اخبار امام صادق علیه السلام از رويدادهاى آينده‏

چه بسيار حوادث و رويدادهائى كه امام راجع به آنها سخن گفته و بعداً واقع شده‏اند و چه جرياناتى كه امام درباره آنها صحبت فرموده و همانگونه شده‏اند كه امام فرموده بود، چنانكه بطور مكرر پيرامون حكومت و سلطنت عباسيان سخن گفته است پيش از آنكه آنها قدرت را به دست بگيرند. ابومسلم خراسانى نزد امام آمد و در گوشى با امام صحبت كرد و اظهار داشت كه مردم را به حكومت ايشان دعوت مى‏كند و انبوهى از جمعيت هم پاسخ مثبت داده‏اند. امام صادق (ع) به او فرمود: آنچه تو به آن اشاره مى‏كنى نشدنى است. حتماً بچه‏هاى عباس با حكومت بازى خواهند كرد.ابو مسلم نزد عبدالله بن حسن رفته او را دعوت كرد و عبدالله هم خانواده‏اش را گرد آورد و قيام كرد و امام صادق (ع) را نيز براى مشورت فرا خواند. وقتى امام حاضر شد و ميان سفاح و منصور نشست و مورد مشورت قرار گرفت، دست مباركش را بر دوش سفاح گذاشت و فرمود: نه به خدا سوگند! ابتدا اين سلطنت مى‏كند. – سپس دست خود را بر شانه منصور نهاد و فرمود: – و فرزندان اين با حكومت و سلطنت بازى مى‏كنند. سپس برخاست و از مجلس بيرون رفت. 1بار ديگر عبدالله بن حسن امام را دعوت كرد تا با پسرش محمد بيعت كند. امام فرمود: به خدا سوگند اين كار نه براى تو است و نه براى فرزندان تو، بلكه به سفاح و سپس به منصور مى‏رسد و بعد به فرزندان او.وقتى امام از مجلس خارج شد ابوجعفر منصور به دنبال امام بيرون آمد و پرسيد: آيا مى‏دانيد چه مى‏گوئيد؟امام پاسخ داد: آرى، به خدا سوگند مى‏دانم چه مى‏گويم و اين كار خواهد شد. 2
اخبار ديگر راجع به حكومت بنى عباس‏امام صادق (ع) راجع به قتل محمد و ابراهيم دو پسر عبدالله بن حسن بارها صحبت كرده بود. روزى فرمود: مروان آخرين سلطان بنى اميه است و اگر محمد بن عبدالله قيام كند كشته خواهد شد.3روزى به محمد كه براى امام ژست گرفته بود و فخر مى‏فروخت فرمود: گويا مى‏بينم كه سرترا آورده‏اند و آن را روى سنگ زنابير نهاده‏اند و خون از آن فرو مى‏چكد.محمد نزد پدر آمد و كلام امام صادق (ع) را بازگو كرد. پدر گفت: خداوند درباره مصيبت تو مرا پاداش دهد، جعفر (ع) به من هم گفته كه تو صاحب سنگ زنابير هستى.4روزى ديگر همين جريان را به امّ الحسين دختر عبدالله بن محمد بن على بن الحسين (ع) در پاسخ سؤال ازوضع محمد خبر داد و فرمود: آشوبى مى‏شود و محمد كنار خانه يك رومى كشته مى‏شود و برادر ابى و امى‏اش هم در عراق در حالى كشته مى‏شود كه سمهاى اسبش توى آب قرار دارد. 5و به عبدالله بن جعفر بن مسبور فرمود: آيا صاحب رداى زرد را مى‏بينى؟ (يعنى ابو جعفر منصور را).گفتم: آرى .امام: ما همچون مى‏بنييم كه او محمد را خواهد كشت.عبدالله: براستى محمد كشته خواهد شد؟امام: آرى.عبدالله مى‏گويد: در دل خود گفتم به خداوند كعبه سوگند كه او نسبت به محمد حسوديش شده است. اما به هر حال نمردم تا با چشم خود ديدم كه محمد به قتل رسيد.همين جريان را به پدر آنان عبدالله بن حسن نيز اطلاع داده و فرمود: منصور، محمد را روى سنگهاى زيتون مى‏كشد و بعد برادرش را در كنار شط به قتل مى‏رساند، در وضعى كه سمهاى اسبش در آب قرار داشته باشد .6خلاصه آنكه همه آنچه كه امام صادق (ع) راجع به بنى عباس و محمد و ابراهيم فرموده بود تحقق پيدا كرد و هيچكدام خلاف در نيامد.روزى امام (ع) به شعيب بن ميثم با كنايه و اشاره از نزديك شدن مرگ و اجل او سخن گفت و فرمود: اى شعيب! چقدر زيباست كه وقتى مردى مى‏ميرد ما خاندان را دوست بدارد و از دشمن ما دورى جويد.شعيب پاسخ داد: به خدا سوگند مى‏دانم كه اگر كسى چنين باشد در بهترين حال مرده است .امام فرمود: اى شعيب! در حق خود نيكى كن و با خويشاوندانت ارتباط داشته باش و با دوستان و برادرانت رفت و آمد كن و ثروتى نيندوز به اين بهانه كه براى روز مبادا و اهل و عيالت ذخيره مى‏كنى؛ چون آنكه آنان را آفريده روزى ايشان را هم خواهد داد.شعيب مى‏گويد: «در دل خويش گفتم امام از مرگ من خبر مى‏دهد». و اتفاقاً شعيب يك ماه بعد درگذشت .7روزى امام به اسحاق بن عمار صيرفى كه از اصحاب مورد وثوقش بود فرمود كه او در ماه ربيع خواهد مرد. توضيح جريان آنكه اسحاق به امام عرض كرد كه سرمايه ما پراكنده و در دست اين و آن است و بيم از آن دارم كه اگر اتفاقى بيفتد سرمايه ما از دست برود. فرمود: براى ماه ربيع همه سرمايه و ثروت خود را گرد بياور! همانگونه كه امام خبر داده بود اسحاق در ماه ربيع درگذشت .8يك سال پيش از آنكه معلى بن خنيس به دست داود بن على عباسى كشته شود امام همه جريانات را اطلاع داده بود.امام از ابو بصير، احوال ابوحمزه را پرسيد. او گفت كه صحيح و سالم بود امام فرمود: وقتى نزد او رفتى از قول ما به وى سلام برسان و به او اطلاع بده كه در فلان وقت و فلان ساعت خواهى مرد.ابو بصير مى‏گويد: برگشتم و نزد ابو حمزه بودم. اتفاقاً او در همان روز و همان ساعت درگذشت. 9و هنگامى كه امام از قتل زيد مطلع شد و اينكه پسر او يحيى به خراسان فرار كرده است و مردم آنجا دور او را گرفته‏اند، فرمود: يحيى نيز مانند پدرش كشته و به دار آويخته مى‏شود.از قضا او هم در جوزجان كشته و به دار آويخته شد. 10اين بود شمه‏اى از گزارش و اخبار امام از حوادث و جريانات آينده كه آنگونه واقع شدند كه امام فرموده بود.امّا جرياناتى كه واقع شده بودند واحدى از آنها مطلع نبود و فقط امام مطلع شده و خبر داد، بسيار زياد است كه چند مورد را يادآور مى‏شويم.ميان مهزم بن ابى بريده اسدى كوفى كه از راويان و اصحاب امام بوده و مادرش مشاجره‏اى رخ داده بود. او مادرش را براى زيارت خانه خدا آورده و در مدينه با وى تندى كرده بود. صبح كه حضور امام صادق (ع) شرفياب شد، امام بدون مقدمه فرمود: اى مهزم! چرا ديشب با مادرت آنگونه تند رفتارى كردى؟ مگر نمى‏دانى كه شكم او منزلى بوده كه تو در آن سكونت كرده‏اى و در دامن او پرورش يافته‏اى و ازسينه و پستانهاى او شير نوشيده‏اى. پس با او آنگونه تندى و خشونت مكن! 11مردى از آشنايان امام وارد مدينه شده و در خانه‏اى كه فرود آمده بود، دختركى زيبا بود. وقتى آن مرد، شبانه وارد خانه شده و آن دختر در را باز كرده بود، مرد دست دراز كرده و پستانهاى او را گرفته بود. امام تا او را ديد، فرمود: از كار ديشبى‏ات زود توبه كن. 12مردى از اهل كوفه وارد خراسان شد و مردم را به ولايت امام صادق (ع) دعوت كرد و اختلاف پيش آمد. برخى به آن مرد گرويدند و بعضى منكر شدند و بعضى هم بى تفاوت و بى طرف ماندند. هر گروه نماينده‏اى انتخاب كردند و نزد امام صادق (ع) فرستادند. اتفاقاً يكى از آن نمايندگان، در ميان راه با كنيزكى خلوت كرد. وقتى نزد امام حاضر شدند و از مقصودشان اطلاع دادند، امام به سخنگوى آنان كه همان مرد گناهكار بود، فرمود: تو ازكدام گروه هستى؟او گفت : من از پرواداران كه احتياط كرده‏ام.امام فرمود: پس چرا در فلان روز و فلان ساعت احتياط نكردى و به آن دخترك نزديك شدى؟و مرد سكوت اختيار كرد (13) به جانم سوگند، اگر آن مردم طالب حقيقت بودند، اين بهترين نشان امامت و حقانيت امام صادق (ع) بوده است .عبدالله نجاشى، زيدى مذهب بوده و نزد عبداللّه بن حسن آمد و شد داشته است. روزى حضور امام صادق (ع) رسيد. امام به وى فرمود: يادت مى‏آيد روزى از درخانه شخصى مى‏گذشتى و از ناودان خانه، آب مى‏رخت و تو پرسيدى، گفتند كه آب ناپاكى است و تو خودت را با لباس به نهر انداختى و آب از سر و صورت تو مى‏ريخت؛ بچه‏هإ؛ّّ دورت جمع شدند و فرياد مى‏زدند و بر تو مى‏خنديدند؟!عبدالله وقتى از حضور امام بيرون آمد، گفت: امام و رهبر من اين است و نه ديگران.و طى چند روايت آمده است كه ابو بصير بر امام صادق (ع) وارد شد، در حاليكه جنب بود و امام او را توبيخ فرمود كه چرا با اين حال نزد او آمده است.خود ابوبصير مى‏گويد: براى اينكه امامت حضرت صادق (ع) براى من روشن شود، با حالت جنابت نزد او آمدم.فرمود: اى ابا محمد! با حالت جنابت حضور ما مى‏آيى؟ابو بصير: عمداً اين كار را كردم.امام: آيا ايمان نياورده‏اى؟ابوبصير: چرا، براى حصول اطمينان و يقين.و در دل گفتم كه بى شك او امام و رهبر است .14
پی نوشت
1- اثبات الوصيه مسعودى، ص 141.2- مقاتل الطالبيين .3- اثبات الوصيه.4- اعلام الوردى، ص 273.5- مقاتل الطالبيين.6- همان كتاب.7- مدينة المعاجز.8- اعلام الورى، ص 270.9- رجال كشى، ص 177.10- ينابيع الموده، ص 381.11- بحارالانوار، ج 47، ص 27 نقل از بصائر الدرجات.12- اعلام الورى، ص 268.13- مناقب ابن شهر آشوب، ج 4، ص 221.14- وسائل الشيعه، ج 1، ص 490، حديث 3.