تاریخ کلام امامیه در ماوراءالنهر تا قرن پنجم هجری چکیده تاریخ کلام امامیه از مباحثی است که نیازمند مطالعات جدی و پژوهشهای روشمند است. در طول تاریخ تشیع برخی مناطق جغرافیایی که محل تجمع تودههای شیعی بوده، زمینه تشکیل حوزههای علمی قدرتمند و تأثیرگذاری را فراهم آورده است. در این میان، راجع به حوزه ماوراءالنهر (بخشی از آسیای میانه)، که مناطق گستردهای را نیز در بر دارد، هنوز بررسی جامعی ...
نقد دیدگاه قفاری درباره کتاب کافی چکیده کافی از مهمترین جوامع روایی معتبر امامیه است و از زمان نگارش تا کنون، همواره مورد رجوع و استناد دانشمندان بزرگ شیعه بوده است. این جایگاه ویژه موجب شده تا دکتر ناصر بنعبدالله قفاری ـ از علمای معاصر وهابی ـ در کتاب اصول مذهب الشیعه، به نقد این اثر بپردازد. وی با استناد به برخی نقلها، بخش زیادی از کافی را حاصل نگارش ...
بررسی چگونگی دلالت آیه ۲۴ صافات بر ولایت امام علی (ع) چکیده از جمله آیاتی که شأن نزول آن را ولایت حضرت علی (ع) دانستهاند، آیه ۲۴ سوره صافات (وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئولُونَ) است. در این آیه بر بازجویی از مردم در روز قیامت و پاسخگویی در قبال برخی پرسشها تأکید شده است. پرسش پژوهش حاضر این است که دلالت آیه ۲۴ سوره صافات بر ولایت امام علی (ع) چگونه است. ...
بازشناسی مصادر احادیث کتاب الغیبه نعمانی چکیده بازشناسی مصادر نخستین حدیثی، فواید کتابشناختی، حدیثی، و تاریخی متعددی دارد. توجه به سند نقلِ مصادر نخستین در منابع فهرستی، تکرار سلسله سند منتهی به صاحب کتاب در منابع حدیثی و همخوانی موضوع روایات با عنوان کتاب مؤلف، از روشهای تشخیص اخذ حدیث از مصادر مکتوب است. مطالعه احادیث کتاب الغیبه نعمانی، که از منابع بسیار مهم و قدیمی شیعه در موضوع مهدویت ...
مخالفت با شیعیان، عامل تغییر سنتهای نبوی چکیده بعد از قرآن کریم، سنت نبوی ارزشمندترین منبع برای مسلمانان است که حفظ آن و خودداری از بدعت در آن، همواره مورد تأکید پیامبر اکرم (ص) بوده است، تا جایی که برخی از اهل سنت، آن را ثقل دوم در حدیث ثقلین دانستهاند. علیرغم اهتمام مسلمین به حفظ سنت و پیروی از آن، شواهد فراوان حاکی از تغییرات تأثربرانگیزی در آن است؛ ...
بروز و ظهور باورهای شیعی در سیاست مذهبی شاه طهماسب اول صفوی چکیده سیاستهای مذهبی شاه طهماسب اول صفوی، نقش مهمی در فرآیند گسترش مذهب تشیع اثنیعشری در ایران عصر صفوی داشته است. بدون آگاهی از انگیزههای درونی شاه طهماسب برای به کار بستن این سیاستهای مذهبی، نمیتوان به درک صحیحی از وضعیت فرهنگی و مذهبی ایران در دوران حکومت او رسید. ریشهیابی منشأ اتخاذ سیاستهای مذهبی و چگونگی بروز ...
تحلیل انتقادی دیدگاه ابوزَهو درباره اصالت احادیث وصایت امام علی (ع) چکیده یکی از مسائل مهم اعتقادی میان فریقین، مسئله خلافت رسول اللّه (ص) است؛ شیعه بر این باور است که وصایت پیامبر اکرم (ص) امری منصوص و نشئتگرفته از آیات و روایات نبوی (ص) است؛ لکن قاطبۀ اهلسنت بر غیرمنصوص بودن این امر خطیر متفقاند. ابوزهَو، نویسندۀ مصری، از جمله کسانی است که چنین ادعایی را مطرح کرده است ...
بررسی و نقد دیدگاه ملا اسماعیل خواجویی درباره افضلیّت قرآن بر امام چکیده احادیث ثقلین قرآن و امام را دو ریسمان الاهی برای تمسّک مسلمین معرفی کرده است، لکن افضلیت قرآن بر امام یا بالعکس به صورت واضح از این احادیث فهمیده نمیشود؛ از اینرو این سؤالات مطرح میشود که آیا در این احادیث، افضلیّت هم مطرح شده است؟ مصداقِ افضل کدام است؟ جهت و دلیل افضلیت چیست؟ بر اساس ...
مواجهه امام هادی (ع) با معتزله در مسائل کلامی (مطالعه موردی قرآن و امامت) چکیده معتزله یکی از جریانهای فکری- دینی است که زمینهساز پدید آمدن تحول بزرگ فکری، در میان مسلمانان شد. ورود اندیشههای کلامی آنان در تغییر ماهیت برخی از اندیشههای جامعه اسلامی تأثیرگذار بوده و موضعگیریهای مختلفی را به دنبال داشته است. از جمله مسائل بسیار مهم کلامی این فرقه که موضعگیری افراد مختلف از جمله امام ...
اختلاف نقل و برداشت در روایات رجعت چکیده انکارناپذیر است که اغلب روایات، دستخوش اختلاف در نقل شدهاند. اختلافاتِ ناشی از اموری چون نقل به معنا واقعیتی اجتنابناپذیر است؛ اما در این میان گاه افزوده یا کاسته شدن کلمه یا عبارتی، دلالت روایت را تغییر میدهد. روایات رجعت نیز از این واقعیت مستثنی نیستند. از سوی دیگر اختلاف فهم و برداشت علما نیز خود زمینهساز اختلافات بعدی شده است. گاه ...
