نظم و دقّت حتی در نوشتنقال علی (ع):الق داوتک و اطل جلفه قلمک ،و فرج بین السطور،و قرمط بین الحروف ،فان ذلک اجدربصباحه الخطّ.در دواتت لیقه بگذار ،شکاف سر قلم را طولانی کن،میان سطرها را فاصله بگذار ،حروف را به یکدیگر بچسبان ،زیرا این کار برای زیبایی خط بهتر است.(۱)
بهره برداری از فرصتهاقال علی (ع):کل معاجل یسال الانطار ،و کل موجل یتعلّل باالتسویف!هرکس که وقتش به پایان رسیده ،مهلت می خواهد ،و آنکسی که فرصت داردبهانه جوئی می کند که وقت کم دارم!(۲)
فرصتها می گذردقال علی علیه السلام :الفرصه سریعهُ الفوت و بطئیه العور.فرصتها خیلی زود می گذرد و دیر به دست می آید.(۳)
خدا رحمت کند منظم راقال علی علیه السلام:رحمکم الله ،علی الاعلام بینه ،فالطریق نهج ،یدعوا الی دار السّلامخدا رحمت کند شمارا ،باید کارهایتان روی مقرّرات روشن باشد ،زیرا راه صحیح (و منظّم)شما را به خانه ئ امن می رساند.(۴)
توصیه به نظمقال علی علیه السلام:…اوصیکم بتقوی الله و نظم امرکم.شمارا به تقوای الهی ونظم در کارهایتان توصیه می کنم.(۵)
الگو برای برنامه ریزیقال علی علیه السلام:ذلک القران…دوائ دائکم ،ونظم ما بینکم.این قرآن دوای درهایتان و برنامه نظم در کارهایتان است.(۶)
نظم وتکاملقال علی علیه السلام:ان المومن لا یصبح ولا یمسی الا ونفسه ظنون عنده ،فلا یزال زاریاًعلیها و مستزیداً لهابدانید که مؤمن شب و روز نسبت به خودش تردید دارد،و همیشه خود را ناقص می داند برای همین دنبال تکمیل کردن خود می رود.(۷)
برنامه ریزی در سایه نظمقال علی علیه السلام:العمل العمل:ثم النهایه النهایه ،ولا ستقامه الاستقامه …ان لکم نهایه فانتهوا الی نهایتکمعمل صالح !عمل صالح!سپس آینده نگری !آینده نگری!و استقامت!استقامت !به درستی که برای هرکدام از شما مهلت و پایانی تعیین شده پس با نیکو کاری به آن پایان برسید!(۸)
برنامه ریزی شخصیقال علی علیه السلام:ایها الناس من سلک الطریق الواضح ورد المائ.ای مردم،هر کس که راه معلوم و روشن را بپیماید (از قبل تعیین شده و منظم)به مقصود می رسد.(۹)
تنظیم وقت خوابقال علی علیه السلام:..ما انقض النوم لعزائم الیوم.خواب بیش از حد،تصمیم هایی را که برای روز در نظر گرفته اید ،از بین می برد.(۱۰)
راههای منظمقال علی علیه السلام:..یردها الاکیاس…راههای منظم مسیر هوشیاران است.(۱۱)
در بند کردن زمان به وسیله نظمقال علی علیه السلام:…مااسرع الساعات فی الیوم ،و اسرع الایام فی الشّهر ،و اسرع الشهور فی السنه ،و اسرع السنین فی العمر!چقدر ساعتهای روز،روزهای ماه،ماههای سال،و سالهای عمر سریع می گذرد!(۱۲)
همه چیز منظمقال علی علیه السلام:فان لکل شی ئ مدهً و اجلاً.هر چیز وقتی وزمانی دارد.(۱۳)
نظم و استفاده از فرصتهاقال علی علیه السلام:بادر الفُرصه ،قبل ان تکون غصهً.از فرصت خود پیش از آنکه غصّه شود،استفاده کن.(۱۴)
اخلاق منظمقال علی علیه السلام:..وما یعتذرمنه،ولا تکن عند النعمائ بطراً،ولا عند الباسائ فشلاً.مواظب باش کاری نکنی که نیاز به عذر خواهی باشد،در موقع خوشحالی و نعمت خوشگذرانی نکن و به هنگام سختی هراسان مباش.(۱۵)
وقت شناسیقال علی علیه السلام:لابطوه عما الا سراعُ الیه احرم ،ولا اسراعه الی ماالبط ئ عنه امثل.نه آنجا که فرصت مفید است سستی کنید ،نه آنگاه که کوتاهی ثمربخش است سرعت به خرج دهبد.(۱۶)
منظم بودن مشکل استقال علی علیه السلام:ان الدنیا دار بلیه، لم یفرغ صاحبهافیما قط ساعه الاکانت فرغته علیه حسره یوم القیامه.مهمانا دنیا خانه ئ مشکلات است واگر انسان یک ساعت در مشکلات نباشد ،روز قیامت افسوس می خورد که چرا لحظه ای در آسایش بودم.(۱۷)
پی نوشت:
۱-نهج البلاغه ،حکمت ش ۳۱۵،ص۹۸۰٫۲-نهج البلاغه،حکمت ش۲۸۵،ص۹۶۸٫۳-الحیاط ج۱،ص۵۶۸٫۴-نهج البلاغه خ۹۴٫ص۱۳۹٫۵-نهج البلاغه نامه ۴۷،ص۹۷۷٫۶-نهج البلاغه خ۱۵۸،ص۳۷۱۷-نهج البلاغه خ۱۷۶،ص۴۲۷٫۸-نهج البلاغه ،خ ۱۷۶،ص۴۲۷٫۹-نهج البلاغه ،خ۲۰۱٫۱۰-نهج البلاغه ،حکمت ش ۴۴۰،ص۱۰۳۵٫۱۱-نهج البلاغه نامه ش۳۰،ص۶۸۹٫۱۲-نهج البلاغه ،خ۱۸۸٫۱۳-نهج البلاغه ،خ ۱۹۰٫۱۴-نهج البلاغه ،نامه ۳۱،ص۷۱۹٫۱۵-نهج البلاغه نامه ش۳۳،ص۷۲۲٫۱۶-نهج البلاغه نامه ش۱۳،ص۶۵۳٫۱۷-نهج البلاغه ،نامه ۵۹،ص۸۰۹٫
هیچ نظری وجود ندارد