تضعيف حديث «اقضاكم على»
شیعه و سنی بر این حدیث پیامبر اکرم| فرمودند: اميرالمؤمنين× در قضاوت از تمام مردم برتر است، متفقالقولاند؛ اما ابنتيميه در سند آن اشکال کرده و ميگويد:
واما قوله فهذا الحديث لم يثبت، وليس له إسناد تقوم به الحجّة لم يروه أحد في السنن المشهورة، ولا المسانيد المعروفة، لا بإسناد صحيح ولاضعيف، وإنّما يروی من طريق من هو معروف بالكذب.
گفتار حلى كه رسول خدا| فرمودند: على× در قضاوت از تمام شما برتر است و قضاوت مستلزم علم و ديانت میباشد، سند اين حديث ثابت نمیباشد و داراى سندى نيست كه به واسطة آن حجت تمام گردد.([1]) در هیچ یک از سننهای مشهور و مسندهای معروف نیامده است نه با سند صحیح و نه با سند ضعیف و فقط از طریق افرادی که معروف به کذب و دروغگویی هستند نقل گردیده است.
نقد و بررسي:
ابنماجه در «سنن»، در احادیث شمارههاي 154 و 155 به سند صحيح از انس اينگونه نقل کرده که پيامبر| فرمودند:
أرحم أمتي بأمتي… وأقضاهم عليبن أبيطالب.([2])
ابنعبدالبر نيز اين حديث را با سند از طريق ابومحجن ثقفي روايت کرده است که پيامبر| فرمود:
و أقضاها علي×.
و باز با سند از طريق ابوسعيد خدري روايت کرده بلفظ: «وأقضاهم علي×»،([3]) و در «تفسير صحيح بخاري و الاستيعاب» از عمر روايت شده است: «أقضانا علي»؛ «علی در قضاوت از همه ما برتر است».([4])
ابنحجر نوشته است:
له شاهد صحيح من حديث ابنمسعود عند الحاکم.([5])
برای آن گواه صحیحی از حدیث ابن مسعود نزد حاکم موجود است.
بنابراين تشکيک در ثبوت اين مضمون کاملاً بيدليل است.
صحابه و در رأس آنها عمربن خطاب به علم و قضاوت حضرت على× اعتراف كردهاند. بخارى در صحيح خود از ابنعباس نقل كرده كه عمر گفت:
اقرؤنا ابي واقضانا علي×.([6])
بهترين قرائت براى ابىّ است و على× از ديگران در قضاوت برتر است.
حافظ ابنحجر در «شرح صحيح بخاري» مينويسد:
حديث «اقضانا علي×» درحديث مرفوع از انس نيز نقل شده که گفت: «اقضي امتي علي بن ابيطالب»، ماهرترين فرد امت من در قضاوت، علي ابن ابيطالب× است. بغوي آن را نقل کرده است… و بزاز از حديث ابنمسعود نقل کرده که گفت: ما چنين حديث ميکرديم که علي بن ابيطالب× از تمام اهل مدينه در قضاوت مهارت بيشتري دارد.([7])
احمدبن حنبل و طبرانى به سندش از رسول خدا| نقل كردهاند كه خطاب به حضرت زهرا÷ فرمود:
اما ترضين اني زوجتك اقدم امتي سلما واکثرهم علما واعظمهم حلما.
آيا راضى نمیشوى تو را به ازدواج كسى در آورم كه اولين مسلمان بوده و از همه بيشتر علم دارد و حلمش از ديگران عظيمتر است.([8])
حافظ عراقى بعد از نسبت دادن اين حديث به احمد و طبرانى میگويد: «واسناده صحيح» و سندش صحيح است.([9])
اين حديث به الفاظ (اقضاکم علي×) و (أقضى الأصحاب) و (أقضى الامة) و مانند آن از رسول خدا|، از جانب چند تن از اصحاب پيامبر| روايت شده است و در نزد اهل حديث معتبر بوده و در «صحاح» و کتب معتبره وارد شده است، از جمله:
[1]) ابنتيميه، احمد، منهاج السنهًْ، ج7، ص512.
[2]) قزويني، محمد، سنن ابن ماجه، ج1، ص55.
[3]) ابنعبدالبر، الاستيعاب، ج1، ص7.
[4]) همان، ج3، ص39.
[5]) عسقلاني، احمد، فتح الباري، ج7، ص93.
[6]) بخاري، محمد، صحيح بخارى، تفسير سورة بقره، باب قوله: {ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أوْنُنْسِها نَأتِ بِخَيْرٍ مِنْها أوْ مِثْلِها}. (بقره / 106)
[7]) عسقلاني، احمد، فتح الباري، ج8، ص167.
[8]) شيباني، احمد، مسند احمد، ج5، ص26 طبراني، سليمان، المعجم الكبير، ج2، صص 229 و 230.
[9]) حافظ عراقي، المغنى عن حمل الاسفار، ج2، صص 919 و 920.
هیچ نظری وجود ندارد