شریف مازندرانی؛ بنیانگذار فقه نوین و معاصر

ملا محمد شریف مازندرانی، فرزند ملا حسین علی مشهور به شریف العلما، یکی از مراجع علما و اکابر مدرسین حوزه کربلا بود.
شریف العلما که فقیهی اصولی و حکیمی منطقی بود، را می توان از مؤسسین بزرگ علم اصول نامید که درحقیقت در کوتاه مدت جامع علوم عقلی و نقلی شد.
شریف العلما در آغاز از شاگردان سیدمحمد مجاهد بود و پس از مدت زمان کوتاهی از محضر سید علی صاحب ریاض کسب فیض کرد و مقام علمی این استاد بزرگ به گونه ای بود که شریف العلماء تا سالیان متمادی در محضر وی زانوی شاگردی به زمین زد.
روح بلند و کمال جوی وی تاب نیاورد و پس از مدتی به دنبال مطالب علمی و بحث های غامض تر فقهی به دنبال استاد، هجرت علمی کرد و در بلاد مختلف ایران و عراق و حوزه های علمیه مختلف حضور یافت و به کسب فیض پرداخت.
جلسه درس شریف العلما از رونقی خاص برخوردار بود و متجاوز از هزار نفر در پای درس و بحث او حاضر مب شدند که این عده در آن روزها رقم قابل توجهی بوده است، به گونه ای که حوزه علمیه کربلا در زمان او به اوج شکوه علمی رسید.
ولی با این وجود تواضع علمی وی سبب شد تا در محضر استاد خود سیدعلی صاحب ریاض به شاگردی مشغول شود و مقامات علمی را در نزد وی تلمذ کند.
احاطه علمی ملا محمد شریف مازندرانی بر مباحث مختلف فهم و استنباط و حافظه بسیار قوی سرعت انتقال و درک بالا از جمله خصوصیات این عالم ربانی است و این امتیازات در کنار بیان رسا سب شد تا وی در میان مراجع هم عصر و بزرگان متقدم و متاخر خود یک استثناء به حساب آید و لقب شریف العلماء برازنده وی شود.
شریف العلما این رتبه را از رهگذر زحمت و تلاش فراوان تحصیل کرد، در حالات او نوشته اند: شب ها تا صبح بیدار و چراغ مطالعه اش خاموش نمى شد.
یکى از عالمان بزرگ هم دوره وی در بیان این مجاهدات علمی وی نوشته است: شبى به حجره او رفتم؛ دیدم چراغ را بالاى طاقچه گذاشته و سه سطر از کتاب قوانین را نگاه مى کند و سپس در میان اتاق راه مى رود و فکر مى کند و با این حال صبح بیدار بود.
فاضل رشتی، فاضل اردکانی، سید ابراهیم صاحب ضوابط، شیخ محمد حسین صاحب فصول، ملا اسماعیل یزدی، محمد حسن آل یاسین، فرزند کاشف الغطاء، شیخ حسن مجتهد، سید صدر الدین اصفهانی ملا آقا دربندی، سعید العلمای مازندرانی، سید محمد شفیع جاپلقی، سید جعفر دارابی، حجت الاسلام اصفهانی، حجت الاسلام قزوینی، حجت الاسلام گلپایگانی، پدر علامه نوری (شیخ محمد تقی)، شیخ محمد حسن نجفی صاحب جواهر، شیخ العراقین تهرانی، حاج زین العابدین خوانساری را می توان از جمله شاگردان وی برشمردو
همچنین بزرگانی چون شیخ انصاری افتخار تلمذ در نزد وی را داشته که بسیاری از شاگردان وی از علمای بزرگ قرن چهاردهم هستند و خدمات شایانی را به جهان تشیع و اسلام کرده اند.
سعی و تلاش شریف العلما بیشتر در امر تدریس معطوف گشته بود و به همین جهت اثر مکتوب قابل توجهی از وی باقی نمانده چنانچه بر خلاف دیگر مراجع که معمولا روزی یک بار و یا حتی هفته ای یکبار به تدریس می پرداختند، در روز دو نوبت به کرسی تدریس می نشست.
پی ریزی و بنیانگذاری فقه و اصول نوین با استفاده از کتاب، سنت وعقل و اجماع از افتخارات علمی وی است که با همراهی شاگردانش که خود عالمانی بزرگ بودند صورت گرفت.
وی در جواب سید ابراهیم (صاحب ضوابط) و دیگران که به او پیشنهاد تصنیف نمودند، گفته بود؛ هر چه شماها بنویسید گویی من نوشته ام و همین گونه هم شد و به جای ده یا چند ده اثر صدها اثر به طور غیر مستقیم از وی به جا مانده است.
پس از رحلت شریف العلما در سال ۱۲۴۶ قمری کرسی درس علما و زعامت شیعیان جهان به صاحب ضوابط، صاحب جواهر واگذار شد.
همچنین پس از وفات شریف العلما شاگردان حوزه درس به نجف اشرف عزیمت کرده و در درس دو فقیه بزرگ و کم نظیر عالم تشیع، آیات عظام شیخ موسی کاشف الغطاء و برادرش شیخ علی کاشف الغطاء شرکت کردند.
گفتنی است، پس از ارتحال این عالم ربانی حوزه علمیه کربلا از رونق افتاد و متاسفانه این شکوه در سال های بعد نیز تکرار نشد و عالمان شیعی در نجف استقرار یافتند.