تقویم شیعه چهاردهم شوال
۱- رفع عذاب از قوم حضرت یونس پیامبر(علیه السلام)
۲- مرگ عبدالملک مروان (۸۶ هجری قمری)
۳- وفات «اباصلت هِرَوی» (۲۳۶ هجری قمری)
۴- وفات فقیه، مُحدّث و متکلّم شهیر «قطب الدین راوندی» (۵۷۳ هجری قمری)
۵- وفات آیه الله «میرزا باقر خلخالی» (۱۳۱۶ هجری قمری)
۶- وفات آیه الله علامه «فانی اصفهانی» (۱۴۱۹ هجری قمری)
—
۱- رفع عذاب از قوم حضرت یونس پیامبر(علیه السلام)
یونس(علیه السلام) در سى سالگى مأمور ارشاد مردم شهر نینوا در سرزمین موصل بود و سى و سه سال در میان مردم به ارشاد مشغول بود که به جز دو نفر به نام روبیل و تنوخا به او ایمان نیاورد.
روبیل از خاندان علم و نبوت بود ولى تنوخا عابد و از علم بهره اى نداشت، وقتى حضرت یونس(علیه السلام) دید که غیر از دو نفر به او ایمان نمى آورند از خداوند در خواست عذاب نمود، ولى روبیل از روى دلسوزى و علم و حکمتى که داشت مانع چنین درخواستى شد.
پس از گذشت مدتى کسى ایمان نیاورد، تا اینکه حوصله یونس(علیه السلام) به تنگ آمد و در نهایت نفرین نمود، خداوند متعال به او خبر داد که در فلان روز عذاب بر آنها نازل خواهد شد، حضرت یونس(علیه السلام) نیز به روبیل اطلاع داد، روبیل هر چه خواست او را منصرف کند نتوانست.
یونس(علیه السلام) پیش مردم آمد و وعده عذاب الهى را به آنها اطلاع داد، مردم او را تکذیب کرده و از خود راندند، یونس(علیه السلام) به همراه تنوخا از شهر خارج شد و منتظر عذاب الهى بود.
روبیل مردم را از عذاب الهى و راندن یونس(علیه السلام) ترسانید، موعظه او در آنها اثر کرد و قرار شد همه با مشاهده عذاب به صحراها روند و بچه ها را از مادران جدا کرده ناله کنند و توبه نمایند.
بعضى گفته اند: ابر تاریکى آسمان را گرفت و دود غلیظى از ابر بیرون آمد و سراسر شهر را تاریک کرد و همچنان پائین مى آمد تا به بامها رسید، مردم از دیدن عذاب همانطور که اتفاق کرده بودند به صحرا ریختند و ضجه و ناله از زنان و بچه ها و مردان بلند شد و توبه نمودند. خداوند عذاب را از آنها دور کر.
یونس(علیه السلام) که از مردم خشمناک بود نزدیک دریا آمد، و دید کشتى آماده مسافرت است و جمعى نیز سوار شده اند از آنها خواست او را نیز سوار کنند، آنها او را سوار کرده و به راه افتادند.{۱}
۱) حوادث الایام، صفحه ۲۳۴٫
—
۲- مرگ عبدالملک مروان (۸۶ هجری قمری)
عبدالملک بن مروان سفاک بخیل، در حالى که ۲۱ سال و ۶ ماه خلافت را غصب کرده بود، در سال ۸۶ ه.ق در دمشق مُرد.{۱}
وى پیش از رسیدن به سلطنت پیوسته ملازمت مسجد را داشت و تلاوت قرآن مى نمود، به حدّى که او را “حمامه المسجد” مى گفتند! وقتى خبر سلطنت به او رسید قرآن را بر هم نهاد و گفت: «سَلامٌ عَلَیْکَ هذا فِراقُ بَیْنى وَ بَیْنِک» «خدا حافظ، این آغاز جداى بین من و توست!»
زمانی که بیمارى او سخت شد، طبیب گفت: اگر آب بخورد مى میرد. ولى تشنگى بر او غالب شد و از پسرش ولید آب طلبید. او گفت: اگر آب بیاشامى خواهى مُرد! عبدالملک به دخترش التماس کرد که به او آب بدهد، اما ولید، مانع شد. عبدالملک گفت: بگذار به من آب بدهند، و گرنه تو را از ولیعهدى خلع مى کنم، ولید اجازه داد و عبدالملک آب خورد و مُرد.
از بزرگترین جنایات او به شهادت رساندن امام زین العابدین(علیه السلام) و مُسلّط کردن حجاج ثقفى بر شیعیان امیرالمومنین(علیه السلام) بود.{۲}
۱) تتمه المنتهی: ص ۱۰۵ . فیض العلام: ص ۷۳ . مستدرک سفینه البحار: ج ۵ ص ۲۱۶ . قلائد النحور: ج شوال ، ص۹۴ .
۲) منتهی الآمال : ج ۲ ص ۳۹ . تتمه المنتهی : ص ۱۰۶٫
—
۳- وفات «اباصلت هِرَوی» (۲۳۶ هجری قمری)
نام او عبدالسلام بن صالح بن سلیمان بن ایوب بن مَیسَره است و به اباصلت هروی شهرت دارد. گویا جد اول یا دوم اباصلت، در هرات می زیسته و در فتوحات، اسیر و به حجاز برده شده است.
اکثرقریببه اتفاق علمای امامیه، وی رااز اصحابامامرضا(علیه السلام)دانسته اند.{۱} اباصلت در نیشابور در خدمت امام حاضر بوده و در سرخس نیز به دیدار ایشان رفته است. {۲} او هنگام ورود امام رضا به نیشابور، حدیث سلسلهالذهب را از ایشان نقل کرده است. اکثر روایات مربوط به نحوه شهادت امام رضا(علیه السلام) از اباصلت نقل شدهاند.
در اینکه اباصلت، امام جواد(علیه السلام) را ملاقات کرده جای تردید نیستزیرا زمانی که امام رضا در بستر شهادت بود، امام جواد از مدینه به طوس آمده و گفتگوییمیانامامجواد و اباصلت رخ داده است.
بعد ازشهادت امام رضا نیز دو ملاقات بین امام جواد و اباصلت گزارش شده است: یکی هنگام نماز خواندن امام جواد بر پیکر امام رضا بود و دیگری زمانی رخ داد که اباصلت به دستور مأمون زندانی شد و با معجزه امام جواد و حضور آن حضرت در زندان، رهایی یافت.{۳}
او در طلب علم به نقاط مختلفی چون عراق، حجاز و یمن سفر کرد واستماع حدیث نمود. اباصلت چندی در بغداد به روایت حدیث پرداخت.
یکی از نقاط برجسته شخصیت اباصلت هروی، نقلفضایل امیرمؤمنان(علیه السلام) به ویژه حدیث «مدینه العلم» از زبان محدثان بنام اهلسنتاست. اباصلت که فردی دارا بود، در جستجوی این احادیث، مشایخ را إکرام می کرد تا آن احادیث را برایش روایت کنند.
وی روز چهارشنبه، ۱۴ شوال سال ۲۳۶ هجری قمری ازدنیارفت.{۴}
۱) رجال النجاشی، ص۲۴۵،ش ۶۴۳؛ رجال الطوسی، ص۳۸۰،ش ۱۴ و ص۳۸۳،ش ۴۸ و ص۳۶۹،ش ۵؛ ابن شهرآشوب: مناقب آل ابی طالب، ج ۴، ص۳۹۶؛ رجال ابن داود حلّی، ص۲۲۴،ش ۹۳۸ (قسم اول)؛ خلاصه الأقوال فی معرفه الرجال، ص۲۰۹،ش ۶۷۲، ص۴۲۰،ش ۱۷۰۹.
۲) عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۱۸۳- ۱۸۴؛ تهذیب التهذیب، ج۶، ص۳۱۹.
۳) ابن بابویه، عیون أخبار الرضا، ج۲، ص۲۴۲ ص۲۴۵.
۴) تاریخ بغداد، ج ۱۱، ص۵۱،ش ۵۷۲۸ و سیرأعلامالنبلاء، ج ۱۱، ص۴۴۸.
—
۴- وفات فقیه، مُحدّث و متکلّم شهیر «قطب الدین راوندی» (۵۷۳ هجری قمری)
قطب الدین ابوالحسن سعید بن هبه اللَّه بن حسین راوندی در راوند شهری در نزدیکی کاشان به دنیا آمد.
پس از تحصیل مقدمات به سرعت مدارج علمی را طی نمود. وی از شاگردان خاص علامه طبرسی صاحب تفسیر مجمع البیان و دیگر اساتید عصر هم چون عمادالدین طبری و… بود.
ابن شهر آشوب، علی بن محمد المدائنی و دو فرزندش حسین و محمد از شاگردان قطب الدین و فقهای زمان بوده اند.
قطب الدین راوندی در تفسیر، نهج البلاغه، کلام، فلسفه، فقه، حدیث، تاریخ، اصول فقه و شعر و ادب استاد زمانه بود و در هر کدام دارای تالیفاتی می باشد.
اُمّ القُرآن، تفسیرالقرآن، الاختلافات، رسالهُ الفقها، فِقهُ القرآن،الخرائج و الجرائح و… از آن جمله اند.
این عالم بزرگ و این فقیه ربانی سرانجام در سال ۵۷۳ ه.ق در شهر مقدس قم جان به جان آفرین تسلیم کرد و در جوار حرم مطهر حضرت معصومه(سلام الله علیها) به خاک سپرده شد.
روزی که پس از هشتصد سال، قصد بازسازی صحن مبارک را داشتند، با پیکر سالم این عارف بالله مواجه شدند و حسب الامر آیت اللَّه مرعشی نجفی، سنگ قبر بلندی بر فراز مزارش نصب کردند.
—
۵- وفات آیه الله «میرزا باقر خلخالی» (۱۳۱۶ هجری قمری)
میرزا محمدباقرمجتهدی فرزند آخوند ملاحیدر معروف به ملا محمدباقرخلخالی، قاضی و مجتهدی است که هنر والای شعراو پرده بر مقام علمی او پوشانده است.او در سال ۱۲۴۶ ه.ق در روستای قارابولاق میانه متولد شد.
ملامحمدباقرمقدمات صرف و نحو را از پدر خود آموخت و در ۱۴ سالگی برای تکمیل دروس حوزوی، به زنجان و قزوین رفته و از محضر ملاعلی زنجانی تلمذ نموده اما فوت پدر اجازه نداد از خانواده اش دور بماند او مدتی را در منصب قضاوت و تدریس در خلخال و کاغذکنان و زنجان سپری نمود.
او برای پیاده کردن افکار خود مردم را به دو دسته تقسیم کرده بود مردم عام و مردم خاص. مردم عام را به وسیله شمشیر برنده ای به نام طنز آگاهی می داد و مردم خاص را با کمک مدرسه علمیه ای که خود آن را بنا نهاده بود و شاگردان بزرگی چون: ملافاضل کاغذکنانی و میرزا علی عشقی؛در آنجا تربیت نمود، هدایت می کرد.
شاهکار ادبی او به نام “ثعلبیه” با افکار بلند شاعر نقّاد آنچنان معروف است که گاهی ملامحمدباقر را با آن نام می شناسند. این اثر ترکی، روباهی را نقش اول شعر قرار داده و به زبان طنز به بررسی مشکلات اجتماعی و حکومتی می پردازد.
ملا محمدباقرخلخالی سرانجام در ۱۴ شوال ۱۳۱۶ ه.ق در ۷۰ سالگی دیده از جهان فرو بست.
—
۶- وفات آیه الله علامه «فانی اصفهانی» (۱۴۱۹ هجری قمری)
سیدضیاءالدین علامه فانی اصفهانی در حدود سال ۱۳۳۰ه.ق در اصفهان و در خاندانی عالم به دنیا آمد.
وی در نوجوانی بر اثر عشق وافر به تحصیل؛ به فراگیری علوم اسلامی پرداخت و پس از آن به فعالیت های سیاسی و اجتماعی دست زد.
انتشار هفته نامه ندای دین در اصفهان در دوران دکتر مصدق، مبارزه با بهائیان، پیوستن به جرگه فداییان اسلام و نیز سخنرانی های آتشین علیه دستگاه حاکم و انتقاد از اوضاع زمان؛ از جمله فعالیت های آیت اللَّه علامه فانی در این دوران بود.
این فعالیت ها عکس العمل رژیم را به دنبال آورد و با فشارهایی که به ایشان وارد گردید وی در ۳۷ سالگی مجبور به مهاجرت به عتبات عالیات شد.
علامه فانی در نجف از دروس خارج آیات عظام: سید عبدالهادی شیرازی، سید محسن حکیم، سید محمود شاهرودی و سید ابوالقاسم خویی و دیگران استفاده برد و از آنان اجازه اجتهاد و روایت گرفت.
وی در نجف بر اثر ملازمت و تماس دائم با محقق فرزانه، آقابزرگ تهرانی و استفاده از محضر او، در فنون کتابشناسی و رجال موفق به نوشتن آثار ارزشمندی گردید.
علامه، پس از ده سال توقف در نجف به اصفهان بازگشت و به انجام امور دینی و حل مشکلات مردم همت گماشت.
از علامه فانی اصفهانی آثار متعددی بر جای مانده که: تفسیر ضیاء، تحقیق کتاب الوافی در شانزده جلد و تحقیق مجمع الرجال در هفت جلد؛از آن جمله اند.
علامه فانی اصفهانی سرانجام در ۱۴ شوال ۱۴۱۹ ه.ق بر اثر شدت بیماری در ۸۷ سالگی چشم از جهان فرو بست و پس از تشییعی باشکوه، در جوار مزار علامه مجلسی به خاک سپرده شد.
هیچ نظری وجود ندارد