال اللّه تعالى فى قصّه قابیل حین قتل اخاه هابیل فعجز عن دفنه فاصبح من النّادمین؛ (۱۱) گناهانى که پشیمانى مى آورند (یکی) کشتن نفس انسانى است که خداوند (کشتن) او را حرام کرده است.خداوند بلند مرتبه در قصّه قابیل آن زمانى که برادرش هابیل را به قتل رساند و از دفن او عاجز شد (تا کلاغى را دید که چیزى را دفن مى کند) مى فرماید: (صبح کرد در حالى که پشیمان بود)نمونه هاى فراوان در خاطرات زندانى ها در مجلات و روزنامه ها مى خوانیم که کسانى که مرتکب قتل شده اند به شدّت پشیمان و نادم شده اند.
2. ترک صله رحمو ترک صله القرابه حتى یستغنوا؛ ترک صله ارحام و بستگان تا آنجایى که بى نیاز شوند ترک رابطه با دوستان و خویشاوندان از گناهانى است که حسرت و پشیمانى و ندامت را به دنبال دارد که نمونه هاى آن را بخوبى در جامعه مى توانیم مشاهده کنیم.
3. ترک نماز در وقتشو ترک الصّلوه حتى یخرج وقتها؛ ترک نماز تا وقتش بگذرد در این دنیا خصوصاً در آخرت حسرت طولانى را در پى خواهد داشت.
4. ترک وصیّتو ترک الوصیّه؛ وصیّت نامه ننوشتن.هستند کسانى که وصیّتنامه نوشتن و یا وصیّت کردن را بد مى دانند، ولى نمى دانند که ممکن است مرگ ناگهانى دامن آنها را بگیرد، وصیّت ها و دیون مردم و مظالم آنها و یا نماز و روزه قضا داشته و وصیّت به آن را ترک کرده باشد، آنگاه دچار حسرت و پشیمانى مى شود.در ادامه این فقره آمده که و ردّ المظالم؛ یعنى ردّ مظالم را ترک کندمقصود این است که گاه انسان مالى از مردم ضایع نموده که یادش رفته مربوط به چه کسى بوده است. براى این گونه موارد خوب است مالى در راه خدا داده شود به عنوان ردّ مظالم و نیّت صاحبان مال تا روز قیامت جبران حق آنها شود، ترک این مسئله نیز در قیامت پشیمانى و حسرت را به دنبال دارد.
5. زکات ندادنو منع الزّکاه حتّى یحضر الموت و ینغلق اللّسان؛ ندادن زکات تا زمانى که مرگ فرا برسد و زبان بند آید آنگاه مى شود که همین اموالى که زکاتش را نداده در اختیار دیگران قرار مى گیرد و آنها از آن استفاده مى کنند ولى عذاب زکات ندادن را صاحب مال باید بچشد.
ج: گناهانى که عذاب و بدبختى را بدنبال دارد
و الذّنوب الّتى تنزل النقم؛ گناهانى که عذاب و بدبختى را نازل مى کند عبارت است از:
1. نافرمانى ستمگرانه از آگاهانعصیان العارف بالبغی؛ با ستم از انسان عارف و آگاه (و رهبران دینی) نافرمانى نمودن.سرپیچى از فرامین پیشوایان دینى، انبیاء و امامان و مراجع عظام یکى از آثارش فرود آمدن عذاب الهى است که نمونه بارز آن درباره قوم نوح و قوم ثمود و عاد و… در تاریخ به ثبت رسیده است.
2. سرکشى در مقابل مردموالتّطاول على النّاس؛ سرکشى در مقابل مردم.
3. استهزاء دیگرانوالاستهزاء بهم؛ ریشخند نمودن مردم و استهزاء نمودن آنان عذاب الهى را در پى دارد.
4. مسخره کردن دیگرانوالسّخریّه منهم؛ مسخره کردن دیگران که قرآن به صراحت از آن نهى نموده و فرموده است شاید شخص مسخره شده از مسخره کننده بهتر باشد. (۱۲)
د: گناهانى که روزى و قسمت را تغییر مى دهد
درست است که روزى تقسیم شده است و تلاش و کوشش در بدست آوردن آن نقش اصلى را دارد ولى برخى گناهان تلاش و سعى را هم بى اثر مى کند و باعث مى شود که از سهم روزى انسان کاسته شود. آن گناهان عبارت است از:
1. اظهار ندارىاظهار الفقر؛ خود را فقیر نشان دادنبا همه کاستى باید قبول کرد که در طول سى سال انقلاب تغییرات فراوان در زندگى مردم ایجاد شده و غالب مردم وضعشان بهتر شده است ولى متأسفانه عادت و رسم بر این است که عدّه اى بنا دارند همیشه خود را فقیر و ندار جلوه دهند، و هیچگاه حاضر نمى شوند نعمت هاى الهى را به زبان بیاورند، اثر این گونه فقرنمایى کم شدن رزق و روزى است.
2. نماز عشاء را نخواندنوالنّوم عن العتمه؛ نماز عشاء را نخوانده خوابیدنکلاً استخفاف به نماز عامل بى برکتى و کم شدن رزق است در میان نمازها، ترک نماز عشاء و صبح نقش بیشترى در کم شدن رزق و بى برکتى دارد. درباره نماز صبح و قضا نمودن آن فرمود: و عن صلاه الغداه؛ خواب ماندن از نماز صبح
3. سبک شمردن نعمت هاواستحقار النعم؛ حقیر شمردن نعمت هاى الهىتک تک نعمتهاى الهى براى انسان نقش حیاتى دارد، همین هوا را توجّه کنید که خیلى ها اصلاً جزء نعمت هاى الهى به حساب نمى آورند، وقتى آلوده کردند قدر آن را مى فهمند و همین طور سلامتى و…حقیر و کوچک شمردن نعمت ها، نعمت ها را از دست انسان مى گیرد.
4. از خدا شکایت کردنبرخى بنده ها بجاى بندگى به خداوند (نعوذ باللّه) مى خواهیم به خدا خدایى یاد بدهیم، و به او مى گوییم که اگر فلان گونه مى کردى بهتر بود. و هرگاه زبان به شکایت و گلایه باز مى کنیم، و حال آن که باید توجّه داشته باشیم خداوند قادر مطلق دانا و حکیم مطلق است دادن هاى او از سر حکمت است و ندادن هاى او نیز از سر حکمت. ضرر شکایت از خداوند متوجّه شخص شاکى مى شود و رزق و روزى او کم مى شود. امام سجاد (ع) فرمود: وشکوى المعبود عزّ و جلّ؛ و شکایت نمودن از معبود (خدای) عزیز و جلیل خویش (که روزى انسان را کم مى کند)
ه: گناهانى که پرده ها را مى درد
والذّنوب الّتى تهتک العصم؛ گناهانى که پرده ها را مى درد عبارت است از:
1. شراب خوارىشرب الخمر؛ خوردن شراب
2. قمار بازىواللعب بالقمار؛ بازى نمودن (با آلات) قمار
3. مزاحهاى بیهودهوتعاطى ما یضحک النّاس من اللغو و المزاح؛ خنداندن مردم با سخنان لغو و بیهوده و مزاح (باطل و ناروا)
4. گفتن عیب دیگرانو ذکر عیوب النّاس؛ به زبان آوردن عیوب مردم که از گناهان کبیره است و ضررها و زیانهاى فراوانى دارد از جمله پرده حرمت انسان را مى درد.
5. همنشینى با دودلانو مجالسه اهل الرّیب؛ همنشینى با اهل شک و تردید (و انسانهاى سست عقیده) (پرده عصمت را مى درد)
و: گناهانى که بلاها را نازل مى کند
حضرت سجاد (ع) فرمود:والذّنوب الّتى تنزل البلاء؛ گناهانى که بلاء نازل مى کند عبارت است از:
1. کمک نکردن به درماندگانترک اغاثه الملهوف؛ ترک یارى رسانى به فریادرسى درمانده هرجا نداى مظلومى بلند شد باید مسلمانان یارى کنند اگر این کار را ترک کنند منتظر بلا باشند مهم ترین مصداق مظلومین در این دوران مى توان گفت: مردم مظلوم فلسطین، شیعیان جنوب لبنان، مردم مسلمان عراق و افغانستان و… مى باشند. لذا حضرت سجاد (ع) در ادامه فرمود:و ترک معاونه المظلوم؛ کمک نکردن به مظلوم (بلا نازل مى کند)
2. ترک امر به معروف و نهى از منکرجامعه اسلامى به این امر جدّى توجّه داشته باشند که ترک امر به معروف و نهى از منکر باعث مى شود جامعه را گناه و فساد بگیرد نتیجه آن این مى شود که بلا نازل شود و دامن همه را بگیرد.پیامبر اکرم (ص) فرمود: یک گنهکار در میان مردم همانند کسى است که با جمعى سوار کشتى شود و به هنگامى که در وسط دریا قرار مى گیرد، تبرى برداشته و به سوراخ کردن موضعى که در آن نشسته است بپردازد و هرگاه به او اعتراض کنند، در جواب گوید من در سهم خود تصرّف مى کنم. اگر دیگران او را از این عمل خطرناک باز ندارند، طولى نمى کشد که آب دریا به داخل کشتى نفوذ کرده، یکبارگى همگى در دریا غرق مى شوند. (۱۳) به این جهت امام سجاد (ع) فرمود: یکى از گناهانى که بلاها را فرود مى آورد و تضییع الامر بالمعروف و النّهى عن المنکر؛ (۱۴) ضایع نمودن (و درست انجام ندادن) امر به معروف و نهى از منکر است
ز: گناهانى که دشمنان را قدرت مى بخشد
والذنوب الّذى تدیل الاعداء؛ گناهانى که دشمنان را قدرت مى بخشد عبارت است از:۱ المجاهره بالظلم؛ آشکارا ستم کردن آرى اگر در جامعه ظلم و ستم علنى شد آرام آرام زمینه قدرت یافتن دشمنان نیز فراهم مى شود.۲ و اعلان الفجور؛ کارهاى بد را علنى کردن (و تشییع فاحشه در جامعه نمودن)۳ واباحه المحظور؛ حلال شمردن حرام ه توجّه شود اگر کسى حرام الهى را حلال شمارد فرق نمى کند در بحث مالى باشد و یا حجاب و مرزهاى دینى، بداند گامى براى تقویت دشمن برداشته است.۴ نافرمانى از نیکان و عصیان الاخیار؛ و نافرمانى (از فرمان) نیکان و برگزیدگان وجود پیشوایان دینى رحمت الهى است براى جوامع، هرجامعه از خوبان و پاکان خویش اطاعت کردند، دشمنان خود را زمین گیر نمودند، و هرجامعه اى به پیشوایان دینى و خوبان و پاکان پشت کردند دشمنان بر آنها مسلط شدند، اگر اندکى نگاهى به تاریخ و عصر خود و دور و بر و همسایه هاى خویش داشته باشیم به خوبى این مسئله را تصدیق مى کنیم.دلسوزان جامعه تلاش کنند زمینه حرمت شکنى ها را از بین ببرند و اطاعت و پیروى از پاکان و خوبان و مراجع دینى را در جامعه نهادینه نمایند.آرى وقتى على (ع) خانه نشین شد و مردم از او اطاعت نکردند، دشمنان اسلام قدرت گرفتند و اسلام را به حاشیه کشاندند و در طول تاریخ نیز این قضایا تکرار شد، وقتى کوفیان از امام حسین (ع) حمایت نکردند، یزید بر مدینه و مکّه مسلط شد و آنچه از دستش آمد جنایت کرد.در تاریخ گذشته این کشور هم آن زمان که شیخ فضل اللّه به دار زده شد و مرحوم آیه اللّه کاشانى خانه نشین شد و مورد بى احترامى قرار گرفت دشمن دوباره مسلّط شد، در عراق وقتى خانه آیه اللّه حکیم سنگباران شد بعثى ها قدرت گرفتند و وقتى آیه اللّه سید محمد باقر صدر به شهادت رسید، ترک تازى بعثى ها بیشتر شد و امروز عدّه اى تلاش دارند در جامعه ما با برخى رفتارها زمینه برگشت دشمنان دین را فراهم نمایند.۵ والانطیاع للاشرار؛ اطاعت از اشرار (عامل دیگرى است براى قدرت یابى دشمن) حقا که باید گفت سرچشمه سخنان معصومان مخزن اسرار الهى است. اگر کسى اتصال به علم الهى نداشته باشد هرگز نمى تواند این گونه دقیق حرف بزند، و بعد از ۱۳۰۰ سال همچنان سخنانش زنده بماند، گویى که این سخنان همین دیروز به مناسبت حوادث کشور گفته شده است و موبه مو به آثار اغتشاشات و عوامل ریشه اى آن اشاره دارد.
ح: گناهانى که عمر را کوتاه مى کند
برخى گناهان عامل کوتاهى عمر انسانها است که حضرت در این باره مى فرماید: والذّنوب الّتى تعجّل الفناء؛ و گناهانى که مرگ را نزدیک مى کند شش گناه است.۱. قطیعه الرّحم؛ قطع رابطه کردن با (خویشاوندان نسبى و) رحم۲. والیمین الفاجره؛ قسم ناحق (و دروغ)۳. والاقوال الکاذبه؛ سخنان دروغ (و دروغگویی)۴. والزّنا؛ زنا و کار خلاف عفّت که متأسفانه اثرش را در گوشه و کنار مى بینیم.۵. و سدّ طریق المسلمین؛ بستن راه مسلمانان (راهگیری..)۶. وادعاء الامامه بغیر حقّ؛ ادعاى امامت نمودن بناحق عمر را کوتاه مى کند.
ط: والذّنوب الّتى تقطع الرّجاء؛ گناهانى که امید را قطع مى کند
1. نا امیدى از خدا الیأس من روح اللّه؛ (۱۵) نا امیدى از رحمت خد۲. والقنوط من رحمه اللّه؛ ناامید شدن از رحمت الهى با این که رحمت او همه هستى را زیر بال خود گرفته و همه از کافر و موحد، ملحد و منافق، به یمن رحمت او روزى مى خورند.۳. والثّقه بغیر اللّه؛ اطمینان و تکیه کردن به غیر خداوند۴. دروغ پنداشتن وعده هاى الهى و التّکذیب بوعداللّه؛ دروغ پنداشتن وعده خداوند.
ى: گناهانى که هوا را تاریک مى کند
این گونه نیست که فقط عوامل طبیعى در ظلمانى شدن هوا مؤثر باشد، در واقع و پشت پرده این حوادث مسائل معنوى نیز دخیل است. حضرت سجاد (ع) فرمود:والذّنوب الّتى یظلم الهواء؛ گناهانى که هوا را تاریک مى کند عبارت است از:۱. جادوگرى والسّحر؛ جادوگرى که متأسفانه در سالهاى اخیر به شدّت در جامعه رواج یافته (حالا سحر واقعى و یا سحر نمایی) و جمعى از مردم نیز بر این باورند که ریشه مشکلات آنها سحر و جادوى دیگران است. از مشکلات کارى گرفته تا بسته شدن بخت دختران.۲. پیشگویى کاهنانه: والکهانه؛ کهانه (و پیشگویى کاهنانه) که در این زمینه نیز عدّه اى با باز کردن سرکتاب به پیشگویى هاى دروغپردازانه، و عجیب و غریب مردم را سرگرم نموده، زندگى ها را از هم مى پاشند و با کلّاشى پولهاى کلانى را به جیب مى زنند.۳. تنجیم والایمان بالنّجوم؛ ایمان داشتن به تنجیم (و خبر دادن از آینده)مراد از تنجیم پیش بینى هوا، جهت شناسى و اطلاع از آسمان پیدا کردن نیست، بلکه مراد این است که بر اساس اوضاع فلکى آینده جهان و بشریت را پیش بینى کردن از کارهایى است که حرام مى باشد، چون انسان تسلّط کامل بر اوضاع فلکى ندارد و آگاهى ناقص جز اخبار ناقص را در پى ندارد.۴. تکذیب تقدیرات الهى و التکذیب بالقدر؛ دروغ پنداشتن تقدیرات (الهى و قضا و قدر) نیز باعث تاریکى هوا مى شود. به این نکته توجّه شود که قضاى الهى (حتمیّت یافتن کارها) و قدر (اندازه هاى هر کار و عمل) الهى بر اساس رفتارهاى همه جانبه و اختیارى ما ورق مى خورد.۵. عاق والدین و عقوق الوالدین؛ عاق پدر و مادر بودن (و رنجاندن آندو) نیز باعث تاریکى هوا مى شود.
ک: گناهانى که باعث آبروبرى و کنار رفتن پرده ها مى شود
والذّنوب الّتى تکشف الغطاء؛ و گناهانى که پرده ها را کنار مى زند. عبارت است از گناهان ذکر شده در ذیل:۱. وامى را بگیرد و قصد ادا نداشته باشدالاستدانه بغیر نیّه الاداء؛ وام بگیرد و قصد اداى آن را نداشته باشد به قول معروف روغن زیر آش نمى خوابد یکروزى این نیّت سوء آشکار مى شود، و انسان موقعیّت قرض گرفتن را در جامعه از دست مى دهد.۲. اسراف نمودن؛ والاسراف فى النفقه على الباطل؛ زیاده روى و اسراف در راه باطل.۳. بخل ورزى بر اهل و عیال؛ والبخل على الاهل و الولد و ذوى الارحام؛ بخل ورزى (در پرداخت هزینه زندگی) همسر و فرزندان و خویشان.۴. بد اخلاقى و سوء الخلق؛ بد اخلاقى نمودن نیز پرده ها را کنار مى زند.۵. کم صبری؛ وقلّه الصّبر؛ کم صبرى (و بى صبرى باعث رسوایى انسان مى شود).۶. تنبلى داشتن؛ و استعمال الضجر و الکسل؛ (۱۶) تنبلى و کسالت را پیشه قرار دادن.۷. اهانت به دینداران؛ و الاستهانه باهل الدّین ؛ اهانت کردن (و تحقیر نمودن به) دینداران (بخاطر دینشان).
ل: گناهانى که دعا را حبس مى کند
والذّنوب الّتى تردّ الدّعا؛ گناهانى که دعا را رد مى کند.
1. بد نیّتىسوء النیّه؛ بد نیّتى است ممکن است مراد نیّت هاى غیر الهى باشد و یا هدفهاى شوم و ناروا داشتن.
2. بد باطن بودنو خبث السّریره؛ بد بودن باطن و اینکه انسان خیرخواه مردم نباشد حالت حسودى و یا خوشحالى از گرفتارى مردم داشته باشد.
3. نفاقوالنّفاق مع الاخوان؛ با برادران دینى نفاق و دروئى کردن دعا را رد مى کند.
4. یقین به اجابت نداشتنو ترک التصدیق بالاجابه؛ تصدیق به اجابت الهى را ترک کند (و باور و یقین به اجابت دعا نداشتن) در منابع توصیه شده است که آنچنان یقین به اجابت داشته باشید گویا حاجات شما همین الآن آماده است و به سرعت برآورده مى شود.
5. تأخیر نمازو تأخیر الصّلوات المفروضات حتّى تذهب اوقاتها؛ تأخیر انداختن نماز از وقتش تا وقت آن بگذرد توجّه دارید که ترک نماز عامل کم شدن روزى هم هست این مانعى ندارد که یک گناه چند اثر داشته باشد.
6. ترک صدقهو ترک التّقرب الى اللّه عزّ و جلّ بالبرّ و الصدّقه؛ باصدقه دادن و کار نیک به خدا تقرّب پیدا نکردن از این جمله فهمیده مى شود که فقط نماز و دعا… عامل تقرّب به خدا نیست بلکه صدقه و انجام کار نیک اگر به قصد الهى باشد انسان را به خدا نزدیک مى کند و از نظر معنوى انسان را رشد مى دهد.
7. بد زبانواستعمال البذاء و الفحش فى القول؛ (۱۷) فحش و ناسزا گفتن نکته اى که مردم خیلى کم به آن توجّه دارند.
م: گناهانى که مانع باریدن باران مى شود
والذّنوب الّتى تحبس غیث السّماء؛ گناهانى که باران آسمان را حبس مى کندچند امر است که ضرورى است در خشکسالى ها به آن توجّه جدّى تر بشود.۱. جور الحکّام فى القضاء؛ جور و ستم حاکمان و قضات در قضاوت و داوری.۲. شهادت ناحق و شهاده الزّور؛ شهادت ناحق دادن.۳. و کتمان الشهاده؛ کتمان نمودن شهادت (حق).۴. زکات و قرض ندادن و منع الزّکاه و القرض و الماعون؛ زکات و قرض به دیگران، و وسائل زندگى را ندادن ماعون وسائلى مثل بیل، و کلنگ، تیشه و… را گویند.۵. بى رحمى به نیازمندان و قساوه القلب على اهل الفقر و الفاقه؛ بى رحمى بر کسانى که فقیر و ندارند برخى معنى کرده اند فقیر و نیازمندى که قساوت قلب داشته باشد عامل دیگرى است براى حبس باران.۶. ستم بر یتیمان و ظلم الیتیم و الارمله؛ (۱۸) ستم بر یتیمان و بیوه زنان۷. دست خالى رد کردن سائلو انتهار السائل و ردّه باللیل؛ ناامید کردن گدا (از در خانه) و ردّ او را (دست خالى یا از منزل) در شب این مجموعه از گناهان در واقع در جواب کلیدى ترین پرسشهاى جامعه مطرح شده است؟ چرا نعمتها تغییر مى کند؟ چه چیز باعث حسرت و پشیمانى مى شود؟ چرا عذاب و بلا نازل مى شود؟ چرا پرده درى مى شود؟ چرا جوانمرگى فراوان شده است؟ چه گناهانى دشمن را تقویت مى کند؟ و عامل خشکسالى ها چیست؟ و چرا با این همه اصرار دعاى ما مستجاب نمى شود؟ و پرسشهاى دیگر.
——————————————–پى نوشت ها :
1. مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمى، ص ۱۰۲،دعاى کمیل.۲. سوره بقره، آیه ۲۹.۳. ر.ک: نهج البلاغه، خطبه ۲۲۴.۴. اصول کافى، کلینى، بیروت دارالصعب و التعارف، ج ۲، ص ۳۳۱، ح ۵.۵. ر.ک: راغب اصفهانى، المفردات، تهران، دفتر نشرالکتاب، ۱۴۰۴، ص ۲۶۵.۶. سوره رعد، آیه ۱۱.۷. وسائل الشیعه، شیخ محمد حر عاملى، بیروت داراحیاء التراث العربى، بى تا، ۲۰ جلدى، ج ۱۱، ص ۵۱۹، ح ۸.۸. سوره رعد، آیه ۱۱.۹. سوره انفال، آیه ۵۳.۱۰. امامت و رهبرى، مرتضى مطهرى، قم، صدرا، سوم، ۱۳۶۲، ص ۱۳۳.۱۱. سوره حجرات، آیه ۱۱.۱۲. تفسیر نمونه، مکارم شیرازى، تهران، دارالکتب الاسلامیّه، ج ۳، ص ۳۸ ۳۷.۱۳. وسائل الشیعه، ج ۱۱، ص ۵۲۰.۱۴. در قرآن سوره یوسف، آیه ۸۷ آمده لاتیأسوا من روح اللّه.۱۵. وسائل الشیعه، ص ۵۲۰.۱۶. همان.۱۷. وسائل الشیعه، ج ۱۱، ص ۵۲۰.
منبع : نشریه پاسدار اسلام، مهر ۱۳۸۸ – شماره ۳۳۴