غفلت و درمان آن در قرآن کریم
خداوند، بارها در آیات گوناگونی از قرآن ، به واژه «غفلت» اشاره کرده و مسلمانان را از آن باز داشته و نکوهش کرده است. در این جا به گزیده ای از این آیات اشاره می شود. بی گمان گناهان، آثار منفی روی حس تشخیص و قوه درک انسان می گذارد و سلامت فکر را به تدریج از او می گیرد. هر قدر در این راه فراتر رود، پرده های غفلت و بی خبری بر دل، چشم و گوش او استوارتر می شود و سرانجام به جایی می رسد که چشم دارد و گویی نمی بیند. گوش دارد و گویی نمی شنود. دریچه روح او، به سوی حقایق بسته شده وحس تشخیص – که برترین نعمت الهی است- از آن ها ستادنده می شود. بدین سان، می بینیم که یکی از آفات ایمان و شاید نخستین آفات آن، غفلت است. باید بدانیم که استمرار غفلت، سبب تکبر و انحراف است. خداوند، در قرآن کریم می فرماید: «بسیاری از جنیان و آدمیان را برای دوزخ آفریده ایم، چرا که دل هایی دارند که با آن، حقایق را دریافت می کنند و چشمانی دارند که با آن ها، نمی بینند وگوش هایی دارند که با آن ها، نمی شنوند. آنان همانند چهار پایان ، بلکه گمراه ترند. آری آن ها همان غافل ماندگان اند» (سوره اعراف ، آیه ۱۷۹) از نگاه قرآن کریم، غفلت، بنیان کژی ها بوده و سبب می شود، تا آدمی تنها ظاهری از زندگی دنیا را درک کند و به باطن آن- که آخرت است -، توجه نداشته باشد؛ (یعلمون ظاهراً من الحیاه الدنیا وهم عن الاخره هم غافلون) (سوره روم، آیه ۷). باید توجه داشت که خداوند، کسی را به دلیل ستم هایش و در حال غفلت، پیش از فرستادن پیامبران مجازات نمی کند. یعنی، خداوند، افراد غافل را از روی ظلم و ستم کیفر نمی دهد.کیفر دادن آن ها در این حال، ظلم و ستم است. و خداوند، برتر از این است که در باره کسی ستم کند. اینک به آیه هایی می پردازیم که در آن از غفلت سخن رفته است.
الف) نکوهش غفلت
(وان کثیرا من الناس عن ایاتنا لغافلون)؛ بسیاری از مردم، از نشانه های ما غافل هستند. (سوره یونس ، آیه ۹۲)
ب) بازدارندگی از غفلت
(ولاتکن من الغافلین)؛ «هرگز از غافلان و بی خبران از یاد خدا مباش». (سوره اعراف، آیه ۲۰۵)
ج) عوامل غفلت
۱٫ روگردانی از یاد خدا؛ (لنفتنهم فیه و من یعرض عن ذکر ربه یسلکه عذابا صعداً)؛«تا در این باره آنان را بیازماییم و هرکس از یاد پروردگار خود، دل بگرداند، وی را در عذابی (روز) افزون درآورد. (سوره جن، آیه ۱۷) ۲٫ فراموش کردن خدا؛ (ولا تکونوا کالذین نسوالله فانساهم انفسهم اولئک هم الفاسقون)؛ و چون کسانی می باشید که خدا را فراموش کرده اند و او (نیز ) آنان را دچار خودفراموشی کرد. آنان همان نافرمانان اند. (سوره حشر، آیه ۱۹) ۳٫ عدم ایمان؛ (وانذرهم یوم الحسره اذ قضی الامر و هم فی غفله وهم لایومنون)؛ و آنان را از روز حسرت بیم ده، آن گاه که داوری انجام گیرد و حال آن که در آنها (اکنون) در غفلت بوده و آهنگ ایمان آوردن ندارند. (سوره مریم، آیه ۳۹) ۴٫ فراموش کردن روز حساب؛ (ان الذین یضلون عن سبیل الله لهم عذاب شدید بما نسوا یوم الحساب)؛ در حقیقت کسانی که از راه خدا به در می روند، به سزای آن که روز حساب را فراموش کرده اند، عذابی سخت خواهند داشت. (سوره ص، آیه ۲۶) ۵٫ تکذیب آیات الهی؛ (ذلک بانهم کذبوا بایاتنا و کانوا عنها غافلین)؛ این، بدان سبب است که آنان آیات ما را دروغ انگاشتند و غفلات ورزیدند. (سوره اعراف، آیه ۱۴۶) ۶٫ فراموش کردن مرگ، (لقد کنت فی غفله من هذا فکشفنا عنک غطاءک فبصرک الیوم حدید)؛ به او می گویند، واقعاً که از این حالت سخت در غفلت بودی، ولی ما پرده ات را از جلوی چشمانت برداشتیم و دیده ات امروز تیز است. (سوره ق ، آیه ۲۲) ۷٫ همنشینی با دوستان ناباب؛ (یا ویلتی لیتنی لم اتخذ فلانا خلیلاً، لقد اضلنی عن الذکر بعد اذ جاءنی و کان الشیطان للانسان خذولا)؛ و ای، کاش فلانی را دوست خود نگرفته بودم. او بود که مرا به گمراهی کشانید، پس از آن قرآن به من رسیده بود و شیطان همواره فرو گذارنده انسان است. (سوره فرقان ، آیات ۲۸ و ۲۹) ۸٫ ظلم و ستم (ذلک ان لم یکن ربک مهلک القری بظلم واهلها غافلون)؛ این اتمام حجت بدان سبب است که پروردگار تو، هیچ گاه شهرها را به ستم نابود نکرده، درحالی که مردم آن غافل باشند. (سوره انعام ، آیه ۱۳۱) ۹٫ غفلت از آیات الهی؛ (ان الذین لا یرجون لقاءنا و رضوا بالحیوه الدنیا واطمانوا بها والذین هم عن آیاتنا غافلون، اولئک ماواهم النار بما کانوا یکسبون)؛ کسانی که امید به دیدار ما ندارند و به زندگی دنیا دل خوش کرده و بدان اطمینان یافته اند و کسانی که از آیات ما غافل اند. آنان، به کیفر آن چه به دست می آورند، جایگاه شان آتش است.(سوره یونس ، آیات ۷و۸) ۱۰٫ کفر؛ (اولئک الذین طبع الله علی قلوبهم و سمعهم و ابصارهم و اولئک هم الغافلون)؛ آنان، کسانی اند که خدا بر دل ها و گوش و دیدگان شان مهر نهاده وآنان خود غافلان اند. (سوره نحل، آیه ۱۰۸) ۱۱٫ علاقه افراطی به اموال و اولاد؛ (یا ایها الذین امنوا لا تلهکم اموالکم و لا اولادکم عن ذکر الله ومن یغفل ذلک فاولئک هم الخاسرون)؛ ای کسانی که ایمان آورده اید، [زنهار] اموال شما و فرزندان تان شما را از یاد خدا غافل نگرداند و هر کس چنین کند، آنان خود زیانکاران اند. (سوره منافقون آیه ۹)
د) درمان غفلت
۱ . ذکر خدا؛ (الا ان یشاءالله وذکر ربک اذا نسیت و قل عسی ان یهدین ربی لاقرب من هذا رشدا)؛ مگر آن که خدا بخواهد و چون فراموش کردی، پروردگارت را یاد کن و بگو امید که پرورگارم، مرا به راهی که نزدیک تر از این به صواب است، هدایت کند.(سوره کهف، آیه ۲۴) ۲٫ خواند قرآن؛ (کلا انه تذکره فمن شاء ذکر)؛ نه چنان است. درحقیقت این (سخن) اندرزی است، تا هر که خواهد از آن پند گیرد. (سوره مدثر، آیه ۵۴ و ۵۵) ۳٫ یاد نعمت ها و منعم؛ (و الّواستقاموا علی الطریقه لاسقیناهم ماء غدقا، لنفتنهم فیه ومن یعرض عن ذکر ربه یسلکه عذابا صعداً)؛ و اگر مردم، در راه درست، پایداری ورزند، قطعاً آب گواریی بدیشان نوشانیم. تا در این باره آنان را بیاموزیم. و هر کس از یاد پروردگار خود دل بگرداند، وی را در عذابی (روز) افزون درآورد. (سوره طه، آیه ۱۲۸). ۴٫ عبرت از تاریخ پیشینیان؛ (افلم یهد لهم کم اهلکنا قبلهم من القرون یمشون فی مساکنهم ان فی ذلک لاولی النهی)؛ آیا برای هدایت شان کافی نبود که ببینند چه نسل هایی را پیش از آنان نابود کردیم که اینک در سراهای ایشان راه می روند؟ به راستی، برای خردمندان در این امر، نشانه هایی عبرت انگیز است.(سوره طه، آیه۱۲۸) ۵٫ یاد مرگ؛ (الم یرواکم اهلکنا قبلهم من القرون انهم الیهم لایرجعون)؛ مگر ندیده اند که چه بسیاری نسل ها را که پیش از آنان هلاک گردانیدیم، که دیگر آن ها به سویشان باز نمی گردند؟ (سوره یس، آیه ۳۱) پس باید دانست که انسان های بی بصیرت، از هدف، خدا، خود، امکانات، آخرت، ذریه، آیات الهی، قانون خدا ، الطاف گذشته وگناهان خویش غافل بوده و به فرموده قرآن کریم: (بل هم اضل اولئک هم الغافلون). غافلان، از حیوانات هم بدترند. پس، چه بهترکه هماره با خالق خود ارتباط نیرومند معنوی داشته و قرآن کریم را چهل چراغ زندگی خود قرار داده واز غافلان نباشیم… منبع:نشریه بشارت- ش۷۷
هیچ نظری وجود ندارد