شرح زیارت جامعه کبیره – فجعلکم فی بیوت أذن الله أن ترفع

فجعلکم فی بیوت أذن الله أن ترفعطبق روایات فراوان، اهل بیت عصمت و طهارت(علیهم السلام) نخستین مخلوق خداوند متعال بوده‌اند که ۱۴ هزار سال قبل از آفرینش عالم هستی و آسمان‌ها و زمین به وجود آمده‌اند (بحارالانوار/ج۲۵/۱۵) و این ۱۴ نور بزرگوار همواره حول عرش خداوند بوده و مشغول تسبیح و تقدیس خداوند متعال بوده‌اند؛ چنان چه امام باقر(علیه السلام) می‌فرماید: «فنحن اول خلق الله و اول خلق عبد الله و سبّحه و نحن سبب خلق الخلق و سبب تسبیحهم و عبادتهم من الملائکه و الآدمیین» ما اهل بیت اولین مخلوق خداوند هستیم و اولین کسانی می‌باشیم که خداوند را عبادت کرده‌اند و ما سبب خلقت و آفرینش جهان هستی می‌باشیم و ما سبب تسبیح و عبادت ملائکه و انسان‌ها هستیم. (بحارالانوار/ج۲۵/۲۰) (یعنی تسبیح و چگونگی عبادت خداوند را ائمه(علیهم السلام) به ملائکه و انبیا و انسان‌ها یاد داده‌اند)
در حقیقت جای ائمه‌ی اطهار(علیهم السلام) بالای عرش خداوند متعال بوده، اما خداوند بر ما انسان‌ها منت نهاده و اهل‌بیت(علیهم السلام) را به این دنیای بی ارزش آورده است چنان چه زیارت جامعه‌ی کبیره می‌فرماید: «و آنان را قرار داد در خانه‌هایی که خدا اراده فرموده که آن خانه‌ها همواره بزرگ و محترم شمرده شوند و در آن یاد خداوند شود.» در حقیقت این بخشی از زیارت جامعه اشاره دارد به آیه‌ی نور که در سوره‌ی نور واقع شده است. (نور/۳۵) خداوند متعال در این آیه که مهمترین آیه‌ی سوره‌ی نور می‌باشد، وقتی می‌خواهد خودش را معرفی کند می‌فرماید: «مثل نور خداوند مانند چراغدانی است که در آن نوری قرار گرفته است» کنایه از اهلبیت(علیهم السلام) است، یعنی نور خداوند متعال مانند نور اهلبیت(علیهم السلام) می‌باشد که این انوار ائمه(علیهم السلام) وقتی در این دنیا آمد در خانه‌هایی قرار می‌گیرد که خداوند اراده کرده همواره بزرگ و محترم و رفیع شمرده شوند.
مرحوم مجلسی اول می‌فرماید: «مراد از بیوت در این عبارت از زیارت جامعه عبارتست از دو چیز، یک: اینکه مراد، بیوت معنوی ائمه(علیهم السلام) باشد که همان بیت امامت و ولایت و علم و حکمت و ایمان و طهارت و تمام کمالات می‌باشد که هر کس ولایت آنان را قبول کرد داخل این بیت شده است و دوم: اینکه بمعنی همان بیوت و خانه‌های ظاهری ائمه(علیهم السلام) و قبور مطهر آنان باشد.» (روضهالمتقین/ج۵/۴۸۴) چنان چه امام باقر(علیه السلام) می‌فرماید: «و هی بیوتات الانبیاء و الرسل و الحکماء و ائمه الهدی» مراد از بیوت، خانه‌های انبیا و رسولان و حکما و ائمه‌ی هدی(علیهم السلام) می‌باشد. (کافی/ج۸/۱۱۹)
در روایتی وارد شده، زمانی که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) این آیه‌ی شریفه را تلاوت فرمودند ابوبکر در حالیکه اشاره کرد به خانه‌ی امیرالمؤمنین(علیه السلام) و حضرت زهرا(علیه السلام) پرسید: «هذا البیت منها؟ قال نعم من أفاضلها» ابوبکر پرسید آیا این خانه هم جزء آن بیوت می‌باشد. پیامبر فرمودند: بلکه از بالاترین و باشرافت‌ترین خانه‌ها، خانه‌ی امیرالمؤمنین و حضرت زهرا(علیها السلام) است.» (بحارالانوار/جاما معنای {اذن الله ان ترفع} این است که انسان باید همیشه مقام اهل‌بیت(علیهم السلام) را تعظیم کند و به دنبال کسب معارف آنان باشد و از آنها متابعت کند زیرا که آنان تجلی کامل خداوند متعال هستند و هم باید تعظیم کند خانه‌های آنها و مشاهد و قبور و آرامگاه مطهرشان را چرا که روایات زیادی سفارش کرده‌اند که به زیارت ائمه‌ی اطهار(علیهم السلام) بروید و آن مکان‌ها را تعظیم کنید؛ اما عده‌ای که نام خود را مسلمان و بقیه را مشرک می‌دانند قبور ائمه‌ی بقیع و بعد از آن حرمین عسکریین را تخریب کردند تا بدین وسیله نور ائمه اطهار(علیهم السلام) را خاموش کنند اما کور خوانده‌اند زیرا که خداوند فرموده: {یریدون لیطفئوا نور الله بأفواههم و الله متم نوره} (صف/۸) دشمنان خدا می‌خواهند نور خدا را خاموش کنند؛ اما خداوند نور آنها را در کل عالم متجلی کرده است. امام رضا(علیهم السلام) می‌فرماید: «جهد الناس علی اطفاء نور الله فأبی الله الاّ ان یتمّ نوره بأمیرالمؤمنین» پس از رحلت پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) مردم تلاش می‌کردند تا نور خداوند را خاموش کنند؛ اما خداوند نورش را با وجود امیر المؤمنین(علیه السلام) حفظ کرد. (بحارالانوار/ج۴۸/۲۶۱)
مجله ماهنامه امامشناسی شماره ۲۴