شيعه پس از رحلت پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) مجموعه يكپارچه اى بودند كه از على(عليه السلام) و خاندان او پيروى مى كردند، تا آنكه حادثه كربلا پيش آمد و امام حسين(عليه السلام) به دست تبهكاران اموى به شهادت رسيد و فرقه كيسانيه كه به امامت محمد حنفيّه معتقدند پديد آمد. سپس فرقه هاى ديگرى در پى برخى حوادث بروز كرد، همچون زيديّه (پيروان زيد بن على) مغيريّه، محمديّه، ناووسيه، اسماعيليه، سميطيه، فطحيّه، واقفيه، خطّابيّه، نصيريه ومفوّضه.
اينها فرقه هاى شيعى بنا به نوشته مؤلّفان فرقه شناسى است كه بيشتر اين فرقه ها از بين رفته و انديشه هايشان پراكنده در لابه ى اسناد تاريخ است و تنها سه فرقه باقى مانده است : اماميه، زيديّه، و اسماعيليه.
از اين رو توضيحى پيرامون دو فرقه زيديه و اسماعيليه و تفاوت اساسى آن دو با مذهب شيعه اماميه مى آوريم.
زيديّه و اسماعيليه
زيديه و اسماعيليه، مثل اماميه از فرقه هاى شيعى است. هر سه فرقه شيعه معتقدند پيامبر خدا(صلى الله عليه وآله) و صايت و خلافت را براى على(عليه السلام) قرار داد و به تمسّك به قرآن و عترت فرمان داد و اينكه از اين دو به چيز ديگرى برنگردند.
نقطه اساسى فرق مذهب زيدى با مذهب امامى در اين است كه زيّديه، امامت را تنها براى على(عليه السلام) و امام حسن و امام حسين(عليهما السلام) مى دانند، نه امامان ديگر و به نظر آنان، رهبرى پس از آن بزرگواران از آنِ هر هاشمى است كه قيام مسلّحانه كند و به امامتِ خودش دعوت كند. ولى اماميه، امامت را بر اساس نصّ نبوى براى دوازده جانشين پيامبر(صلى الله عليه وآله) مى دانند اولى آنان على(عليه السلام) و آخرينشان مهدى(عليه السلام) است.
اسماعيليه نيز نزديك به آنانند، امامت را تا امام صادق(عليه السلام) قبول دارند و پس از او به امامت فرزندش اسماعيل معتقدند و استمرار آن را در فرزندان او مى دانند. هر يك از زيديه و اسماعيليه نيز فرقه هايى دارد كه با هم تفاوت هايى دارند و بايد در كتاب هاى مربوط به موضوع بخوانيد.(1)
————————— 1-سيماى عقايد شيعه، ص47.
هیچ نظری وجود ندارد