صله القربى بین النبی وبین من سیخلفه
ووصف موته بأنه مصیبه ( ۲ ) وقال : ( ما نالت منی قریش حتى مات أبو طالب ( ۳ ) کذلک فقد کانت أم الإمام علی بمثابه أم لرسول الله، فیوم ماتت قال الرسول : ( الیوم ماتت أمی إنها کانت أمی . . . ) ( ۴ ) .
وعندما شرعت الإخوه الإسلامیه قبل الهجره آخى رسول الله بینه وبین النبی وعلی ( ۵ ) وبعد الهجره آخى الله بینهما ، وقد أکد الرسول هذه الإخوه فی أکثر من مناسبه حتى لا ینساها المسلمون کقوله لعلی : ( أنت أخی ورفیقی فی الجنه ( ۶ ) وکقوله (صلّى الله علیه وآله): ( وأما أنت یا علی فأخی وأبو ولدی ومنی وإلی . . ) ( ۷ )
وکقوله (صلّى الله علیه وآله): ( بشاره أتتنی من ربی فی أخی وابن عمی وابنتی . . . ) ( ۸ ) ولینقش النبی مغزاه فی الذهنیه الإسلامیه ، قال لعلی أمام الصحابه مجتمعین : ( أما ترضى أن تکون منی بمنزله هارون من موسى إلا أنه لیس نبی بعدی ) ( ۹ )
ـــــــــــــــــ
( ۱ ) تاریخ الیعقوبی ج ۲ ص ۲۵ وسیره الرسول وأهل بیته ج ۱ ص ۸۴ .
( ۲ ) المصدر السابق . ( ۳ ) المصدر السابق . ( ۴ ) المصدر السابق .
( ۵ ) تذکره الحفاظ ص ۲۳ ، وترجمه علی من تاریخ دمشق لابن عساکر ج ۱ ص ۱۰۷ و ۱۵۰ ، وکنز العمال ج ۱ ص ۲۹۰ ، والمناقب للخوارزمی ص ۷ ، والمستدرک للحاکم ج ۳ ص ۱۰۹ ، وصحیح الترمذی ج ۵ ص ۳۰ ، وأسد الغابه ج ۲ ص ۲۲۱ وج ۳ ص ۱۳۷ ، والاستیعاب بهامش الإصابه ج ۳ ص ۳۵ ، والطبقات الکبرى ج ۳ ص ۲۱ .
( ۶ ) تاریخ ابن عساکر ج ۱ ص ۱۲۳ ، ومنتخب الکنز بهامش مسند الإمام أحمد ج ۵ ص ۴۶ .
( ۷ ) المناقب للخوارزمی ص ۲۷ .
( ۸ ) المناقب للخوارزمی ص ۲۴۶ ، ومقتل الحسین للخوارزمی ج ۱ ص ۶۰ ، وأسد الغابه ج ۱ ص ۲۰۶ ، والصواعق المحرقه لابن حجر ص ۱۲۱ .
( ۹ ) صحیح البخاری باب مناقب علی کتاب بدء الخلق ، وباب غزوه تبوک ، وصحیح مسلم کتاب الفضائل باب علی ، وصحیح الترمذی ج ۲ ص ۳۰۱ ، وصحیح ابن ماجه ص ۱۲ ، والخصائص للنسائی ص ۱۵ و ۱۶ وص ۴ وص ۱۴ و ۱۹ و ۳۲ .
فهارون کان أخو موسى ونائبه ، لقد أعطى رسول الله لعلی کافه المنازل والدرجات التی کان یتمتع بها هارون عند موسى ، ولم یستثن رسول الله إلا النبوه ، لقد روى هذا الحدیث حتى أعداء علی ، وشق هذا الحدیث طریقه إلى الأذهان بالرغم من استماته القوم بطمس الأحکام والفضائل الخاصه بالإمام علی ، ومثل هذا الشرف لم یخلع على أحد قط .
ولما حضرت رسول الله الوفاه ، کان یکرر ( ادعو لی أخی . . . یعنی علینا ) ( ۱ ) واحتج الإمام علی فی ما بعد بهذه الأخوه فقال : ( أنا عبد الله وأخو رسوله ، وأنا الصدیق الأکبر لا یقولها بعدی إلا کاذب ) ( ۲ ) .
والأعظم من ذلک أن حکمه الله قد اقتضت بأن تکون ذریه کل نبی من صلبه واقتضت حکمته أن تکون ذریه خاتم الأنبیاء من صلب علی ومن أبناء فاطمه بنت رسول الله کما صرح بذلک رسول الله ( ۳ )
لقد زوج الله فاطمه لعلی ، وجعل أولادهما هم أولاد الرسول وکان الرسول یتصرف على أساس أن أولاد علی هم أولاده ، فکلما ولد واحد منهم کان الرسول یأتی الأسره العظمى مبتهجا فیقول : ( أرونی ابنی ، ماذا سمیتموه ؟ ) فیقول الوالدان سمیناه حربا ، فقال النبی عند ولاده أولهم بل هو حسن ، وعند ولاده الثانی قال بل هو حسین ، وعند ولاده الثالث قال : بل هو محسن ، وقد علل النبی ذلک بقوله : ( إنی سمیتهم بأسماء ولد هارون شبر وشبیر ومشبر ) ( ۴ )
ــــــــــــــــــــ
( ۱ ) الطبقات لابن سعد ج ۲ ص ۲۳۶ ، وقریب منه المناقب للخوارزمی ص ۲۹ .
( ۲ ) راجع سنن ابن ماجه ج ۱ ص ۴۴ ، وتاریخ الطبری ج ۳ ص ۳۱۰ ، والکامل لابن الأثیر ج ۲ ص ۵۷ ، وتاریخ ابن عساکر ج ۱ ص ۱۲۰ ، والاستیعاب بهامش الإصابه ج ۳ ص ۲۹ .
( ۳ ) تاریخ بغداد ج ۱ ص ۳۳۱۶ ، والریاض النضره للطبری ج ۲ ص ۱۶۸ ، والصواعق المحرقه لابن حجر ص ۹۳ ، ومجمع الزوائد للهیثمی ج ۹ ص ۱۷۲ ، وقال رواه الطبری وکنز العمال ج۶ ص ۱۵۲ ، وفیض القدیر للمناوی ج ۲ ص ۲۲۳ ، وفضائل الخمسه ج ۲ ص ۱۸۰ – ۱۸۱ .
( ۴ ) الأدب المفرد للبخاری ص ۱۲۰ ، والمستدرک للحاکم ج ۳ ص ۱۶۵ ، ومسند أحمد ج ۶ ص ۱۶۵ وج ۷ ص ۶۳ ، وابن الأثیر فی أسد الغابه ج ۲ ص ۱۸ وج ۴ ص ۳۰۸ ، والاستیعاب ج ۱ ص ۱۳۹ ، وکنز العمال ج ۶ ص ۲۲۱ . . الخ . ( * )
وکما بفعل الوالد مع أولاده عند ولادتهم أذن النبی فی أذن الحسن ، عند ولادته ، وأذن فی أذن الحسین عند ولادته أیضا ( ۱ ) ، وکما یفعل الوالد کلما یرزق بولد أمر النبی بحلق رأس الحسن عند ولادته ، والتصدق بزنه شعره فضه ، وهکذا فعل عندما ولد الحسین ( ۲ ) .
وعوذ رسول الله الحسن والحسین بما عوذ به نبی الله إبراهیم ولدیه ( ۳ ) ، وأعلن النبی أمام أصحابه : بأن الحسن والحسین ( عضوان من أعضائه ) ( ۴ ) وأنهما ریحانتاه من الأمه ولا یرضى لهما حر الشمس ( ۵ ) ، وکان یحملهما بفخر على عاتقه ویقول : ( نعم الراکبان هما ) ( ۶ ) وکثیرا ما کانا یثبان على ظهر النبی وهو فی الصلاه فلا یمنعهما ( ۷ ) وصدف أکثر من مره أن النبی کان یخطب بأصحابه فیشاهد الحسنین فیقطع خطبته وینزل عن المنبر ویحملهما ( ۸ )
ـــــــــــــــــ
( ۱ ) صحیح الترمذی ج ۱ ص ۲۸۶ ، وصحیح أبی داود ج ۳ ص ۱۷۹ ، وفضائل الخمسه ج ۳ ص ۲۱۲ .
( ۲ ) صحیح النسائی ج ۲ ص ۱۸۸ ، وصحیح أبو داود ج ۱ ص ۷ ، وتاریخ بغداد ج ۱ ص ۱۵۱ ، ومشکل الآثار للطحاوی ج ۱ ص ۴۵۶ ، وحلیه الأولیاء ج ۷ ص ۱۲۶ ، والمستدرک على الصحیحین للحاکم ج ۴ ص ۲۳۶ ، وذخائر العقبى للطبری ص ۱۱۹ ، وکنز العمال ج ۷ ص ۱۰۷ ، وصحیح الترمذی ج ۱ ص ۲۸۶ .
( ۳ ) صحیح البخاری کتاب بدء الخلق ، وصحیح ابن ماجه ج ۱ ص ۳ وص ۱۸۰ ، والمستدرک ج ۳ ص ۱۶۷ .
( ۴ ) مسند أحمد بن حنبل ج ۶ ص ۳۹۹ ، والإصابه لابن حجر ج ۵ ص ۲۳۱ ، وقال أخرجه البغوی ، وصحیح ابن ماجه – باب الرؤیا ص ۲۸۹، والمستدرک على الصحیحین للحاکم ج ۳ ص ۱۷۶، وطبقات ابن سعد ج ۸ ص ۲۰۴، وأسد الغابه ج۳ ص ۲۴۴ وج۲ ص۱۰ .
( ۵ ) الأدب المفرد للبخاری باب رحمه الوالد ، ومسند أحمد بن حنبل ج ۲ ص ۸۵ و ۹۳ و ۱۱۴ و ۵۳ ، وأبو داود الطیالسی فی مسنده ج۸ ص ۱۶۰ ، وحلیه الأولیاء ج ۵ ص ۷۰ ، وخصائص النسائی ص ۷۲ . . الخ .
( ۶ ) ذخائر العقبى للطبری ص ۱۳۰ ، ومجمع الزوائد ج ۹ ص ۱۸۹ ، والمستدرک على الصحیحین ج ۳ ص ۱۷۰ .
( ۷ ) المستدرک على الصحیحین ج۳ص۱۶۷، وسنن البیهقی ج۲ص۱۶۳، وصحیح النسائی ج۱ص۱۷۱، ومجمع الزوائد ج۹ ص۱۸۲ .
( ۸ ) صحیح الترمذی ج ۲ ص ۳۰۶ ، وصحیح النسائی ج ۱ ص ۲۰۹ و ۲۳۵ ، والمستدرک ج ۱ ص ۲۸۷ . ( * )
وأعلن الرسول أمام أصحابه: (بأن الحسن والحسین ابناه وابنا ابنته، وأن من أحبهما فقد أحب النبی) (۱).
هذا نمط من القربى والتماسک والتکامل بین النبی وبین من سیخلفه عجیب ، ولا نجد له شبیها فی التاریخ البشری کله ، هذه طبیعه الصله بین النبی ، وبین خلفائه الشرعیین ، وهی طبیعه عجیبه من جمیع الوجوه ، والأغرب هو ادعاء بعض الأصحاب بأنهم أولى بالنبی من أهله ! ! لأن الصاحب أولى بالمعروف من ذوی القربى القریبه ! ! !
ــــــــــــــــــــ
( ۱ ) صحیح الترمذی ج ۲ ص ۳۰۷ ، وصحیح ابن ماجه فضائل الحسن والحسین ، ومسند أحمد بن حنبل ج ۵ ص ۳۶۹ وج ۲ ص ۲۸۸ ، وسنن البیهقی ج ۲ ص ۲۶۳ ، وحلیه الأولیاء ج ۸ ص ۳۰۵ ، وکنز العمال ج ۷ ص ۱۰۸ . ( * )