نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع)

نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع)

پاک شدن گناهان با گریه بر امام حسین (ع)
برخی افراد در کتابشان بیان کرده‌اند، اینکه می‌گویند حسین (ع) کفاره گناهان است اشتباه است، خیال می‌کنند هرگناهی داشته باشند با گریه بخشیده می‌شود![۱]همچنین عده دیگری مانند مؤلف کتاب تحریف شناسی و فرهنگ عاشورا بیان کرده‌اند که: گریه در فرهنگ عاشورا هرگز هدف تلقی نشده و به صرف اینکه فرد قصد گریه داشته و یا خود را بصورت گریه کنندگان درآورد فایده ندارد.
پاسخ:در عظمت و ثواب گریه بر حضرت سیدالشهداء هیچ شک و شبهه‌ای نیست و روایات در این باب متواتر می‌باشند، مانند: روایتی که می‌فرماید:«من ذکر الحسین (ع) عنده فخرج من عینه من الدموع مقدار جناح ذباب کان ثوابه علی الله عزوجل و لم یرض له بدون الجنه»
امام صادق (ع) می‌فرماید:هرکسی به مقدار بال مگسی برای امام حسین (ع) گریه کند ثواب او به عهده خود خداست یعنی آن قدر ثواب آن زیاد است که کسی جز خداوند نمی‌تواند آن را بشمارد و خداوند بدون بهشت برای او راضی نمی‌شود.[۲]
چنانچه از امام صادق (ع) روایت شده:«لکل شی ثواب الا الدمعه فینا»[۳]تنها عملی که ثوابش بی نهایت است و کسی را یارای شمارش آن نیست، گریه بر اهل بیت (ع) است.
یعنی هریک از اعمال عبادی در این عالم اعم از واجبات و مستحبات، ثوابش معلوم و مشخص است.آن قدر این گریه ارزش دارد که اگر قطره‌ای از آن را درون آتش جهنم بریزند حرارت و گرمای آن را خاموش می‌کند چنانچه امام صادق (ع) می‌فرماید:
«لو أن قطره من دموعه سقطت فی جهنم لأطفأت حرها حتی لا یوجد لها حر.»[۴]حتی گریه موجب بخشش گناهان بزرگ و کوچک و کم و زیاد می‌باشد. چنانچه امام رضا (ع) در روایتی به ابن شبیب فرمودند:«یا بن شبیب! لما قتل جدی الحسین امطرت السماء دماً و تراباً احمر، یا بن شبیب! ان بَکَیت علی الحسین حتی تصیر دموعک علی خدّیک غفر الله لک کل ذنب اذنبتَه صغیراً کان او کبیراً، قلیلاً کان او کثیراً»[۵]
بنابراین نمی‌توان به این سادگی در این امر بسیار عظیم اشکال کرد و به صرف دور بودن از عقل و اینکه عقل انسان نمی‌تواند این مطالب را قبول کند، بگوییم گریه نمی‌تواند گناهان را بیامرزد چرا که روایات فراوانی وجود دارد مبنی بر اینکه:
اگر کسی حتی به اندازهٔ کف دریاها گناه کرده باشد خداوند به برکت گریه بر امام حسین (ع) که کیمیای هستی است، او را می‌آمرزد و خود امام حسین (ع) برای گناهان او استغفار می‌کند.[۶]در واقع این گریه برای فرد گنه کار هم اثر دارد و نمی‌توان به صراحت گفت که هیچ تأثیری ندارد، چنانچه برخی روایات آن گذشت که انسان اگر تمامی روایاتی را که در ثواب گریه بر آن حضرت وارد شده را ببیند مات و مبهوت می‌شود لذا نمی‌توانیم به صرف استبعاد عقلی قضاوت کنیم و بگوئیم گریه برای گنه کار فایده‌ای ندارد چرا که آنچه برای سعادت و شقاوت انسان مهم است، عاقبت به خیری و عاقبت به شرّی در لحظات آخر عمر انسان است ما چه می‌دانیم که کدامیک از انسانهادر آخرعمرعاقبت به خیر و کدامیک عاقبت به شر می‌شوند، لذا امکان دارد کسی که گنه کار است، اما برای امام حسین (ع) گریه می‌کند در آخر، حضرت دست او را بگیرد و چه بسا از اولیای الاهی شود.
بنابراین با توجه به این همه ثوابی که بیان شده است از نظر عقلی هیچ بُعدی ندارد که انسان گنه کار در اثر گریه بر سیدالشهداء توفیق توبه کردن پیدا کند مانند روایاتی که می‌فرمایند:«من اتی قبر الحسین عارفا بحقه غفرله ماتقدم من ذنبه و ما تأخر»خدا حتی گناهان آیندهٔ زائر امام حسین (ع) را می‌آمرزد، نیز شاهد بر این گفتار است.[۷]
یعنی فرد گریه کننده در اثر تقربی که به امام حسین (ع) پیدا کرده در آینده توبه خواهد کرد و سعادتمند از دنیا می‌رود، و به سعادت ابدی می‌رسد، حتی می‌توان گفت در همان حال گریه، این فرد خود به خود توبه کرده است، زیرا انسان در حین گریهٔ بر امام حسین (ع) حالتی پیدا می‌کند که حتی فکر گناه هم به ذهن او نمی‌رسد و از تمامی معاصی متنفر است و حاضر نیست این عمل بسیار عظیم را با چیزی عوض کند و این، خود به معنای توبه است.
به راستی ما چه می‌دانیم از اسرار گریه بر سیدالشهداء (ع) که اکسیری است که وجود انسان را طلا می‌کند و موجب نورانیت و صفای قلب می‌شود. بسیاری از علمای بزرگ از بین تمامی اعمالشان تنها به این گوهر پر ارزش امید داشتند و برخی از آنان در اواخر عمر، کارشان شده بود گریه بر مصائب ابا عبدالله‌الحسین (ع) .
دگر به پند من ای مدعی زبان مگشای
که لب نخواهم ازین ماجرا دگر بستن

ارتباط گریه با قیام حسینی
برخی افراد بیان کرده‌اند:گریه و… سالبه به انتفاء موضوع است و هرگز ربطی به قیام امام حسین (ع) ندارد، و در ادامه بیان کرده، امام حسین (ع) که برای گریه کردن کشته نشده و هدف او گریه کردن نبوده است.[۸]
نقد و بررسی:با شنیدن این گونه حرف‌ها آن چیزی که به ذهن می‌رسد این است که این گونه افراد ارزش کمی برای گریه قائل شده‌اند و طوری وانمود می‌کنند که گریه موضوعیتی ندارد. وحال آنکه روایات متعددی داریم که امام حسین (ع) فرمودند: «أنا قتیل العبره»[۹] یعنی من کشته شدهٔ اشک هستم، یعنی من سبب گریه کردن مؤمنین هستم.شاهد این معنا روایت دیگری است که فرمود: «أنا قتیل العبره لا یذکرنی مؤمن إلا بکی»[۱۰] یعنی هیچ مؤمنی به یاد من نمی‌افتد مگر اینکه گریه می‌کند، لذا می‌توان گفت یکی از علامات مؤمن واقعی این است که اگر به یاد امام حسین (ع) افتاد برای آن امام مظلوم گریه می‌کند، چنانچه هریک از انبیاء گذشته که به یاد مصائب آن حضرت می‌افتادند محزون شده و گریه می‌کردند.
معنای روایتمرحوم علامه مجلسی می‌فرماید:«أنا قتیل العبره: ای قتیل منسوب الی العبره و البکاء و سبب لها او اقتل مع العبره و الحزن و شده الحال و الاول اظهر.[۱۱]یعنی این جمله امام حسین (ع) دو معنا دارد:
۱ – اینکه من کشته اشک و گریه هستم و سبب گریهٔ مؤمنین هستم.۲ – من به همراه حزن و اشک کشته شدم.
البته معنی دوم ظاهرتر است، چنانچه گفتیم که روایات دیگر مؤید همین معنای اول است.بنابراین چه اشکالی دارد که یکی از اهداف قیام کربلا گریه بر امام حسین (ع) باشد که خود، موجب زنده نگه داشتن نام امام حسین (ع) است که از مصادیق اتم و اکمل تعظیم شعائر الاهی است.یعنی حتی اگر قیام حضرت سیدالشهداء اهداف دیگری هم داشته باشد، که البته دارد، خود گریه بر ایشان موجب تقویت آن اهداف خواهد بود، چنانچه دیده شده که در اثر گریستن مؤمنین بر سیدالشهداء افراد بسیار زیادی به دین اسلام و مذهب تشیع مشرّف شده‌اند.

“تباکی” چیست؟یکی دیگر از مطالبی که به عنوان تحریفات عاشورا مطرح شده، مسأله تباکی است. متأسفانه برخی افراد در اثر نفهمیدن برخی از کلمات روایات، دچار اشتباه شده‌اند و به تباکی اشکال گرفته‌اند.به عنوان مثال بیان کرده‌اند:«تباکی به این معنا نیست که خودت را به حالی بیندازی که حالت گریه کنندگان را داشته باشد و شبیه گریه کنندگان کنی؛ بلکه معنایش تعاون بر بکاء و گریه است و همچنین در جای دیگری بیان کرده که روایاتی که در آن‌ها لفظ (تباکی) آمده است، راوی گفته (و أظنه) یعنی گمان می‌کنم که امام (ع) لفظ تباکی رافرموده باشد»؛ ایشان همچنین درجای دیگری از کتاب می‌گوید: «معدود روایاتی که در آن‌ها لفظ تباکی است بسیار اندک است. همچنین در کتاب تحریف شناسی و فرهنگ عاشورا بیان شده: به صرف اینکه فرد قصد گریه داشته و یا خود را بصورت گریه کنندگان درآورد فایده ندارد.»[۱۲]
نقد و بررسی:ابتدا باید بگوییم روایاتی که درباره تباکی صحبت می‌کند در حد تواتر اجمالی است (یعنی انسان قطع به صدوربرخی از آن روایات دارد) و فقط منحصر به آن روایتی نیست که در آن لفظ (اظنه) آمده است.برخی از این روایات عبارت‌اند از:
۱ – مرحوم سیدبن طاووس در کتاب لهوف می‌فرماید: «… و من تباکی فله الجنه» کسی که برای امام حسین (ع) تباکی کند بهشت بر او واجب می‌شود.[۱۳]۲ -مرحوم شیخ صدوق نقل می‌کند عن ابی عبدالله (ع) : «من انشد بالحسین (ع) شعرا فتباکی فله الجنه» امام صادق (ع) فرمود: هرکسی شعری برای امام حسین (ع) بخواند و تباکی کند بهشت بر او واجب می‌شود.[۱۴]۳ – در ضمن آن روایتی که خداوند روضه امام حسین (ع) را برای حضرت موسی (ع) می‌خواند، آمده است:«یا موسی… اعلم انه من بکی علیه او آبکی او تباکی حرمت جسده علی النار»ای موسی بدان که هرکس برای امام حسین (ع) گریه کند یا کسی را بگریاند و یا تباکی کند آتش جهنم بر بدن اوحرام است.[۱۵]

مفهوم تباکی
آنچه موجب شبهه شده، این است که برخی فکر کرده‌اند که تباکی اگر به این معنی باشد که انسان خودش را به حالت گریه کنندگان دربیاورد، چون تظاهر به گریه کرده، ریا می‌باشد و هیچ گونه ارزشی ندارد، برای فهمیدن معنای تباکی، به لغت و کلام علماء و بزرگان مراجعه می‌کنیم:
تباکی در لغت:تباکی بر وزن تفاعل است که یکی از معانی وزن تفاعل، تظاهر می‌باشد که در کتب ادبیات عرب مذکور است.«قد یکون وزن تفاعل للتظاهر بما لیس فی الواقع نحو تمارض أی: آری من نفسه المرض و لیس به»[۱۶]
تباکی در کلام علما۱ – مرحوم علامه مجلسی می‌فرماید:«التباکی حمل النفس علی البکاء و السعی فی تحصیله و قیل: المراد به اظهار البکاء و التشبه بالباکین فی الهیئه و هو ایضاً حسن فان من تشبه بقوم فهو منه و الاول اظهر»تباکی یعنی اینکه انسان خودش را وادار به گریه کند و در این امر تلاش کند و برخی گفته‌اند به این معناست که انسان خودش را شبیه گریه کنندگان دربیاورد و اظهار گریه کند که این معنا نیز نیکوست- زیرا هرکسی که خودش را به گروهی شبیه کند از آن گروه محسوب می‌شود البته معنی اول ظاهرتراست. [۱۷]
نکته: می‌توان گفت که این دومعنایی که علامه مجلسی ذکر فرموده است لازم و ملزوم یکدیگر هستند یعنی هرکسی که خودش را وادار بر گریه کردن بکند قطعاً در ظاهر هم شبیه گریه کنندگان در می‌آید.۲ – مرحوم آیت الله شیخ جعفر شوشتری می‌فرماید:«التشبیه بالباکی و هو التباکی الذی ورد فیه بالخصوص ان من تباکی فله الجنه»یعنی: اینکه انسان خودش را شبیه گریه کنندگان درآورد همان تباکی است.[۱۸]۳ – مرحوم طریحی در مجمع البحرین می‌فرماید: «تباکی الرجل: تکلف البکاء» تباکی یعنی اینکه انسان در گریه کردن خودش را به سختی بیندازد.۴ – سایر علماء و بزرگان نیز فرموده‌اند که تباکی یعنی خود را به گریه زدن، حتی اگر کسی نگرید، گرفتن این حالت، هم در خود شخص حالت اندوه و حزن ایجاد می‌کند و هم به مجلس عزا چهره و رنگ غم می‌بخشد.[۱۹]
مصادیق تباکی:گذاشتن دست مقابل پیشانی و چشم‌ها، پایین انداختن سر، خشوع در اعضا و جوارح، انکسار و شکستگی در چهره و هر کاری که انسان را شبیه گریه‌کنندگان در آورد.
نتیجه:بنابراین تباکی نه تنها ریاکاری نیست بلکه از مصادیق تعظیم شعائر الاهی است که از نشانه‌های تقوای قلوب می‌باشد و مانند لباس مشکی به تن کردن است که فایده‌اش این می‌باشد که رنگ عزا و ماتم به جامعه می‌بخشد و انسان با دیدن کسی که خودش را شبیه گریه کنندگان درآورده، و یا لباس مشکی پوشیده به یاد مصائب حضرت سیدالشهداء می‌افتد، در واقع کسی که تباکی می‌کند، به مرور زمان هم، خودش واقعاً محزون می‌شود و اشک او جاری می‌شود.چنانچه در روایات فراوانی وارد شده: کسی که یک صفت حسنه اخلاقی را ندارد، بر خودش آن صفت را تحمیل و وادار کند تا کم کم آن صفت در او ایجاد شود.

پی نوشت ها:
[۱]. عاشورا پژوهی، صحتی سردرودی، ص ۳۲۹.[۲]. کامل الزیارات، ص ۱۰۰.[۳]. وسائل الشیعه، ج ۱۴، ص ۵۹۷.[۴]. کامل الزیارات، ص ۱۰۲.[۵] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۲۸۵.[۶]. کامل الزیارات، ص ۱۰۴؛ بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۲۸۱.[۷]. کامل الزیارات، ص ۱۴۰.[۸]. عاشورا پژوهی، صحتی سردرودی، ص ۳۴۱.[۹]. وسائل الشیعه، ج ۱۴، ص ۴۲۲.[۱۰]. مستدرک الوسائل، ج ۱۰، ص ۳۱۱.[۱۱]. بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۲۷۹.[۱۲]. عاشورا پژوهی، ص ۴۷۶.[۱۳]. لهوف، ص ۱۱.[۱۴]. ثواب الاعمال شیخ صدوق، ص ۸۴.[۱۵]. بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۰۸.[۱۶] مبادی العربیه، ج ۴، ص ۲۰.[۱۷]. مرآه العقول، ج ۱۲، ص ۵۶.[۱۸]. خصائص الحسینیه، باب ۶.[۱۹]. فرهنگ عاشورا (لفظ تباکی).

منبع

http://shiastudies.com/fa

نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع) نقد و بررسی پیرامون مسأله گریه بر امام حسین (ع)