سوره های قرآن دارای آغازی زیبا و جذّاب هستند که این خود از شکلهای گوناگونی برخوردار است که هر کدام از بلاغت و زیبایی خاصی بهره مند هست که به مواردی از آنها اشاره می شود:
الف)افتتاح با حروف مقطعه در سوره های زیر:۱٫ بقره: «الم* ذلِکَ الْکِتَابُ لاَ رَیْبَ فِیهِ هُدًى لِلْمُتَّقِینَ»؛۲٫ آل عمران: «الم * اللَّهُ لاَ إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ»؛۳٫ اعراف: «المص* کِتَابٌ أُنْزِلَ إِلَیْکَ فَلاَ یَکُنْ فِی صَدْرِکَ حَرَجٌ مِنْهُ…»؛۴٫ یونس: «الر تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْحَکِیمِ»؛۵٫ هود: «الر کِتَابٌ أُحْکِمَتْ آیَاتُهُ…»؛۶٫ یوسف: «الر تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْمُبِینِ»؛۷٫ رعد: «المر تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ…»؛۸٫ ابراهیم: «الر کِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَیْکَ…»؛۹٫ حجر: «الر تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ وَ قُرْآنٍ مُبِینٍ»؛۱۰٫ مریم: «کهیعص * ذِکْرُ رَحْمَهِ رَبِّکَ عَبْدَهُ زَکَرِیَّا»؛۱۱٫ طه: «طه * مَا أَنْزَلْنَا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى»،۱۲٫ شعراء: «طسم * تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْمُبِینِ»13. نمل: «طس تِلْکَ آیَاتُ الْقُرْآنِ…»؛۱۴٫ قصص: «طسم * تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْمُبِینِ»؛۱۵٫ عنکبوت: «الم * أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ …»؛۱۶٫ روم: «الم * غُلِبَتِ الرُّومُ»؛۱۷٫ لقمان: «الم * تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْحَکِیمِ»؛۱۸٫ سجده: «الم * تَنْزِیلُ الْکِتَابِ لاَ رَیْبَ فِیهِ…»؛۱۹٫ یس: «یس*وَالْقُرآنِ الحَکیمِ»؛۲۰٫ ص: «ص وَ القُرءَآنِ ذِی الذِّکرِ»؛۲۱٫ غافر: «حم * تَنْزِیلُ الْکِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِیزِ …»؛۲۲٫ فصلت: «حم*تَنزِیلٌ مِّنَ الرَّحمَنِ الرَّحیمِ»؛۲۳٫ شوری: «حم*عسق*کَذَلِکَ یُوحی أِلَیْکَ…»؛۲۴٫ زخرف: «حم*والکِتَبِ المُبینَ»؛۲۵٫ دخان: «حم*والْکِتَبِ المُبینِ»؛۲۶٫ جاثیه: «حم*تَنزیلُ الکِتَبِ مِنَ اللهِ…»؛۲۷٫ احقاف: «حم*تَنزِیلٌ الکِتَبِ مِنَ اللهِ…»28. ق: «ق وَالقُرآنِ المَجیدِ»؛۲۹٫ قلم: «ن والقَلَمِ وَ مَا یَسطُرُونَ».در بیست و چهار مورد از موارد مذکور، پس از «حروف مقطّعه»، از کتاب خدا و عظمت آن یادشده و در پنج مورد دیگر نیز به عظمت خدا و قدرت او، اشاره شده است.
ب)افتتاح برخی از سوره ها با حمد و ثنای الهی است؛ مانند:۱٫ فاتحه: «اَلْحَمْدُ للهِ رَبِّ العَالَمینَ»؛۲٫ انعام: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ…»؛۳٫ کهف: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَهُ مَا فِی السَّمواتِ وَ مَا فِی الارْضِ…»؛۵٫ فاطر: «الْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ السَّمَواتِ وَ الارْضِ…»؛
ج) افتتاح برخی از سوره ها با تسبیح و تنزیه خداوند؛ مانند:۱٫ اسراء: «سُبْحَانَ الَّذِی أَسْرَى بِعَبْدِهِ…»؛۲٫ فرقان: «تَبَارَکَ الَّذِی نَزَّلَ الْفُرْقَانَ…»؛۳٫ حدید: «سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ…»؛۴٫ حشر: «سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ…»؛۵٫ صف: «سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ …»؛۶٫ جمعه: «یُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ…»7. تغابن: «یُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ…»،۸٫ ملک: «تَبَارَکَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ…»؛۹٫ اعلی: «سَبِّحْ اسْمَ رَبِّکَ الأَعْلَی».
د) افتتاح برخی ازسوره ها با خطاب که یا متوجه عموم مکلفین، یا عموم مؤمنین، یا پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به همراه حروف ندا یا عبارت «قل»؛ مانند موارد ذیل:۱٫ نساء: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمُ…»؛۲٫ حج: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمُ…»؛۳٫ مائده: «یَا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا…»؛۴٫ حجرات: «یَا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا…»؛۵٫ ممتحنه: «یَا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا…»؛۶٫ احزاب: «یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ اتَّقِ اللَّهَ…»؛۷٫ طلاق: «یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ إِذا طَلَّقْتُمْ…»؛۸٫ تحریم: «یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ لِمَ تُحرِّمُ…»؛۹٫ مزمل: «یَا أَیُّهَا المُزَمِّلُ»؛۱۰٫ مدثر: «یَاأَیُّهَا المُدَّثِّرُ»؛۱۱٫ جنّ: «قُل أُوحِیَ أِلَیَّ أنَّهُ…»؛۱۲٫ کافرون: «قُلْ یایُّهَا الکَافِرونَ»؛۱۳٫ اخلاص: «قُل هُوَ اللهُ احَدٌ»؛۱۴٫ فلق: «قُلْ اعُوذُ بِرَبِّ الفَلَقِ»؛۱۵٫ ناس: «قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ».
هـ) افتتاح سوره ها با قسم۱٫ یس: «یس*والقرآنِ الحَکیمِ»؛۲٫ صافات: «وَ الصَّافَّاتِ صَفَّاً»؛۳٫ زخرف: «حم*والکِتَبِ المُبینِ»؛۴٫ دخان:«حم*وَالکِتَبِ المُبینِ»؛۵٫ ق: «ق و القُرآنِ المَجیدِ»؛۶٫ ذاریات: «وَالذَّاریَاتِ ذَرْواً»؛۷٫ طور: «وَالطُّورِ*وَکِتَابٍ مَّسطُورٍ»؛۸٫ نجم: «وَالنَّجْمِ أِذَا هَوَی»؛۹٫ قلم: «ن وَالقَلَمِ وَ مَا یَسطُروُنَ»؛۱۰٫ قیامت: «لا اُقسِمُ بِیَوْمِ القِیَمَهِ»؛۱۱٫ مرسلات: «وَالمُرسَلَاتِ عُرْفاً»؛۱۲٫ نازعات: «وَالنَّازِعَاتِ غَرْقاً»؛۱۳٫ بروج: «وَالسَّماءِ ذاتِ البُرُوجِ»؛۱۴٫ فجر: «وَالْفَجْرِ*وَ لَیالٍ عَشْرٍ»؛۱۵٫ بلد: «لا اُقْسِمُ بِهَذا البَلَدِ»؛۱۶٫ شمس: «وَالشَّمسِ وَ ضُحَاهاَ»؛۱۷٫ لیل: «وَالَّیْلِ إِذا یَغْشَی»؛۱۸٫ ضحی: «وَالضُّحَی*وَالَّیلِ إذا سَجَی»؛۱۹٫ تین: «وَالتّینِ وَ الزَّیْتُونِ»؛۲۰٫ عادیات: «وَالْعَادیَاتِ ضَبْحاً»؛۲۱٫ عصر: «وَالْعَصْرِ*إنَّ الانسانَ لَفِی خُسْرٍ»؛
و)افتتاح برخی از سوره ها با استفهام و سؤال:۱٫ انسان: «هَلْ أَتَی عَلَی الانسانِ حینٌ مّنَ الدَّهْرِ…»؛۲٫ نبأ: «عَمَّ یَتَساءَلُونَ»؛۳٫ غاشیه: «هَلْ أَتَاکَ حَدِیثُ الْغَاشِیَهِ»؛۴٫ انشراح: «أَلَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ»؛۵٫ فیل: «ألَمْ تَرَ کَیفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِأَصْحَابِ الفِیلِ»؛۶٫ ماعون: «أَرَءَیْتَ الَّذی یُکَذِّبُ بِالدّینِ».
ز) افتتاح برخی از سوره ها با عبارات شرطیه:۱٫ واقعه: «إذا وَقَعَتِ الواقِعَهُ»؛۲٫ منافقون: «إذا جاءَکَ المُنَافِقُونَ…»؛۳٫ تکویر: «إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ»؛۴٫ انفطار: «إذَا السَّماءُ انفَطَرَتْ»؛۵٫ انشقاق: «إذَا السَّماءُ انشَقَّتْ»؛۶٫ زلزال: «إِذا زُلْزِلَتِ الارْضُ زِلْزالَهَا»؛۷٫ نصر: «إِذا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَ الْفَتحُ»؛
ح) افتتاح برخی از سوره ها با عبارات تهدیدآمیز:۱٫ توبه: «بَراءَهٌ مِنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ…»؛۲٫ نحل: «أَتَی أَمْرُاللهِ فَلاَ تَسْتَعْجِلُوهُ…»؛۳٫ انبیاء: «اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسابُهُمْ…»؛۴٫ محمد: «الَّذِینَ کَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ أَضَلَّ أَعْمَالَهُمْ»؛۵٫ قمر: «اقْتَرَبَتِ السَّاعَهُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ»؛۶٫ واقعه: «إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَهُ * لَیْسَ لِوَقْعَتِهَا کَاذِبَهٌ»؛۷٫ معارج: «سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ * لِلْکَافِرینَ لَیْسَ لَهُ دَافِعٌ»؛۸٫ انسان: «هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ حِینٌ مِنَ الدَّهْرِ…»؛۹٫ نباء: «عمَّ یَتَسَاءَلُونَ *عَنِ النَّبَإِ الْعَظِیمِ»؛۱۰٫ عبس: «عَبَسَ وَ تَوَلَّیْ»؛۱۱٫ تکویر: «إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ»؛۱۲٫ انفطار: «إِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ»؛۱۳٫ مطففین: «إِذَا السَّماءُ انشَقَّتْ»؛۱۴٫ انشقاق: «إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ»؛۱۵٫ بینه: «لَمْ یَکُنِ الَّذینَ کَفَرُوا…»؛۱۶٫ زلزال: «إِذَا زُلزِلَتِ الاَرْضُ …»؛۱۷٫ تکاثر: «أَلْهَاکُمُ التَّکَاثُرُ»؛۱۸٫ همزه: «وَیْلٌ لِکُلِّ هُمَزَهٍ …»؛۱۹٫ المسد: «تَبَّتْ یَدَا أَبِی لَهَبٍ وَ تَبَّ»؛منبع مقاله :مؤدب، سیدرضا؛(۱۳۹۰)، اعجاز قرآن، قم: مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی صلی الله علیه و آله و سلم، چاپ دوم
هیچ نظری وجود ندارد