تكذيب حديث «مؤاخاهًْ» توسط ابن تیمه و رد آن

تكذيب حديث «مؤاخاهًْ»

راويان بسياري نقل کرده‌‌اند که در روز مواخات و برادري، پيامبر اکرم| علي× را برادر خود قرار داد، اما ابن‏تيميه مي‌‌نويسد:

أمّا حديث المؤاخاة، فباطل موضوع، فإنّ النبي| لم يؤاخ أحداً…([1]) حديث المؤاخاة لعلي ومؤاخاة أبي‌‌بکر لعمر من الأکاذيب…([2]). النبي| لم‌‌يؤاخ علياً ولاغيره، بل کل ما روي في هذا فهو کذب؛([3]) إنّ هذا الحديث موضوع عند أهل الحديث لايرتاب أحد من أهل المعرفة بالحديث أنّه موضوع… .([4])

احاديث مؤاخاهًْ و عقد اخوّت بين على× و پيامبر| جعلى است. پيامبر با هيچ‏كس پيوند برادرى نبسته و همچنين بين هيچ مهاجرى با مهاجر ديگر و بين ابوبكر و عمر و بين هيچ انصارى با انصار ديگر، عقد اخوّت نبسته است.

نقد و بررسي:

با مراجعه به كتاب‏هاى اهل تسنن به بی‌اساس بودن ادّعاى‏ ابن‏تيميه پى ‏می‌بريم. ترمذى([5])، نسائى([6])، ابن‌عساكر([7])، احمدبن حنبل([8])، حاكم نيشابورى‏([9])، و متقى هندى([10]) به عقد اخوّت بين پيامبر| و على× اشاره كرده‏اند. ابن‏تيميه در تضعيف و نسبت جعل دادن به اين احاديث تنها بوده است.

چگونه ممكن است اين حديث را دروغ دانست و بزرگان اهل تسنن را كه در كتاب‏هاى روايى خود آن را ثبت كرده‌اند؛ به نقل حديث دروغ و جعلى متهم نمود، در حالى‏كه اين افراد نزد اهل تسنن از جلالت فوق‏العاده‏اى برخوردارند؟! همچنين برخى از بزرگان اهل تسنن در مقابل ابن‏تيميه ايستاده و تضعيف و ردّ او را جواب داده‏اند.

ابن‌حجر در «فتح البارى» می‌گويد:

ابن‏تيميه گفته: تشريع مؤاخاهًْ برای ارفاق بر يكديگر و تأليف قلوب مردم نسبت به هم است و اين دربارة پيامبر| معنا ندارد. اين توجيه وى در حقيقت ردّ يك نص است به قياس.([11])

زرقاني مالکي در «شرح المواهب اللّدنيهًْ» اين‌گونه مي‌‌نويسد:

همان‌طور که ابن‌عبدالبر و ديگران معتقدند؛ اين عهد برادري دو بار انجام شده است (از جمله يک بار در مکه پيش از آن‌که پيامبر| به مدينه مهاجرت کنند) در آنجا پيامبر| مهاجران را با يکديگر برادر قرار دادند تا در غم و سرور يکديگر شريک و در راه حق، استوار باشند. در آن واقعه ابوبکر را برادر عمر قرار داد و همين‌طور ميان هر دو نفر برادري ايجاد کرد تا اين‌که علي× باقي ماند و او گفت: اي رسول خدا|! ميان تمام اصحابت برادري ايجاد کردي، چه کسي برادر من است؟ پيامبر| فرمودند: «أنا اخُوك»؛ «من برادر تو هستم!»

احاديث بي‌‌شماري دربارة برادري پيامبر| با علي× وارد شده است که ترمذي پس از نقل آن مي‌‌گويد:

اين حديث، حديث حسن است. همچنين حاکم نيشابوري اين حديث را نقل کرده و به صحّت آن حکم نموده است.

از پسر خليفة دوم نقل شده که پيامبر| به علي× فرمودند:

اما تَرضي ان أکُون اخاك.

آيا خشنود نمي‌‌شوی که من برادر تو باشم؟

علی× عرض کرد: چرا؟ پيامبر| فرمودند:

أنت اخي في الدُّنيا وَالآخِرَة.

تو برادر من در دنيا و آخرت هستي.

زرقاني مي‌‌افزايد:

ابن‌تيميه برادري بين مهاجران را انکار کرده و مي‌‌گويد که ميان پيامبر اکرم| و علي× هيچ عهد برادري رخ نداده است. او گمان مي‌‌کند که اين حديث از احاديث دروغ است، اما حافظ ابن‌حجر عسقلاني سخن ابن‌تيميه را رد کرده و گفته است که به قياس اين حديث را نپذيرفته است.([12])

طبراني از أسماء بنت عميس روايت کرده است که پيامبر| در حديثي فرمودند: «أثَمَّ أخي؟؛ برادرم کجاست؟» هيثمي در «مجمع الزوائد» مي‌‌‌گويد:

رجاله رجال الصحيح.([13])

رجال آن، رجال صحیحی هستند.

ابن اثير می‌‌‌‌گويد:

أخو رسول الله| وصهره علی ابنته… وآخاه رسول الله| مرّتين، فإنّ رسول الله| آخي بين المهاجرين ثم آخي بين المهاجرين والأنصار بعد الهجرة وقال لعلي في کلّ واحدة منهما: أنت أخي في الدنيا والآخرة.([14])

علي× برادر رسول خدا| و داماد او است و دوبار رسول‌خدا| او را به برادري برگزيد، چون ايشان يک بار ميان مهاجران و بعد از هجرت بين مهاجرين و انصار ايجاد برادري کرد و در هر يک از اين دوبار، به علي× فرمود: تو در دنيا و آخرت برادر من هستي.

ابن‌حجر عسقلاني نيز مي‌‌‌گويد:

لمّا آخي النبي| بين أصحابه قال له أنت أخي.([15])

زماني که پيامبر| بين اصحابش ايجاد برادري کرد، به علي× فرمود: تو برادر من هستي.

[1]) ابن‌تيميه، احمد، منهاج السنهًْ، ج4، ص32.

[2]) همان، ج5، ص71.

[3]) همان، ج7، ص117.

[4]) همان، ص360.

[5]) ترمذي، الجامع الصحيح، ج5، ص638.

[6]) نسائي، خصایص اميرالمؤمنين×، ص3.

[7]) ابن عساکر، تاريخ امام على× از تاريخ دمشق، ج1، ص117.

[8]) شيباني، احمد، مسند احمد، ج1، ص230.

[9]) حاکم نيشابوري، مستدرك، ج3، ص14.