زمان قیامت چه وقت خواهد بود؟!

از بسیاری آیات قرآن استفاده می‌شود که هیچ کس از تاریخ وقوع قیامت با خبر نیست، ولی همین اندازه مسلّم است که آن روز نزدیک است، و نیز آیاتی در قرآن است که از رسول اکرم درباره زمان قیامت سؤال شده و آن بزرگوار با توجّه به وحی الاهی جواب داده است: که علم وقوع آن نزد پروردگار است:
{یسْئَلُونَک عَنِ السَّاعَهِ أَیانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا علم‌ها عِندَ رَبّی}. ([۱])ای پیغمبر از تو سؤال می‌کنند که وقوع قیامت در چه زمانی است؟ بگو: علمش نزد پروردگار من است و هیچ کس جز او نمی‌تواند وقت آن را آشکار سازد.
هم‌چنان این انقلاب عظیم حتّی در آسمان‌ها و زمین سنگین و بسیار پر اهمّیت است و جز به طور ناگهانی به سراغ شما نمی‌آید، و در ادامه این آیه می‌فرماید:{یسْئَلُونَک کأَنَّک حَفِیٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا علم‌ها عِندَ اللهِ وَلَیکنَّ أَکثَرَ النَّاسِ لایعْلَمُون}.باز از تو سؤال می‌کنند بر اینکه: گویی تو از وقوع آن آگاهی، باز بگو علمش نزد خداست ولی بیشتر از مردم نمی‌دانند که چنین علمی مخصوص ذات پاک و اقدس اوست.
و در رابطه با همین مضمون در آیه دیگر آمده است: {یسْئَلُونَک عَنِ السَّاعَهِ أیانَ مُرْسَاهَا}. ([۲])ای پیغمبر از تو درباره زمان وقوع قیامت سؤال می‌کنند.
در آیه قبل جواب داده شد که علم آن نزد خداوند است، ولی برای آنکه به منکران بفهماند که هیچ کس از لحظه وقوع قیامت با خبر نبوده و نخواهد بود روی سخن را متوجه پیامبر نموده می‌فرماید: {فی‌ام أنتَ مِن ذِکرَاهَا}.تو را با یاد آوری این سخن چکار؟
یعنی ای پیامبر تاریخ وقوع قیامت حتّی از تو پنهان است، چه رسد به دیگران، این همان علم غیبی است که از مختصات ذات پروردگار بوده و احدی را به آن راهی نیست. در جای دیگر با بیان تاکید می‌فرماید:{إِنَّ اللهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَه}. ([۳])آگاهی از زمان قیام قیامت مخصوص خداست.
در آیه دیگر می‌فرماید: {إِنَّ السَّاعَهَ ءَاتِیهٌ أَکاَدُ أُخْفِیهَا لِتُجْزَی کلُّ نَفْس بِمَا تَسْعَی}. ([۴])بطور قطع قیامت خواهد آمد؛ می‌خواهم آن را پنهان کنم، تا هر کس در برابر سعی و کوشش خود، جزا داده شود.
مرحوم علامه طباطبایی در ذیل آیه فوق مطلب قابل توجّه و جالبی می‌گوید که جمله (أَکاَدُ أُخْفِیهَا) نزدیک است پنهانش بدارد این است:که نزدیک است حتّی از خودم هم کتمانش کنم، و این تعبیر کنایه از شدّت کتمان و مبالغه در آن است، چون خود آدمیان نیز وقتی می‌خواهند سرّی را کتمان کنند و در کتمان آن مبالغه نمایند می‌گویند: نزدیک است از خودم هم پنهانش بدارم، تا چه رسد به اینکه برای دیگران آنرا فاش سازم.
خداوند در آیه دیگر مطلبی را بیان می‌کند که حقیقتاً لرزه بر اندام هر انسانی می‌افکند:{یسْئَلُ أَیانَ یوْمُ الْقِیامَهِ فَإِذَا بَرِقَ الْبَصَر}. ([۵])
ای پیامبر از تو می‌پرسند قیامت کی خواهد بود؟ بگو: در آن زمان که چشم‌ها از شدّت وحشت به گردش درآید.خلاصه از آیات بسیاری استفاده می‌شود که آگاهی بر موضوع وقوع قیامت برای هیچ کس ممکن نیست، جز خدای سبحان.
مطلب دیگری که در قرآن مجید به آن بسیار تاکید می‌کند، وقوع ناگهانی آن حادثه بزرگ است. {بَلْ تَأْتِیهِم بَغْتَهً فَتَبْهَتُهُمْ فَلا یسْتَطِیعُونَ ردّ‌ها وَلاهُمْ ینظَرُون}. ([۶])آری، این مجازات الهی بطور ناگهانی به سراغشان می‌آید و مبهوتشان می‌کند آن چنان که توانایی دفع آن را ندارند، و به آن‌ها مهلت داده نمی‌شود!
قرآن کریم دربارهٔ کسانی که منکر وقوع قیامت هستند و لقای پروردگار خود را انکار می‌کنند می‌فرماید: {قَدْ خَسِرَ الَّذِینَ کذَّبُواْ بِلِقَاءِ اللهِ حَتی إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَهُ بَغْتَهً قَالُواْ یاحَسْرَتَنَا عَلیَ مَا فَرَّطْنَا فی‌ها وَهُمْ یحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْ عَلیَ ظُهُورِهِمْ أَلا سَاءَ مَا یزِرُون}. ([۷])آن‌ها که لقای پروردگار را تکذیب کردند، مسلماً زیان دیدند (و این تکذیب، ادامه می‌یابد) تا هنگامی که ناگهان قیامت به سراغشان بیاید می‌گویند: «ای افسوس بر ما که درباره آن، کوتاهی کردیم!» و آن‌ها (بار سنگین) گناهانشان را بر دوش می‌کشند چه بد باری بر دوش خواهند داشت.
البتّه آیاتی که وقوع قیامت را نزدیک و یا دفعی می‌داند، ممکن است از نزدیکی وقوع، اشاره به این باشد که هیچ کس خود را در امان نبیند و قیامت را دور نپندارد، و همیشه برای استقبال آن آماده باشد.و این‌که در ناگهانی وقوع آن تاکید کرده شاید از آن نظر باشد که مردم بدانند که مجال دست و پا جمع کردن خود را در آن روز ندارند که حتّی بخواهند در حین وقوع طلب عفو و آمرزش نمایند.بنابراین یکی از علل پنهان داشتن قیامت جنبهٔ تربیتی آن است که همواره باید آماده بر پا شدن آن بود و خود را مهیا کرد که این خود در تهذیب نفس فرد و جامعه و سازندگی آنان تأثیر بیشتری خواهد داشت.
منابع
[۱]) اعراف/ ۱۸۷.[۲]) نازعات/۴۲.[۳]) لقمان/ ۳۴.[۴]) طه/ ۱۵.[۵]) قیامت/ ۶ و ۷.[۶]) انبیاء/ ۴۰.[۷]) انعام/ ۳۱.
برگرفته از کتاب “برزخ و معاد نهایی” نوشته ی محمد عظیم محسنی دایکندیاختصاصی مجمع جهانی شیعه شناسی