ابتدا بايد به حقيقت معناي ريا اشاره شود . ريا گرفته شده از رؤيت به معناي ديدن است و در اصطلاح آن را مي شود اينگونه تعريف كرد : طلب منزلت و مقام در قلبهاي مردم به وسيله عبادات و طاعات خداوند متعال . ريا به معناي فو ق موجب باطل شدن عبادت مي گردد.و حرام است . شخص ريا كار نزد مردم چنين وانمود مي كند و نشان مي دهد كه مخلص و مطيع واقعي خداوند است در صورتي كه در حقيقت چنين نيست . از آنجا كه ريا يك امر قلبي است تحقق ريا مشروط به قصد ريا است و از داشتن عرض از اعراض دنيوي مانند كسب محبوبيت و يا جلب ثروت و يا رسيدن به رياست نشأت مي گيرد . در علاج و درمان ر يا عالمان علم اخلاق به مسائلي اشاره كرده اند كه بعضي از آنها عبارتند از :
1- ريشة ريا حب جاه و منزلت در نزد مردم است اين عامل را بايد از بين برد .
2- بايد ضرر ريا را شناخت كه چگونه قلب را تيره كرده و توفيق اصلاح نفس را مي گيرد و اعمال نيك انسان را نابود ساخته و تبديل به آتش دوزخ مي نمايد .
3- بايد توجه داشت كه : طلب جاه و مقام نزد مردم اظهار نياز نزد نيازمندان است زيرا همه انسانها محتاجاني در پيشگاه خدايند و مقام و منزلت در نزد مردم اندك سودي ندارد
4- بايد به اين باور رسيد كه : مقامات دنيوي و نعمتهاي مادي در مقايسه با مقامات معنوي و نعمتهاي اخروي از كمترين ارزش برخوردار نيست
5- براي مبارزه با اين مرض روحي بايد خود را عادت به عبادت پنهان داد گرچه در ابتداي امر سخت به نظر مي رسد ولي با تمرين آسان مي شود . البته براي مبارزه با ريا لازم نيست انسان خود را در نظر مردم فردي گناهكار جلوه كه اين خود امري ناپسند و بر خلاف رضاي خداوند است . البته بايد توجه داشت كه براي ترك ريا بهتر است حتي المكان عبادتهاي مستحبي را در نهان و خفا انجام دهد ولي در صورت عدم امكان لازم نيست ترك عبادت كند بلكه بهتر است آن را انجام دهد ولي همواره متوجه اين نكته باشد كه اين چند لحظه عبادات تو خالي ما در برابر عظمت معبود و در مقايسه با عبادات اولياي راستين الهي به قدر بال مگسي ارزش ندارد و بلكه مايه سر افكندگي ما روسياهان است و اگر خداوند آن را بپذيرد لطف اوست نه شايستگي عمل ما . وبراي جواب از سؤا ل دوم باز مي گرديم به تعريف ر يا ! ريا يعني نشان دادن عمومي عمل نيك به ديگران براي اينكه ديگران از او تمجيد و تعريف كنند مثل اينكه كسي نماز مي خواند يا روزه مي گيرد براي خود نمايي و جلب نظر ديگران پس ريا بستگي به قصد انسان دارد ممكن است كسي در حضور ديگران هم اعمال خيري انجام دهد در صورتيكه قصدش خالص براي خدا باشد نه برا ي خود نمائي بنابراين اينكه عمل برا ي ريا باشد يا براي خدا بستگي به قصد ونيت انسان دارد ما بايد تلاش كنيم كه قصد خودمان را خالص كنيم و دراعمالي كه انجام مي دهيم كسي را براي خدا شريك قرار ندهيم اين كار نياز به تمرين دارد و به تدريج براي انسان حاصل ميشود . گاهي اوقات شيطان براي اينكه ما را از انجام عمل خوب باز دارد وسوسه مي كند كه مبادا اين عمل را انجام دهي كه ريا ميشود البته بايد پذيرفت كه نجات از اين مرض روحي كه موجب بطلان عبادات و اعمال انسان مي شود .كار آساني نيست . ولي شدني است و بايد براي رهائي از تمام امراض روحي خصوصاً اين مرض به خداوند پناه برد و از او در همه حال كمك گرفت و اين دعا ي امام سجاد ( ع) را در مواضع استجابت بلكه همه جا خواند :
اللهم طهرقلبي من النفاق و عملي من الريا و لساني من الكذب وعيني من الخيانه : بارخدايا قلب مرا از دورويي ونفاق وعمل مرا از ريا وخودنمايي وزبان مرا از دروغ گويي وچشمان مرا از نگاه خيانت آلود پاك كن.
همانطور كه ذكر شد ريا امر قلبي است ولذا صرفاً بخاطر اينكه كسي عملي را درجمع انجام داد مثلاً در جمع عده اي در مسجد يا حرم نماز شب خواند يا بين مردم ذكري را مي گفت يا صدقه اي داد يا هر كار خير ديگر، نمي شود او را متهم به ريا كرد چون ممكن است واقعاً غرضش خداوند باشد وما از دل كسي خبر نداريم خداوند به همه ما توفيق رهايي از ريا وسوء ظن وديگر امراض روحي عنايت بفرمايد.
هیچ نظری وجود ندارد