آن ستوده خصال را فضایلی است که وی را از دیگر عالمان، ممتاز می سازد و آن فضایل این چنین است:
جامعیت در علومآن بزرگوار در بسیاری از علوم عقلی و نقلی و حتی تجربی، از مهارت کافی برخوردار بود . از مرحوم آیهالله میرزا هاشم آملی نقل است که فرمود:مهارت ایشان تنها در فلسفه و عرفان نیست؛ مهارت شان در فقه و اصول بیش از فلسفه است . لکن فقه و اصول ایشان را، آن جنبه عرفان ایشان مستور کرد و سبب شده که معروفیت ایشان در فقه و اصول مکشوف نشود . (۱)باز در همین زمینه یکی از فرزندان ایشان می گوید:مرحوم آیهالله والد (رحمهالله علیه) علاوه بر آنکه از مهارت کافی در فقه، اصول، فلسفه و عرفان برخوردار بود، در علوم دیگر مانند طب تبحر کافی داشت و استادی مسلم در بعضی از علوم غریبه و ریاضیات بود .مهارت در تدریس عرفاناز امام راحل (قده) نقل است که «مرحوم شاه آبادی مطالب را از شارح فصوص، بهتر بیان می کرد» . (2)
تیزبینی و روشنفکریاین امر در نوشته ها و آثار و سرگذشت این مرد بزرگ کاملا واضح و روشن است . نمونه بارز آن کتاب شذرات المعارف است که در آن به بیان چگونگی نجات مسلمین از «قیود مضره، اقتصاد در امر دنیا، استقلال مملکتی و …» پرداخته است .همچنین ایشان به چند زبان زنده دنیا مانند زبان فرانسوی تسلط کامل داشت .در امر ولایت ائمه اطهار (ع) و محبت ایشان نیز، اهتمام داشت .مع الاسف، قدر و منزلت این مرد بزرگ ناشناخته ماند و به جز تعداد محدودی از بزرگان مانند امام خمینی (قده) که می فرماید: «هیچ کس به اندازه من ایشان را نشناخته است» (3) و مرحوم شهید مطهری که در کتاب تفسیر سوره قارعه به معرفی این دانشمند نامی می پردازد، کسی ایشان را نشناخت .
آثار و برکاتاز آثار و برکات این عالم بزرگ بعد از ممنوع المنبر شدن از سوی رضا خان، تشکیل جلسات و هیأتهای مذهبی و هفتگی در تهران بود که تاکنون منشأ بسیاری از خیرات و موجب ارشاد مردم و انسجام سیاسی و اجتماعی در برهه های مختلف بوده است .طرح تشکیل صندوق های قرض الحسنه در تهران، به جهت بی نیاز شدن از معاملات ربوی، از آثار این رادمرد الهی بوده است .از دیگر آثار این بزرگوار، نوشته های ارزشمندی است که به ذکر نام بعضی از آنها می پردازیم :۱ شذرات المعارف (مرام الاسلام) ؛۲ رشحات البحار؛۳ رساله عملیه به نام مفتاح السعاده فی أحکام العباده؛۴ رساله فی العقل و الجهل؛۵ حاشیه نجاه العباد صاحب جواهر؛۶ منازل السالکین در علم اخلاق که در هزار منزل تنظیم شده است؛۷ حاشیه کفایه الأصول؛۸ حاشیه فصول در علم اصول .
——————————————————
پی نوشتها:۱) یادنامه شهید شاه آبادی، ص . ۵۹۲) یادنامه شهید شاه آبادی، ص . ۶۱۳) همان .
هیچ نظری وجود ندارد