آیا همسران پیامبر سبب نزول آيه تطهیر هستند؟
از شبهاتى كه بر اين استدلال وارد كردهاند؛ اين است كه همسران رسولخدا| سبب نزول آيه بودهاند. بنابر این آيه باید آنان را هم دربرگيرد.
به اين شبهه توجه كنيد:
«و هذا نصّ فى دخول ازواج النبى | فى اهلالبيت هنا، لانهنّ سبب نزول هذه الآية و سبب النزول داخل فيه قولاً واحدا اما وحده او مع غيره على الصحيح.»([1])
اين آيه تصريح مىكند كه اهلالبيت در آیه شامل همسران رسولخدا| نیز مىشود؛ زيرا آنان سبب نزول اين آيه شدهاند و همه بر اين باورند كه سبب نزول آيه داخل در آيه است، يا بنابر اين قول كه حكم در آيه اختصاص به شأن نزول دارد، يا بنابر اين قول كه حكم آيه اختصاص به شأن نزول ندارد.
نقد
1- اگر بگوييم كه سبب نزول اين آيه همسران بودند، پس بايد شامل آنان هم بشود كه بپذيريم اين آيه هم جزء آيات قبل و بعد است، در حالى كه پيشتر اثبات كرديم كه چه طرفداران اختصاص به همسران و چه طرفداران اختصاص به اصحاب كساء و چه طرفداران جمع بين اين دو قول كه همسران و اصحاب كساء باشند. همه قائل بر اين هستند كه اين آيه مستقل است؛
2- در كتب اسباب النزول هيچكس همسران را سبب نزول آيه نمىداند و همانطور كه ملاحظه مىكنيد، ابنكثير هم دليلى بر اين نظريه اقامه نمىكند و تنها ادعايى بدون دليل دارد و تنها دليلى كه شايد براى اين نظريه آورد، مسأله سياق و نظم آيه است كه پيشتر صلاحيت سياق و نظم براى دليل بودن آن رد شد؛
3- پيشتر بيان كرديم كه امسلمه از رسول خدا | تقاضا كرد كه اجازه دهد تا او هم داخل در كساء شود. رسول خدا | در برابر اين پيشنهاد مقاومت كرد و كساء را از دست «امسلمه» كشيد.
مقاومت رسول خدا | شاهد بر اين است كه همسران سبب نزول آيه نبودند والاّ رسول خدا | بهتر از هر كس مىداند كه آيه شامل مورد نزول مىشود. گذشته از آن كه اگر همسران سبب نزول بودند، لازم نبود كه امسلمه تقاضاى ورود به زیر کساء را مطرح كند، چون آيه شامل او مىشد. همچنين امسلمه در برابر اقدام رسول خدا | حق اعتراض داشت كه آيه درباره ما نازل شده است؛
4- پيشتر بيان كرديم كه در ميان نظريههايى كه درباره مصداق اهلالبيت وجود دارد؛ سه نظريه زیر قابل توجه بود:
الف – نظريه اختصاص آیه به همسران، كه طرفداران اين نظريه تنها چند نفر از تابعان بودند كه از حيث سند و محتوا نقد شد كه اين شبهه براساس اين نظريه است؛
ب – اين نظريه كه هم شامل همسران و هم شامل اصحاب كساء شود كه مستند اين قول، سياق و نظم آيات و معناى لغوى اهلالبيت با توجه به رواياتى بود كه اين نظريه هم نقد گرديد و دلائل آن ارائه شد؛
ج – نظريه اختصاص آيه به اصحاب كساء، كه پيشتر اجماع محدثان، مفسران، تطبيق رسول خدا | ، فهم صحابه، ادعاى همسران رسولخدا| را نقل كرديم كه اينان براين باورند كه سبب نزول آيه اصحاب كساء هستند نه همسران؛
5- پيشتر بيان كرديم كه كاربرد كلمه حصر، عموم رجس، مفرد محلّى به الف و لام، تأكيد به مصدر، اراده تكوينى همه حكايت از آن دارد كه آيه درباره عدهاى غير از همسران رسول خدا | – كه همان اصحاب كساء باشند – نازل شده است؛
6- اين نظريه كه سبب نزول آيه اصحاب كساء هستند، اختصاص به شيعه ندارد، بلكه در بين اهل سنت هم هستند افرادى كه بر اين باورند؛
«اما دخول على و فاطمة و الحسن و الحسين فلكونهم قرابته و اهل بيته فى النسب و يؤيد ذلك ما ذكرناه من الاحاديث المصرحّة بانّهم سبب النزول.»([2])
اما اين كه اهلالبيت در آيه شامل على و فاطمه و حسن و حسين^ مىشود به اين دليل است كه اينان نزديكان رسولخدا| و اهل بيت نسبى او هستند و مؤيد اين مطلب احاديثى است كه ذكر كرديم كه تصريح مىكنند كه سبب نزول آيه اينان بودهاند.
([1]) تفسير، ابن كثير، ج 3، ص 491؛ تفسير اضواء البيان، ج 6، ص 577.
هیچ نظری وجود ندارد