قرآن کریم علی(ع) را به عنوان ولی و سرپرست بعد از رسول خد(ص) معین کرده و مردم را به پیروی از او دعوت نموده است اما نه تنها علی(ع) را بلکه با معرفی کردن اهل بیت عصمت و طهارت(ع) به عنوان افراد معصوم، همه را به پیروی از آن بزرگواران فرا خوانده است. در طول 23 سال پیامبر اکرم(ص) نیز مردم را به پیروی از امام علی(ع) و التزام به امامت و ولایت آن حضرت و یازده امام بعد از ایشان فرمان داده است.
شیعه امامیه معتقد است که بذر تشیّع را خداوند در قرآن کریم نشانده و پیامبر اکرم(ص) در طول دوران رسالتش آن را آبیاری کرده است. بنابراین شجره طیّبه تشیع در زمان حضور نبی گرامی اسلام(ص) به ثمر نشسته است.
آیا در زمان پیامبر(ص) کسانی بودهاند که علی(ع) را به این عنوان پذیرفته و او را ولی و جانشین بعد از رسول خد(ص) قبول کرده باشند؟
گروهی از صحابه در زمان پیامبر اکرم(ص) با شنیدن آیات و روایات در امر امامت و ولایت و خلافت امام علی(ع)، بعد از پیامبر اکرم(ص)، به او اعتقاد پیدا کرده، زعامت و امامت او را پذیرفتند و از ارادتمندان آن حضرت قرار گرفتند. این گروه از همان زمان به «شیعۀ علی(ع)» معروف شدند:
1. ابو حاتم رازی میگوید: «انّ اوّل اسم ظهر في الاسلام على عهد رسول الله(ص) هو الشيعة، وكان هذا لقب اربعة من الصحابة هم أبوذر وسلمان والمقداد وعمّار»(ابی حاتم رازی/حاضر العالم اسلامی/ج1/ص188)؛ نخستین لقب و کلمهای که در عهد رسول خد(ص) ظهور کرد کلمۀ «شیعه» بود. این کلمه، لقب چهار نفر از صحابه بوده است که عبارتند از: ابوذر، سلمان، مقداد و عمّار.»
2. ابن خلدون مینویسد: «كان جماعة من الصحابة يتشيعون لعلى ويرون استحقاقه على غيره»(تاریخ ابن خلدون/ج3/ص364)؛ جماعتی از صحابه، شیعۀ علی بودند و او را سزاوارتر از دیگران به خلافت میدانستند.
3. استاد محمّد کردعلی میگوید: «عرف جماعة من كبار الصحابة بموالاة عليّ(ع) في عصر رسول الله’ مثل سلمان الفارسي القائل: بايعنا رسول الله’ على النصح للمسلمين والائتمام بعلي بن أبي طالب والموالاة له. ومثل أبي سعيد الخدري الّذي يقول: أمر الناس بخمسٍ فعملوا بأربعٍ وتركوا واحدةً، ولمّا سئل عن الأربع قال: الصلاة والزكاة وصوم شهر رمضان والحج. وقيل: ما الواحدة التي تركوها؟ قال: ولاية علي بن أبي طالب. قيل له: وانّها لمفروضة معهنّ؟ قال: نعم هي مفروضة معهنّ. ومثل أبي ذر الغفاري وعمّار بن ياسر وحذيفة بن اليمان وذي الشهادتين خزيمة بن ثابت وأبي أيوب الأنصاري وخالد بن سعيد بن العاص وقيس بن سعد بن عبادة»(خطط الشام/ج5/ص251)؛ «گروهی از بزرگان صحابه، معروف به پذیرش ولایت علی(ع) در عصر رسول خد(ص) بودند؛ از آن جمله سلمان فارسی است که میگفت: ما با رسول خد(ص) بیعت کردیم بر خیرخواهی مسلمانان و اقتدا به علی بن ابی طالب(ع) و موالات او. و ابو سعید خدری است که گفت: مردم به پنج کار امر شدند؛ چهار تا را انجام دادند و یکی را ترک نمودند. وقتی از آن چهار مورد سؤال شد گفت: نماز، زکات، روزۀ ماه رمضان و حج. از او سؤال شد آنچه را که ترک نمودند چه بود؟ او در جواب گفت: ولایت علی بن أبی طالب(ع). از او سؤال شد آیا ولایت با چهار عمل دیگر واجب است؟ پاسخ داد: آری. و ابوذر غفاری، عمار بن یاسر، حذيفة بن یمان، ذی الشهادتین خزیمة بن ثابت، ابو ایوب انصاری، خالد بن سعید بن عاص و قیس بن سعد بن عباده».
او در ادامۀ کلماتش مینویسد: «وامّا ما ذهب اليه بعض الكُتّاب من أنّ اصل مذهب التشيع من بدعة عبدالله بن سبأ المعروف بابن السوداء، فهو وهم وقلّة معرفة بحقيقة مذهبم. ومن علم منزلة هذا الرجل عند الشيعة وبرائتهم منه ومن أحواله وأعماله، وكمال علمائهم في الطعن فيه بلا خلاف بينهم، علم مبلغ هذا القول من الثواب. لا ريب في أنّ ظهور الشيعة كان في الحجاز ولد المتشيع له»(پیشین)؛ «و امّا آنچه نظریه بعضی از نویسندگان است مبنی بر این که اصل مذهب تشیّع از بدعتهای عبدالله بن سبأ معروف به ابن السوداء است، این از وهم و کمی شناخت حقیقت مذهب شیعیان است. و هر کس شناختی از جایگاه این مرد نزد شیعه و تبرّی آنان از او و گفتار و کردار او دارد و بفهمد که علمای شیعه همگی بدون اختلاف او را مذمّت کردهاند، علم پیدا میکند که تا چه اندازهای این نسبت به شیعه صحیح است! شکّی نیست در این که ظهور شیعه در سرزمین حجاز، زادگاه علی بوده است».
4. دکتر صبحی صالح مینویسد: «كان بين الصحابة حتّى في عهد النبي’ شيعة لربيبة على، منهم: أبوذر الغفاري والمقداد بن الأسود وجابر بن عبدالله وأبي بن الكعب وأبو الطفيل عامر بن واثلة والعباس بن عبدالمطلب وجميع بنيه وعمّار بن ياسر وأبو أيوب الأنصاري»(النظم الاسلامیة/ص96)؛ «در میان صحابه حتي در عصر پیامبر اکرم(ص) برای علی(ع) پیروان و شیعیانی بوده است؛ از آن جمله میتوان ابوذر غفاری، مقداد بن اسود، جابر بن عبدالله، ابیّ بن کعب، ابوالطفیل عامر بن واثله، عباس بن عبدالمطلب و تمام فرزندان او، عمار یاسر و ابو ایوب انصاری را نام برد».
5. استاد محمّد عبدالله عنّان میگوید: «من الخطأ ان يقال: انّ الشيعة ظهرت ولاوّل مرّة عند انشقاق الخوارج، بل كان بدء الشيعة وظهورهم في عصر الرسول’ حين أمره الله بانذار عشيرته في الآية 214 من الشعراء (وانذر عشيرتك الأقربين)، ولبّي النبي فجمع عشيرته في بيته وقال لهم مشيراً إلى عليّ: هذا أخي ووصيّي وخليفتي فيكم فاسمعوا له وأطيعوا»(روح التشیع/ص20)؛ «این اشتباه است که گفته میشود شیعه برای نخستین بار هنگام جدایی خوارج ظهور پیدا کرده است، بلکه ظهور شیعه در عصر رسول خد(ص) بوده است، هنگامی که خداوند رسولش را فرمان داد تا عشیرۀ خود را مطابق آیه 214 سورۀ شعرا انذار کند. پیامبر(ص) دعوت خدا را پذیرفت و عشیرۀ خود را در خانهاش جمع کرد و در حالی که اشاره به علی(ع) مینمود، خطاب به آنان فرمود: این، یعنی علی، برادر و وصی و جانشین من در میان شماست، پس به سخنان او گوش فرا داده، او را اطاعت کنید».
6. نوبختی میگوید: «انّ اوّل الفرق الشيعة وهم فرقة علي بن أبي طالب(ع) المسمّون شيعة عليّ في زمان النبي’، وبعده معروفون بانقطاعهم إليه والقول بامامته»؛ «همانا نخستین فرقه از فرقههای اسلامی، شیعه است و آن فرقۀ علی بن ابی طالب میباشد که در زمان پیامبر به شیعۀ علی نامگذاری شده و بعد از او معروف به توجه به آن حضرت و اعتقاد به امامت او بودهاند».( دفاع از تشیع، علی اصغر رضوانی/ص77)
هیچ نظری وجود ندارد