برترین بانوى جهان فاطمه زهرا (س)

سرنوشت دردناک زنان در طول تاریخ‏
«کانت مریم سیده نساء زمانها اما ابنتى فاطمه فهى سیده نساء العالمین من الاولین و الاخرین»:«مریم بانوى زنان عصر خود بود، اما دخترم فاطمه بانوى همه زنان جهان از اولین و آخرین است».(پیامبر اکرم (ص))* * *زنان در طول تاریخ سر گذشت دردناکى داشتند، و از آنجا که از نظر جسمانى نسبت به جنس خشن، – مردان – کمى ضعیفتر بودند، زورگویان و ظالمان در طول تاریخ سعى داشتند شخصیت انسانى آن‏ها را به همین دلیل لگد مال کنند، و چه جنایاتى که در این راه نکردند، مخصوصاً در محیط عربستان و در عصر جاهلیت (هر چند تمام دنیا در آن زمان در جاهلیت فرو رفته بود) بیش از همه جا شخصیت زن پایمال شده بود.تا آنجا که زن را همچون کالائى مبادله مى‏کردند.سهمى از ارث مردان براى آن‏ها قائل نبودند.تولد دختر را ننگ مى‏پنداشتند، و چنانکه مى‏دانیم دختران را زنده به گور مى‏کردند وعجب اینکه حتى قوانین طبیعى را در این زمینه نادیده گرفته و مى‏گفتند «بچه‏هاى دختران ما فرزندان ما نیستند فرزندان ما تنها بچه‏هاى پسران ما مى‏باشند و این شعر از آن زمان بر اساس همین تفکر به یادگار مانده است:بنونا، بنوابنائنا و بناتنابنوهن اینا الرجال الاباعد! (۱)اما اسلام که براى ارزشهاى انسانى والهى گام به میدان گذارده بود سخت با این تفکر جاهلى به مبارزه برخاست وبراى احیاى شخصیت از دست رفته، زن قیام کرد:از طریق موعظه و اندرز و آموزشهاى فرهنگى .از طریق وضع قوانین به نفع زنان و شرکت دادن آن‏ها در مسائل مختلف، و سرانجام از طریق شدت عمل در مقابل کسانى که حاضرنبودند در برابر این حقایق تسلیم شوند.در حدیث آمده است:«اسما بنت عمیس» همسر «جعفربن ابى طالب» با شوهرش از حبشه بازگشت و به دیدن همسران پیامبر آمد، یکى از سوالاتى که مطرح کرد، این بود: آیا چیزى از آیات قرآن درباره زنان نازل شده است؟ آن‏ها اظهار بى اطلاعى کردند!«اسما» به خدمت پیامبر آمد عرض کرد اى رسول خدا جنس زن گرفتار خسران وزیان است؟ (و شاید حق داشت این سخن رابگوید چون سالها از مبدأ وحى دور مانده بود و گمان مى‏کرد اصولى که بر جامعه جاهلیت حاکم بود بقایایش هنوز باقى مانده است) .پیامبر فرمود چرا؟عرض کرد به خاطره اینکه در اسلامقرآن فضیلتى درباره آن‏ها همانند مردان نیامده است!با اینکه سال پنجم هجرت بود و هیجده سال از طلوع اسلام مى‏گذشت و درباره احیاى شخصیت زن در قرآن و حدیث مطالب فراوانى وارد شده بود، ولى باز براى تأکید بیشتر آیه ۳۵ سوره احزاب نازل شد. آیه‏اى که در حقیقت بیانگر همه ارزشها است، ارزشهائى که در زنان و مردان یکسان است، و از برترین موقعیت برخوردار مى‏باشد.ارزشهاى که در ده بخش خلاصه شده است:مى‏فرماید:«ان المسلمین و المسلمات».«والمؤمنین و المؤمنات».«و القانتین و القانتات».«والصادقین والصادقات».«والصابرین و الصابرات».«والخاشعین و الخاشعات».«والمتصدقین و المتصدقات».«والصائمین و الصائمات».«والحافظین فروجهم والحافظات».«والذاکرین اللّه کثیراً والذاکرات».«اعداللّه لهم مغفره و اجراً عظیماً»:«مردان مسلمان و زنان مسلمان».«مردان باایمان و زنان باایمان».«مردان مطیع فرمان خدا و زنان مطیع فرمان حق».«مردان راستگو و زنان راستگو».«مردان صابر و شیبا و زنان صابر و شکیبا».«مردان با خشوع و زنان با خشوع».«مردان انفاق گر و زنان انفاق گر».«مردان روزه دار و زنان روزه دار».«مردانى که شرمگاه خود را نگاه مى‏دارند و زنان پاکدامن و با عفت».«و مردانى که بسیار به یاد خدا هستند و زنانى که بسیار خدا را یاد مى‏کنند».«خدا براى همه آن‏ها آمرزش و پاداش عظیمى فراهم ساخته است».و به این ترتیب اسلام آخرین سخن را در این زمینه بیان کرد، و نشان داد که زنان و مردان دوش به دوش یکدیگر در مسیر زندگى به سوى خدا، و به سوى ارزشهاى انسانى، گام برمى دارند در صورتى که از شرائط یکسانى در این مسیر برخوردار باشند.بعضى تعجب مى‏کنند چگونه اسلام به زنان حق داده است در برابر شیر دادن فرزندان خود مطالبه اجرت کنند:«فان ارضعن لکم فآتوهن اجورهن. (۲)کدام زن است که براى شیر دادن به فرزند دلبندش مخصوصاً موقعى که با مرد زندگى مشترک دارد، اجر و مزدى مطالبه کند؟!ولى نباید فراموش کرد که این دستورات به خاطر آن است که اسلام بگوید نه تنها زن یک انسان است و داراى همه حقوق انسانى.نه تنها او در مورد اموالش حق تصمیم‏گیرى دارد، و مرد نمى تواند بى رضاى او، حق او را زیر پا بگذارد، بلکه اگر بخواهد در برابر شیردادن هم حقش را مطالبه کند، مى‏تواند. و این دستور در آن محیط چه تأثیر عمیقى داشت؟!کوتاه سخن اینکه اسلام حق بزرگى بر زنان جهان دارد، زیرا آن‏ها را از چنگال ظلم ظالمان تاریخ نجات داد، به شرط آنکه دستورات اسلام در این زمینه مو به مو به کار گرفته شود.
ولادت پرشکوه فاطمه (س) ‏
فاطمه بضعه منى و هى نور عینى و ثمره فؤادى و روحى التى بین جنبى و هى الحوراء الانسیه:«فاطمه پاره تن من است، و نور چشمان من، و میوه دلم و روح من است و او حورى انسان صفت است»* * *پیامبر اسلام (ص) در آن سال که سال پنجم بعثتش بود در سختترین شرائط و حالات به سر مى‏برد.اسلام منزوى بود، و مسلمانان اندک نخستین، شدیداً تحت فشار.محیط مکه بر اثر شرک و بت پرستى و جهل و خرافات و جنگهاى قبایل عرب و حاکمیت زور و بینوائى توده‏هاى مردم، تیره و تار بود.پیامبر (ص) به آینده مى‏اندیشید، آینده‏اى درخشان از پشت این ابرهاى سیاه و ظلمانى، آینده‏اى که با توجه به اسباب عادى و ظاهرى بسیار دور دست و شاید غیر ممکن بود.در همین سال حادثه بزرگى در زندگى پیامبر رخ داد، به فرمان خدا براى مشاهده ملکوت آسمانها به معراج رفت، و به مصداق «لنریه من آیاتنا الکبرى» آیات عظیم پروردگار در پهنه بلند آسمان را با چشم خود دید، و روح بزرگش بزرگتر شد، و آماده پذیرش رسالتى سنگیت‏تر توأم با امید بیشتر.در روایتى از اهل سنت و شیعه – که هر دو بر آن تأکید دارند – مى‏خوانیم: پیامبر (ص) در شب معراج از بهشت عبور مى‏کرد، جبرئیل از میوه درخت طوبى به آن حضرت داد، و هنگامى که پیامبر (ص) به زمین بازگشت نطفه فاطمه زهرا سلام اللّه علیها از آن میوه بهشتى منعقد شد.لذا در حدیث مى‏خوانیم که پیامبر (ص) فاطمه سلام اللّه علیها را بسیار مى‏بوسید، روزى همسرش عایشه بر این کار خرده گرفت، که چرا اینهمه دخترت را مى‏بوسى؟!پیامبر (ص) در جواب فرمود:«من هر زمان فاطمه را مى‏بوسم، بوى بهشت برین را از او استشمام مى‏کنم».و به این ترتیب این مولود بزرگ از عصاره پاک میوه‏هاى بهشتى و از پدرى همچون پیامبر (ص) ، و مادر ایثارگر و فداکارى همچون «خدیجه» در روز بیستم جمادى الثانى گام به دنیا نهاد، و طعن و سرزنشهاى مخالفین که پیامبر را بدون «نسل جانشین» مى‏پنداشتند، همگى نقش بر آب شد، و به مضمون سوره «کوثر» فاطمه زهرا چشمه جوشان براى ادامه دودمان پیامبر و ائمه هدى و خیر کثیر در طول قرون و اعصار، تا روز قیامت شد.این بانوى بهشتى (ص) نام داشت که هر کدام از دیگرى پر معنى‏تر بود: ۱- فاطمه، ۲- صدیقه، ۳- طاهره، ۴- مبارکه، ۵- زکیه، ۶- راضیه، ۷- مرضیه، ۸- محدثه، ۹- زهرا و هر یک بیانگر اوصاف و برکات وجود پربرکت او است.همین بس که در نام معروفش «فاطمه» بزرگترین بشارت براى پیروان مکتبش نهفته است، چرا که «فاطمه» از ماده «فطم» به معنى جدا شدن، یا باز گرفتن از شیر است، و طبق حدیثى که از پیامبر گرامى اسلام (ص) ‏ روایت شده به امیر مؤمنان على (ع) ‏ فرمود:«مى دانى چرا دخترم، فاطمه نامیده شد؟عرض کرد:بفرمائید.فرمود:براى آنکه او و شیعیان و پیروان مکتبش از آتش دوزخ باز گرفته شده‏اند»!از میان نامهاى او نام «زهراء» نیز درخشندگى و فروغ خاصى دارد، از امام صادق (ع) پرسیدند:چرا فاطمه را «زهراء» می ‏نامند؟فرمود:«زیرا زهراء به معنى درخشنده است و فاطمه چنان بود که چون در محراب عبادت مى‏ایستاد و نور او براى اهل آسمانها پرتو افکن مى‏شد، همانگونه که نور ستارگان براى اهل زمین [پرتو افکن است‏]. لذا زهراء نام نهاده شد».هنگامى که خدیجه زنى با شخصیت و معروف به بزرگى بود، با پیامبر اسلام (ص) ‏ ازدواج کرد زنان مکه از او قطع رابطه کردند، و گفتند: او با جوان تهى دست و یتیمى ازدواج کرده و شخصیت خود را پائین آورده است!این وضع همچنان ادامه یافت تا اینکه خدیجه باردار شد و جنینش کسى جز فاطمه زهرا نبود.به هنگام وضع حمل به سراغ زنان قریش فرستاد و از آن‏ها خواست که در این ساعات حساس و پردرد و رنج به یارى او بیایند و تنهایش نگذارند، اما او با این پاسخ سرد و درد آلود روبرو شد که:«تو سخن ما را گوش نکردى، با یتیم ابوطالب که مالى نداشت ازدواج نمودى، ما نیز به کمک تو نخواهیم شتافت»!خدیجه با ایمان، از این پیام زشت و بى معنى سخت غمگین شد، اما در اعماق دلش نور امیدى درخشید که خدایش او را در اینحال تنها نخواهد گذاشت.لحظات سخت و بحرانى وضع حمل آغاز شد، او در محیط خانه تنها بود، و زنى که او را کمک کند وجود نداشت، قلب او فشرده‏تر مى‏شد، و امواج خروشان بى مهریهاى مردم روح پاکش را آزار مى‏داد.ناگهان برقى در افق روحش درخشید، چشم بگشود و چهار زن را نزد خود دید، سخت نگران شد. یکى از آن چهار زن صدا زد:نترس و غمگین مباش. پرودرگار مهربانت ما را به یارى تو فرستاده است ما خواهران توایم.من ساره‏ام!و این یک آسیه همر فرعون است که از دوستان تو در بهشت خواهد بود.آن دیگر مریم دختر عمران.و این چهارمى را که مى‏بینى دختر موسى بن عمران، کلثوم است!ما آمده‏ایم که در این ساعت یار و یاور تو باشیم.و نزد او ماندند تا فاطمه بانوى اسلام دیده به جهان گشود.آرى به مصداق‏ان الذین قالوا ربنا اللّه ثم استقاموا تتنزل علیهم الملائکه الاتخافوا و لاتحزنوا».کسانى که بگویند پروردگار ما اللّه است، فرشتگان بر آن‏ها نازل مى‏شوند و مى‏گویند نترسید و اندوهى به خود راه ندهید»در اینجا نیز علاوه بر فرشتگان، ارواح زنان با شخصیت جهان به یارى خدیجه با ایمان و پر استقامت شتافتند.تولد این مولود خجسته آنچنان پیامبر (ص) را خشنود کرد که زبان به مدح و ثناى پرورگار گشود، و زبان بدخواهان که او را ابتر مى‏خواندند، براى همیشه کوتاه شد.خداوند مژده این مولود پربرکت را در سوره کوثر به پیامبرش داد و فرمود:انا اعطیناک الکوثر.فصل لربک وانحران شانئک هو الابتر»:ما سرچشمه جوشان خیر کثیر را به تو بخشیدیم.اکنون که چنین است، براى پرودگارت نماز بجاى آور و تکبیر گو!مسلماً دشمن تو، ابتر است!
محبت فراوان پیامبر (ص) نسبت به فاطمه (س)
اذا اشتقت الى الجنه قبلت نحر فاطمه:هنگامى که شوق بهشت در دلم پیدا مى‏شود گلوى فاطمه را مى‏بوسم!* * *همه مورخان و ارباب حدیث نوشته‏اند که پیامبر (ص) نسبت به دخترش فاطمه‏ (س) علاقه عجیبى داشت.بدیهى است علاقه پیامبر تنها به خاطر رابطه پدرى و فرزندى نبود، هر چند این عاطفه در وجود پیامبر (ص) موج مى‏زد، اما تعبیرات و سخنانى که پیامبر (ص) به هنگام اظهار علاقه نسبت به دخترش فاطمه‏ (س) بیان مى‏کرد، نشان مى‏داد که در اینجا معیارهاى دیگرى مطرح است. و:این محبت از محبتها جدا است‏حب محبوب خدا، حب خدا است‏از میان روایات فراوانى که در این زمینه رسیده است کافى است به چند روایت زیر که در کتب معروف شیعه و اهل سنت آمده اشاره کنیم:۱- ما کان احد من الرجال احب الى رسول اللّه من على و لا من النساءٍ احب الیه من فاطمه:«احدى از مردان نزد پیامبر (ص) محبوبتر از امیر مؤمنان على‏ (ع) نبود و نه از زنان، محبوبتر از فاطمه (س) .جالب این است که این حدیث را گروه زیادى از عایشه نقل کرده‏اند.۲- هنگامى که آیه شریفه:لا تجعلوا دعاء الرسول بینکم کدعاءٍ بعضکم بعضاً:پیامبر را آن گونه که یکدیگر را صدا مى‏زنید، صدا نزنیدنازل شد مسلمانان پیامبر (ص) را با خطاب «یا محمد» صدا نکردند، بلکه «یا رسول اللّه و یا ایها النبى» مى‏گفتند.فاطمه (س) مى‏گوید:بعد از نزول این آیه من دیگر جرأت نکردم پدرم را به عنوان «یا ابتاه» (پدرجان!» صدا کنم، و هنگام که خدمتش مى‏رسیدم «یا رسول‏اللّه» مى‏گفتم.یکى دوبار این خطاب را تکرار کردم، دیدم پیامبر (ص) ناراحت شد و از من روبرگردانید. دفعه سوم رو به من کرد و گفت:یا فاطمه انها لم تنزل فیک و لا فى اهلک و لا نسلک، انت منى و انا منک، انما نزلت فى اهل الجفاء و الغلظه من قریش!:اى فاطمه این آیه درباره تو نازل نشده، و نه درباره خاندان و نسل تو، تو از منى و من از توأم، این در مورد جفاکاران و تند خویان بى ادب از قریش نازل شده است!سپس این جمله عجیب و روح پرور را افزود:قولى: یا ابه! فانها احیا للقلب و ارضى للرب!«بگو پدرجان! که این سخن قلب مرا زنده مى‏کند و خدا را خشنود مى‏سازد».آرى آهنگ دلنواز پدرجان فاطمه‏ (ع) با روح پیامبر (ص) همان مى‏کرد که امواج نسیم بهارى با شکوفه‏هاى لطیف درختان.۳- در حدیث دیگرى آمده است پیامبر چنان مشتاق فاطمه (س) ‏ بود که هر گاه به سفر مى‏رفت آخرین کسى را که با او وداع مى‏کرد زهرا (س) بود، و به هنگامى که از سفر باز مى‏گشت نخستین کسى را که به دیدنش مى‏شتافت فاطمه‏ (س) بود.۴- این حدیث را نیز بسیارى از محدثان شیعه و اهل سنت نقل کرده‏اند که پیامبر فرمود:من آذاها فقد آذانى.و من اغضبها فقد اغضبنى.من سرها فقد سرنى.و من سائه فقد سائنى.هر کس او را آزار دهد مرا آزار داده است.و هر کس او را خشمگین کند مرا خمشگین ساخته.هر کس او را مسرور کند مرا مسرور ساخته نموده.و هر کس او را اندوهگین سازد مرا اندوهگین ساخته است!بدون شک شخصیت والاى فاطمه (س) ‏ علیها و آینده درخشان و مقام عرفان و ایمان و عبادتش اینهمه احترام را ایجاب مى‏کرد. چرا که امامان، همه، از نسل او بودند. و بعلاوه او همسر بزرگمرد اسلام امیر مؤمنان على‏ (ع) بود.اما پیامبر (ص) با این عمل مى‏خواست حقیقت دیگرى را نیز به مردم تفهیم کند و دیدگاه اسلام را در زمینه دیگرى روشن سازد و انقلاب فکرى و فرهنگى بیافریند و بگوید:دختر موجودى نیست که باید زنده به گور شود.ببینید من دست دخترم را مى‏بوسم، او را بر جاى خود مى‏نشانم، و اینهمه عظمت و احترام براى او قائلم.دختر انسانى است همچون سایر انسانها، نعمتى است از نعمتهاى پرودرگار، موهبتى است الهى.دختر نیز مى‏تواند مانند پسر مدارج کمال را طى کند و به حریم قرب خدا راه یابد.و به این ترتبیب شخصیت در هم شکسته زن را در آن محیط تاریک احیاء فرمود.
——————————————–پى نوشت ها :
1 . پسران پسران ما، پسران ما مى‏باشند – و پسران دختران ما، پسران مردان دور از ما هستند.۲ . سوره طلاق، آیه‏6: پس اگر براى شما [به فرزندانتان‏] شیر دهند و اجر آنان را به آن‏ها بپردازند.۳ . ریاحین الشریعه، جلد۱، صفحه .۲۱۴ . این حدیث را با مختصر تفاوتى «سیوطى» در درالمنثور و «طبرى» در ذخائر العقبى و «على بن ابراهیم» در تفسیر خود نقل کرده‏اند. گرچه معروف است که معراج در سالهاى آخر توقف پیامبر (ص) در مکه بوده، ولى به طورى که از بعضى از روایات استفاده مى‏شود معراج مکرر اتفاق افتاده است، بنابراین منافاتى با تولد بانوى اسلام در سال پنجم بعثت ندارد.۵ . این حدیث در بسیارى از کتب اهل سنت از جمله «تاریخ بغداد» و «صواعق ابن حجر» و «کنز العمال» و کتب دیگر آمده است .۶ . مضمون این حدیث را گروهى از دانشمندان اهل سنت از جمله «طبرى» در «ذخائر العقبى» نقل کرده است.۷ . سوره فصلت، آیه .۳۰۸ . فضائل الخمسه جلد ۴۳ صفحه .۱۲۷۹ . مضمون این حدیث در دهها روایت از طرق اهل سنت نقل شده است (احقاق الحق) ، جلد ۱۰، صفحه .۱۶۷۱۰ . سوره نور، آیه .۶۳۱۱ . مناقب این شهر آشوب، جلد۳، صفحه .۳۲۰۱۲ . فضائل الخمسه، جلد۳، صفحه .۱۳۲