ديدگاه شيعه
دانشمندان شيعه به اتفاق بر اين باورند كه اهل البيت در آيه مورد بحث شامل همسران رسول خدا | نمىشود؛
«ان للفظ آلالبيت اطلاقا خاصا لدى الشيعة الامامية و يقصد به خصوص قرابة النبى | المعصومين، اى الائمة الاثنا عشر و فاطمة فقط و هذا الاصطلاح مرادف عندنا لمصطلح اهلالبيت و آل محمد و العترة و ذوىالقربى حتى بناء على كون معانيها اللغوية اعمّ.»([1])
بدون ترديد لفظ آلالبيت نزد شيعه اماميه كاربرد خاصى دارد و مقصود از آن معصومان از نزديكان رسولخدا| هستند؛ يعنى تنها دوازده امام و فاطمه÷ و اين اصطلاح نزد شيعه مرادف با واژه «اهلالبيت» و «آلمحمد» و «عترت» و «ذوالقربىٰ» است؛ گرچه معناى لغوى اين واژهها وسيعتر باشد.
در منابع ديگر نيز مشابه اين عبارت فراوان يافت مىشود.([2]) مفسران شيعه نيز بر همين باور هستند.
علامه سید محمد حسین طباطبايى پس از بحثى درباره اين واژه، مىنويسد:
«فتكون لفظة اهلالبيت اسما خاصا فى عرف القرآن بهولاء الخمسة و هم النبى و على و فاطمة و الحسنان عليهم الصلاة و السلام و لا يطلق على غيرهم و لوكان من اقربائه، حتى لو سلّمنا صحة اطلاق اللفظ على غيرهم بحسب العرف العام.»([3])
لفظ اهلالبيت در عرف قرآن نام اختصاصى براى اين پنج نفر است؛ يعنى پيامبر، على، فاطمه، حسن و حسين ^ و بر ديگر نزديكان رسولخدا| اطلاق نمىشود؛ حتى اگر بپذيريم كه اطلاق اين لفظ از نظر عرف عام بر بقيه درست باشد.
اين كه كاربرد اين كلمه ويژه اصحاب كساء است – گرچه از نظر لغوى وسيعتر باشد، – مورد قبول برخى از علماى اهلسنت است.
يكى از دانشمندان معاصر اهل سنت درباره آيه تطهير مىنویسد:
«هذا الخطاب ليس مختصا بازواجه، بل هو متناول لاهل البيت كلهم و على و فاطمه و الحسن و الحسين اخصّ من غيرهم بذلك و لذلك خصّهم النبى بالدعاء لهم.»([4])
اين خطاب اختصاص به همسران پیامبر ندارد بلكه شامل همه اهلالبيت مىشود، ولى شمول آن نسبت به على و فاطمه و حسن و حسين اختصاصىتر است و به همين خاطر رسولخدا| تنها براى اينان دعا كرد.
([1]) موسوعة الفقه الاسلامى طبقا لمذهب اهلالبيت، ج 1، ص 237.
([2]) معانى الاخبار، ج 1، ص 92؛ جامعالمقاصد، ج 2، ص 320، تذكرة الفقهاء، ج 3، ص 234؛ ايضاح الفوائد، ج 1، ص 7.
