اعوذ بالله من الشيطان الرجيم. بسم الله الرحمن الرحيم. الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام علي سيد الانبياء و المرسلين(صلی الله علیه و آله) المعصومين عليهم السلام سيّما مولانا بقية الله في الارضين(عج الله تعالی الشریف) و العن الدائم علي اعدائهم الي يوم الدين و بعد فقال الله تبارک و تعالي في کتاب الحکيم : {لا يمْلِكُونَ الشَّفاعَةَ إِلاّ مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْدًا} (مریم/87) هرگز مالک شفاعت نخواهند بود مگر کسی که نزد خداوند رحمان عهدو پیمانی دارد.یکی از مسائل بسیار مهم و اساسی در خصوص امامت و ولایت، بحث شفاعت است. شفاعت را چگونه میتوان ثابت کرد؛ ریشه شفاعت چیست؟ وشفاعت به چه کسانی میرسد و چه کسانی را شامل میشود؟ این موارد و شبهات پیرامون آن در موضوع بحث شفاعت وارد میشود.شفاعت را میتوان از آیات و روایات فراوانی ثابت کرد و ریشه آن در ولایت تکوینی، تقرّب و اذن الهی است که برخی مانند اهل بیت(علیهم السلام) به صورت مطلق دارا هستند و به برخی دیگر به صورت مشروط و مقید و محدود داده شده است.
الف) شفاعت از نگاه قرآن کریم
آیات متعددی در قرآن پیرامون شفاعت نازل شده است که با یک نگاه اجمالی به چهار دسته تقسیم میشود.گروه اول: آیاتی که شفاعت را به صورت مطلق نفی میکند. گروه دوم: آیاتی که شفاعت را مشروط به شرایطی ثابت میکند.گروه سوم: آیاتی که شفاعت کنندگان را عنوان و مطرح میکند و شافعین را نام میبرد. گروه چهارم: آیاتی که شرایط شفاعت شوندگان را و این که چه کسانی مشمول شفاعت واقع میشوند و چه کسانی مورد شفاعت قرار نمیگیرند را مطرح میکند. با بررسی مجموعۀ آیاتی که پیرامون شفاعت نازل شده به چند نکته میرسیم.1 – شفاعت جزء اصول مسلمه قرآنی است که هیچ شک و تردیدی در آن راه ندارد.2 – شفاعت شرایطی دارد، چه برای شفاعت کنندگان و چه برای شفاعت شوندگان.3 – خداوند متعال در قرآن کریم، پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و امامان معصوم(علیهم السلام) و فرشتگان را به عنوان شفاعت کنندگان نام برده است.
ب) شفاعت از نگاه روایات :
احادیث و روایات در خصوص شفاعت فوق تواتر است که از طریق شیعه و سنی نقل شده است و در این دسته از روایات شفاعت امری مسلم و قطعی شمرده شده است، نکته جالب توجه آن که بر روی ستونها و در و دیوار و ایوانهای مسجد النبی(صلی الله علیه و آله) در مدینه ونیز درب خانه حضرت فاطمه زهرا(علیها السلام) تا بالای درب خروجی کنار محراب و منبر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) روایات شفاعت نوشته شده است. مانند این روایت که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمودند: «من لم يعتقد شفاعتي لم ينل شفاعتي» ، هر کس به شفاعت من اعتقاد نداشته باشد در قیامت به شفاعت من نخواهد رسید.»
ج ) شفاعت از نگاه علما:
بزرگان و علمای شیعه و سنی بحث شفاعت را عنوان ومطرح کردهاند که در کتب مهم و معتبر آنها نقل شده است که در ادامه مطرح خواهد شد.
د) شبهات پیرامون شفاعت:
یکی دیگر از مباحث شفاعت، پاسخگویی به برخی شبهات میباشد که عده ای جاهل و مغرض به ویژه وهابیت به آن وارد کردهاند که در کلاس امام شناسی پیرامون آن بحث خواهد شد. بحث اول: معنای شفاعت:شفاعت از «شفع» گرفته شده و در لغت به معنای جفت است که مقابل آن «وتر» است یعنی، طاق (فرد) و در اصطلاح: ضمّ الشیء الی مثله. یعنی: ضمیمه نمودن چیزی به مثل خودش. به این معنا که من به عنوان یک فرد مسلمان یک سری اعمالی دارم که این اعمال به تنهایی توان حرکت دادن من به سوی بهشت را ندارد و بایداعمال دیگری، واسطههای دیگری به آن ضمیمه شود تا با همدیگر رضایت خداوند متعال راحاصل کنند و بتوانند مرا وارد بهشت برین نماید. چه اعمالی میتوانند کمبودهای مرا کامل و نواقص پروندۀ مرا تکمیل نماید؟ باید ولایت اهل بیت(علیهم السلام)، محبت و خدمت و مودت آنها بیاید تا ایشان هم بتوانند وساطت مرا کرده و مرا لایق بهشت برین نمایند. و نکته مهم دیگر: کسی که شفاعت میکند باید مرتبهاش، درجاتش نسبت به شفاعت شونده بالاتر و برتر باشد و نکته آخر، زمان شفاعت است. برخی گمان میکنند شفاعت منحصر است به روز قیامت، درحالی که شفاعت در همین دنیا هم وجود دارد. وقتی ما خطاب به اهل بیت(علیهم السلام) میگوییم: «یا وجیهاً عند الله اشفع لنا عند الله» به این معنا نیست که مرا در قیامت شفاعت کنی، بلکه به این معناست که در همین دنیا هم من مشکلاتی دارم، گرفتاریهایی برای من به وجود آمده است که محتاج شما هستم، چرا که شما آبرومند در خانه خدا هستید و میتوانید مرا نزد خداوند شفاعت کنید تا مشکل و گرفتاری من بر طرف شود و به حاجت خودم برسم. ان شاء الله در جلسه بعد آیات مربوط به شفاعت را مورد بحث و بررسی قرار میدهیم. و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین
مجله ماهنامه امام شناسی شماره 18
هیچ نظری وجود ندارد