مختصری از زندگانی هشتمین اختر تابناک آسمان ولایت امام رضا

مختصری از زندگانی هشتمین اختر تابناک آسمان ولایت امام رضا

امام رضا علیه السلام هشتمین امام شیعه اثنا عشری است و پیامبر (ص) نام وی را به صراحت ذکر فرموده: علی فرزند موسی، فرزند محمد، فرزند علی، فرزند حسین، فرزند علی، فرزند ابوطالب که درود خدا بر همه آنان باد. کنیه این حضرت ابوالحسن است و در باب برخی از القابشان اسامی رضا، صابر، زکی، ولی و … آمده است و نقش انگشتریش حسبی الله، یا به روایت دیگر ماشاء الله، لا قوه الا بالله است.

زادگاه این حضرت در مدینه به سال ۱۴۸ هجری قمری بود. یعنی در همان سالی که جدش امام صادق (ع) در گذشت و تاریخ وفات امام رضا (ع)، بنا به گفته علمای و مورخان بزرگ، سال ۲۰۳ هجری در طوس بوده است.

۱۴۸ هجری قمری: میلاد با برکت حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام در مدینه.

۱۷۰ هجری قمری: آغاز خلافت هارون الرشید.

۱۷۹ هجری قمری: زندانی شدن امام موسی کاظم علیه السلام برای بار دوم به دستور هارون الرشید.

۱۸۳ هجری قمری: شهادت امام موسی بن جعفر علیه السلام، پس از چند سال حبس در زندان هارون الرشید، و آغاز امامت امام رضا علیه السلام.

۱۹۴ هجری قمری: اختلاف و درگیری امین و مأمون.

۱۹۵ هجری قمری: تولد امام جواد علیه السلام در مدینه؛ درگیری سپاه مأمون به فرماندهی طاهر بن حسین با لشکر امین به فرماند‌های علی بن عیسی و پیروزی طاهر و مرگ علی بن عیسی.

۱۹۸ هجری قمری: آغاز خلافت مأمون.

۲۰۰ هجری قمری: نخستین سفر امام جواد علیه السلام همراه پدر بزرگوارش به مکه برای زیارت خانه خدا؛ احضار امام رضا علیه السلام به مرو از سوی مأمون و هجرت امام از مدینه به مرو از راه بصره.

۲۰۱ هجری قمری: معرفی امام رضا علیه السلام به عنوان ولیعهد از سوی مأمون؛ هجرت حضرت فاطمه معصومه علی‌ها السلام از مدینه به سوی خراسان و بیماری حضرت در ساوه و رحلت او در قم.

۲۰۳ هجری قمری: شهادت امام رضا علیه السلام، در خراسان به دست مأمون.

هجرت امام رضا علیه السلام به ایران

هجرت امام رضا (ع) از مدینه به مرو در سال ۲۰۰ ق/۱۹۵ ش. بود. امام حج تمتع آن سال را به جای آورد و در هنگام طواف حج، امام جواد (ع) (۲۲۰ ـ. ۱۹۵ ق) با وی بود. امام جواد در آن هنگام شش ساله بود.

امام رضا (ع) در نیمه محرم (سال ۲۰۱ ق/۱۹۵ ش) قبر رسول خدا (ص) را زیارت کرد و با آن حضرت وداع گفت.

در جغرافیای خط سیر امام رضا (ع) از مکه و مدینه و پایان سفر ایشان به طوس و سرخس و سرانجام مرو، اختلافی نیست، اما در حد فاصل بین این دو خط سیر، چند دیدگاه وجود دارد. با جمع بندی روایات، به سه خط سیر عمده می‌توان دست یافت:

الف. ـ. مدینه، بصره، اهواز، فارس، یزد، نیشابور، طوس، سرخس و مرو.

ب. ـ. مدینه، نجف، بغداد، قم، ری، سمنان، آهوان، نیشابور، سرخس و مرو.

ج. ـ. مدینه، مکه، بص

امام رضا علیه السلام و ولایتعهدی بدعهدان

مامون پس از آنکه برادرش امین را نابود کرد و بر مسند حکومت تکیه زد، در شرایط حساسی قرار گرفت، زیرا موقعیت او بویژه در بغداد که مرکز حکومت عباسی بود و در میان طرفداران عباسیان که خواستار «امین» بودند و حکومت مامون را در «مرو» با مصالح خود منطبق نمی‌دیدند، سخت متزلزل بود؛ و از سوی دیگر شورش علویان تهدیدی جدی برای حکومت مامون محسوب می‌شد، و نیز ممکن بود ایرانیان هم به یاری علویان برخیزند، چون ایرانیان به حق شرعی خاندان امیرمؤمنان علی علیه السلام معتقد بودند، و در ابتدای کار بنی عباس هم داعیان عباسی برای سرنگونی بنی امیه از همین علاقه‌ی ایرانیان به خاندان پیامبر و دودمان امیرمؤمنان استفاده کرده بودند.

مامون که مردی زیرک و مکار بود، به فکر آن افتاد که با طرح واگذاری خلافت یا ولایتعهدی به شخصیتی مانند امام رضا علیه السلام پایه‌های لرزان حکومت خود را تثبیت کند، زیرا امیدوار بود که با مبادرت به این کار بتواند جلوی شورش علویان را بگیرد، و موجبات ضایت خاطر آنان را فراهم سازد، و ایرانیان را نیز آماده پذیرش خلافت خود نماید.

پیداست که تفویض خلافت یا ولایتعهدی به امام فقط یک تاکتیک حساب شده‌ی سیاسی بود، و گرنه کسی که برای حکومت، برادر خود را به قتل رسانده بود، و نیز در زندگی خصوصی خود از هیچ فسق و فجوری ابا نداشت ناگهان چنان دیانت پناه نمی‌شد که از خلافت و لطنت بگذرد، و بهترین شاهد مکر و تزویر مامون نپذیرفتن امام از او است. چرا که اگر مامون در گفتار و کردار خود صادق می‌بود هرگز امام از بدست گرفتن زمام خلافت که جز امام هیچکس صلاحیت آن را ندارد طفره نمی‌رفت.

ره، اهواز، دزفول، اصفهان، یزد، طبس، نیشابور، طوس، سرخس و مرو

shiastudies.com

مختصری از زندگانی هشتمین اختر تابناک آسمان ولایت امام رضا علیه السلام