شبهه‌ای بر آیه ولایت: اضافه شدن شرايط امامت

اضافه شدن شرايط امامت

گفته‏اند؛ اگر منظور از «الذين آمنوا» امام على × باشد، لازم است كه يكى از شرايط امامت دادن زكات در حال ركوع باشد، در حالى كه چنين نيست.

به اين شبهه توجه كنيد:

«و فيه، انّه يلزم ان يكون من شرايط الولىّ ايتاء الزكاة حال الركوع ان اريد الذين آمنوا على رضى اللّه عنه.»

اين شبهه حداقل در يك منبع آمده است.⁽[1]⁾

نقد

1- ما هم بر اين باوريم كه از شرايط امامت، دادن زكات در حال ركوع نيست، و در هيچ‏يك از كتب كلامى شيعه نيز اين مسئله از شرايط امامت ذكر نشده است.

2- همان طور كه پيشتر بيان كرديم، در نزول آيه در شأن امام على × شبهه‏اى نيست، چنان كه آيه درصدد تعيين شرايط امامت و امام نيز نیست، وگرنه با توجه به كاربرد واژه «حصر»، مفهوم آيه اين مى‏شود كه امام، تنها كسى است كه مؤمن باشد، نماز بخواند و در حال ركوع زكات بدهد؟

در حالى كه معصوم بودن و افضل بودن افراد از شرايط اساسى امام است.

به اين شرايط توجه كنيد:

«المسأله الثانية: في انّ الامام يجب ان يكون معصوما و امتناع التسلسل يوجب عصمته و لانّه حافظ للشرع و لوجوب الانكار عليه لو اقدم على المعصية فيضاد امر الطاعة و يفوت الغرض من نصبه و لانحطاط درجته عن اقل العوام»⁽[2]⁾

المسأله الثالثه: في انّ الامام يجب ان يكون افضل من غيره و قبح تقديم المفضول معلوم و لا ترجيح فى المساوى.»⁽[3]⁾

با توجه به شرط اساسى عصمت، شيعه بر اين باور است كه نصب امام بر خداوند لازم است؛ زيرا جز خداوند كسى از عصمت آگاهى ندارد. به اين مسئله توجه كنيد:

«المسألة الرابعة فى وجوب النص على الامام و العصمة تقتضى النصّ و هما (يعنى العصمة و النص) مختصّان بعلى ×».⁽[4]⁾

و اگر بگوئيم آيه درصدد تعيين شرايط امامت است، با توجه به وجود «انّما» اعتبار اين شرايط از بين مى‏رود و بايد به همان شرايط مذكور، در آيه، در جانشين رسول خدا | اكتفا كرد، در حالى كه اهل سنت هم به وجود چنين شرايطى در جانشين رسول خدا | معتقد نيستند.

3- گرچه شيعه بر اين باور نيست كه دادن زكات در حال ركوع از شرايط امامت باشد، ولى در متون روايى شيعه، رواياتى وجود دارد كه حكايت از آن دارد که خداوند همه ائمه ^ را به اين شيوه آزموده است و آنان نيز در اين آزمون و اثبات ايثار و اخلاص، به امام على × اقتدا كرده‏اند؛

امام صادق × پس از شرح كيفيت نزول آيه درشأن امام على × و اينكه خداوند بقيه فرزندان امام على × را – كه به مقام امامت رسيده‏اند – از اين نعمت برخوردار كرده است، مى‏فرمايد:

«فكل من بلغ من اولاده مبلغ الامامة يكون بهذه النعمة فيتصدّقون و هم راكعون و السائل الذى سأل اميرالمؤمنين من الملائكة و الذين يسألون الائمّة من اولاده يكونون من الملائكه.»⁽[5]⁾

«هر يك از فرزندان آن حضرت – كه به مقام امامت مى‏رسند – از اين نعمت برخوردارند كه در حال ركوع صدقه مى‏دهند و فقيرى كه از اميرالمؤمنين × تقاضاى كمك كرد، فرشته‏اى از فرشتگان بود و فقیرانی كه از امامان تقاضاى كمك مى‏كنند نيز از فرشتگان هستند».

([1]) حاشيه تفسير بيضاوى، صديقى ج 2، ص 338.

([2]) كشف المراد، ص 227.

([3]) همان، ص 228.

([4]) همان، ص 229.

([5]) الكافى، ج 1، ص 228؛ الوافى، ج 2، ص 278؛ البرهان، ج 3، ص 420؛ تفسير نورالثقلين، ج 2، ص 255.