عبادتی به نام کار
مروری بر کسب و کار اسلامی از گذشته تا امروز آنگاه که پیامبر گرامی اسلام، حضرت محمد (ص) از مکه به مدینه هجرت فرموند، پایه های تمدنی اسلام را بنا نهادند که در کمتر از نیم قرن، جهان را در نوردید و قدرت های زمان خود را به زانو در آورد. یکی از مهم ترین عوامل شکوفایی این تمدن، توجه اسلام به همه زمینه ها و شئونات زندگی افراد و از جمله آنها کار و کسب روزی حلال است.پس از ورود اسلام به ایران، بسیاری از حوزه های زندگی مردم از جمله کسب رزق و روزی، تحت تأثیر آموزه های دینی تغییراتی به خود دید و در دوره های مختلف تاریخ، متکامل تر شد. می توان دوره صفویه را مهم ترین دوره شکل گیری تجارت و کسب و کار اسلامی دانست.در تمام دوران پس از اسلام، فقه شیعی به مقتضای شرایط زمانه الگوهای مختص به کسب و کار و قوانین تجارت در اسلام را عرضه داشته و همین امر موجب شد تا چرخ بازار پیوندی ناگسستنی به فقه بخورد. حاصل این نقش پویای فقه کتب بسیار فقهی در زمینه قوانین اسلام در حوزه کسب و کار است که از جمله مهم ترین آنها می تواند به کتبی چون «المکاسب» یا «تحریر الوسیله» امام خمینی (ره) اشاره کرد.از یک سو پرداخت خمس و زکات بازاریان و از سوی دیگر نیاز آنها به قوانین جدید دینی درهر برهه زمانی، منجر به اتحاد حوزه و بازار شد که یکی از نتایج آن را می توان مبارزات بازاریان و همراهی ایشان با روحانیت در انقلاب اسلامی ایران برشمرد.با این وجود پدید ه ای جدید رو به ظهور نهاد و آن هم مدرنیته است.تمدن مدرن شروع به باز تعریف بسیاری از حوزه های زندگی افراد کرده که یکی از آنها همین حوزه بازار است.به اکنون بنگریم؛ در میانه دوران گذاری قرار داریم. برای رسیدن به تمدن عظیم اسلامی و گذر از عصر مدرن، انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی (ره) و آیت الله خامنه ای، مسیر جدیدی را درتاریخ گشوده و داعیه زمینه سازی تمدن اسلامی را دارد . برای این منظور نیز پرداختن به اقتصاد و کسب اسلامی و باز تعریف آن موضوعی حائز اهمیت فوق العاده است.مقام معظم رهبری با عنایت امر سال جاری را سال جهاد اقتصادی نامیده و بارها توجه همگان را به کار و کوشش در جهت نیل به اهداف میهن اسلامی جلب کردند. از جمله می فرمایند: «ایران بزرگ امروز بیش از هر زمان دیگر به کار و کارآفرینی نیاز دارد تا همچون عقابی تیز پرواز، در فضای پیشرفت و آبادانی و افتخار اوج گیرد.»نگاه اسلام به کار نیز نگاهی ویژه و ممتاز است. اصل تلاش برای کسب روزی و برآورده ساختن احتیاجات منجر شده است تا اسلام همگان را به کسب روزی حلال دعوت کرده و تشویق کند. در نگاه اسلامی، نه تنها زمینه کسب روزی و گذاران عمر است بلکه وسیله ای برای تقرب به خدا و نوعی عبادت است. از جلمه:کار وسیله تقرب به خدا: قرآن کار کردن را با ارزش می داند و می فرماید: «لیس للانسان الا ما سعی»کار و عبادت: امام صادق (ع) هنگامی که از حال یکی از اصحاب خود جویا شدند و پاسخ شنیدند که در خانه خود مشغول عبادت است و زندگی او را عده ای از مسلمانان تأمین می کنند، فرمودند: «والله الذی یقوته اشد عباده منه؛ به خدا سوگند کسی که زندگی تر را تأمین می کند، عابدتر از اوست.»کار وسیله مشکل گشایی: پیامبر اکرم (ص) فرمود: و الله لقضاء حاجه المومن خیر من صیام شهر و اعتکافه؛ به خدا قسم برآوردن حاجت مردم از روزه و اعتکاف یک ماه بهتر است.کارراهی برای خدمت: امام صادق (ع) فرمود: «مشی المسلم فی حاجه المسلم خیر من سبعین طوافا بالبیت الحرام؛ حرکت مسلمان در مسیر بر آوردن حاجت مسلمان دیگر از ۷۰ طواف خانه خدا بهتر است.»همانگونه که دیده شد کار در اسلام جایگاه ویژه ای دارد. کسب و کار با توجه به اصول اسلامی و شرایط دینی امری بسیار پسندیده در دین قلمداد می شود اما کاسب مسلمان چگونه شخصی است؟کاسب مسلمان در نگاه ایده آل فردی است که از یک سو نگاه دینی به کار و تلاش دارد، از سوی دیگر تفاوتی میان زندگی و کار خود نمی بیند و علاوه بر آنها همواره در کنار کار، نگاه به جامعه و اطرافیان و کمک به ایشان را وجه همت خویش قرار داده است. این فرد دارای برنامه منظم روزانه و هفتگی و ماهنامه وحتی سالانه است، روزمرگی های خاص خود را دارد، پرداخت وجوهات شرعی اش منظم است و علاوه بر آن هر جا سخن از امر خیر باشد ردی از وی دیده می شود.کاسب مسلمان به دلیل نوعی مناسبات کاری، ارتباط تنگاتنگی با روحانیت و حوزه ها دارد، از این رو هر جا حرکتی برای احیای اسلام و حقوق حقه انسان ها دیده می شود نقش پر رنگ بازاریان نمود می یابد که نمونه آن نیز انقلاب اسلامی ایران است. طی سال های منتهی به پیروزی انقلاب، بازاریان با اعتصاب های گسترده و حمایت های ویژه از روحانیون و انقلاب نقشی جدی در پیروزی انقلاب ایفا کردند. این اتحاد روحانیون و بازاریان در حکم نیروی محرک یا به صورت عاملی مهم در نمام نهضت های عمده سیاسی در ۱۵۰ سال اخیر، ادامه و تداوم داشته است. از جمله:. تشکیل مجلس وکلای تجار در عصر ناصر الدین شاه (۱۳۰۱هجری قمری). قیام تنباکو در دوره ناصر الدین شاه (۱۳۰۹هجری قمری). انقلاب مشروطیت (میان سال های ۱۳۲۴تا ۱۳۲۹هجری قمری). نهضت ضد جمهوری (۱۳۰۲هجری شمسی). نهضت ملی شدن صنعت نفت (۱۳۲۹-۱۳۳۲هجری شمسی). قیام ۱۵ خرداد (۱۳۴۲هجری شمسی). انقلاب اسلامی (۱۳۵۶-۱۳۵۷هجری شمسی)منبع: ماهنامه فرهنگی همشهری آیه- شماره ۴
هیچ نظری وجود ندارد