رجعت در میان گذشتگان(۱)
در این نوشتار می خواهیم با آیاتی از قرآن آشنا شویم که وقوع رجعت را در میان امت های پیشین اثبات می کند. هنگامی که وقوع رجعت در امت های گذشته ثابت شود، اثبات امکان و لزوم وقوع آن در امت اسلامی نیز ثابت می شود؛ ما در این جا آیات مربوط به وقوع رجعت در میان پیشینیان را فهرست وار می آوریم.
۱) (ثم بعثنا کم من بعد موتکم لعلکم تشکرون)(۱)آنگاه شما را پس از مرگتان برانگیختیم تا شاید سپاس گزار باشید.این آیه در مورد هفتاد نفر از برگزیدگان قوم حضرت موسی علیه السلام است که آن ها را از میان قوم خود برگزید و با خود به «طور سینا» برد تا بر جریان مکالمه اش با خدا و گرفتن الواح از جانب او شاهد باشند، و در نتیجه بنی اسرائیل صدور الواح را از جانب خدا تکذیب نکنند. چون به طور رسیدند و مکالمه حضرت موسی علیه السلام با خدا را مشاهده کردند، گفتند: ای موسی! ما به تو ایمان نمی آوریم، مگر این که خداوند را آشکارا بر ما بنمایانی. هر چه حضرت موسی علیه السلام آن ها را از خواسته جاهلانه منع کرد، آن ها بر خواهش خود اصرار ورزیدند تا سرانجام صاعقه آمد و آنان را نابود ساخت.حضرت موسی علیه السلام عرضه داشت: بار پروردگارا! اگر این هفتاد نفر زنده نشوند، من چگونه به سوی قوم خود بروم؟ آن ها مرا به قتل اینان متهم خواهند کرد.خداوند بر او منت نهاد و آن ها را زنده کرد و همراه حضرت موسی علیه السلام به سوی خانه و کاشانه خود بازگشتند.در مورد سرگذشت این هفتاد نفر هیچ اختلافی نیست و صریح قرآن است که آن ها در اثر صاعقه چان سپردند و به خواست حضرت موسی علیه السلام از نو زنده شدند که معنای «رجعت» چیزی جز زنده شدن پس از مرگ نیست. در این آیه قرآن کریم تعبیر «مرگ» را به کار برده تا تصور نشود که آن ها مثلاً به خواب رفته یا غش کرده بودند، بلکه صریحاً می فرماید: «شما را پس از مرگتان برانگیختیم».عبدالله بن ابی بکر یشکری به خدمت امیرمؤمنان علیه السلام عرض کرد:گروهی از اصحاب شما خیال می کنند که پس از مرگ، یک بار دیگر زنده شده، به این جهان بازمی گردند. امیرمؤمنان علیه السلام با استناد به آیاتی از قرآن کریم، در مورد رجعت استدلال نموده و در پایان فرمودند: این هفتاد نفر برگزیدگان حضرت موسی، پس از مرگ زنده شدند و به خانه های خود بازگشتند. آنگاه مدتی زندگی کردند، غذا خوردند، ازدواج کردند، صاحب اولاد شدند و پس از فرا رسیدن اجلشان از دنیا رفتند.(۲)امام رضا علیه السلام در تفسیر این آیه فرموده اند:قوم حضرت موسی علیه السلام هفتصد هزار نفر بودند که حضرت موسی از میان آن ها هفتاد هزار نفر برگزید، سپس از میانشان هفتصد نفر انتخاب نمود، آنگاه از میان آن ها هفتاد نفر برگزید.(۳)۲) (و اذ قتلتم نفسًا فاداراتم فیها و الله مخرج ما کنتم تکتمون فقلنا اضربوه ببعضها کذلک یحی الله الموتی و یریکم آیاته لعلکم تعقلون) (۴)به یاد آورید هنگامی که فردی را به قتل رساندید. سپس درباره قاتل او به نزاع پرداختید و خداوند آنچه را که مخفی می کردید آشکار می سازد. پس گفتیم که قسمتی از گاو را به مقتول بزنید- تا زنده شود و قاتل خود را معرفی کند.خداوند این گونه مردگان را زنده می کند و آیات خود را به شما نشان می دهد، شاید عقل خود را به کار ببرید.این آیات پیرامون حادثه ی قتلی است که در بنی اسرائیل روی داد و به امر خدا گاوی ذبح گردید و قسمتی از بدن حیوان به مقتول زده شد و او زنده گردید و قاتل خود را معرفی کرد که مشروح داستان از این قرار است:در میان بنی اسرائیل پیرمردی بود که ثروتی سرشار و نعمتی بی شمار و پسری یگانه داشت که پس از مرگ پدر همه ی آن ثروت به او منتقل می شد ولی عموزادگانش که تهی دست بودند بر او حسد برده، او را به قتل رسانده و جسدش را در محله ی قومی دیگر انداختند و تهمت قتل را به آن ها بستند و به خونخواهی برخاستند. اختلاف شدیدی پدید آمد و کار به محضر حضرت موسی علیه السلام کشیده شد تا در میان آن ها داوری کند.حضرت موسی علیه السلام به امر خدا، فرمود تا ماده گاوی ذبح کنند و زبان آن را بر تن مقتول بزنند تا زنده گردد و قاتل خود را معرفی کند. هر گاو ماده ای که ذبح می کردند، کفایت می کرد، ولی با پرسش های بی جا کار خود را دشوار ساختند و در هر بار نشانه های گفته شد که آن نشانه فقط با یک گاو تطبیق می نمود که از آنِ کودکی یتیم بود. ناگزیر آن را به قیمت گزافی خریده و سر بریدند و قسمتی از بدن گاو را به بدن مقتول زدند. او به قدرت الهی زنده شد و گفت: ای پیامبر خدا! مرا پسر عمویم به قتل رسانیده است نه آن ها که به این کار متهم شده اند. پس حضرت موسی علیه السلام امر فرمود پسر عمویش را قصاص کردند.(۵)از امام حسن عسگری علیه السلام روایت شده:شخص مقتول ۶۰ سال داشت. هنگامی که به اذن خدا زنده شد، خدای تبارک و تعالی ۷۰ سال دیگر به او عمر داد- ۱۳۰ سال عمر کرد- و تا پایان عمر از نشاط و تندرستی و سلامتی حواس برخوردار بود.(۶)در این آیه تصریح شده که در آن مقتول پس از کشته شدن، یک بار دیگر زنده شد و طبق اخبار ۷۰ سال دیگر زندگی کرد و «رجعت» چیزی جز این نیست. این آیه دلیل روشنی بر امکان رجعت و آفرینش مجدد انسان در رجعت و قیامت است.۳) (الم تر الی الذین خرجوا من دیارهم و هم الوف حذر الموت فقال لهم الله موتو ثم احیاهم ان الله لذو فضل علی الناس و لکن اکثر الناس لا یشکرون.)آیا ندیدی آنان را که از بیم مرگ از خانه های خود بیرون رفتند؟ و آن ها هزاران تن بودند، پس خداوند به آن ها گفت:بمیرید. سپس آنان را زنده کرد، بی گمان خدا بر مردم صاحب فضل است و لکن بسیاری از مردم سپاس گزاری نمی کنند. (۷)این آیه در مورد قومی است که از ترس طاعون از وطن خود گریختند و خداوند آن ها را مدتی طولانی بمیراند و به سبب دعای یکی از پیامبران به نام «حزقیل» همه ی آن ها را زنده کرد و روزگاری زندگی کردند و به اجل طبیعی از دنیا رفتند.(۸)مرحوم طبرسی به استناد کلمه «الوف» که جمع کثره است می فرماید:تعداد آن ها بی گمان از ده هزار نفر بیشتر بوده است. «سدی» تعداد آن ها را سی و چند هزار نفر، «ابن عباس» چهل هزار نفر، «عطا» هفتاد هزار گفته است.(۹) از امام رضا علیه السلام روایت شده که تعداد آن ها ۳۵ هزار نفر بوده، و به هنگام زنده شدن ۶۰ سال از مرگ آن ها گذشته بود. (۱۰)آن طور که از بررسی تفاسیر و احادیث استفاده می شود، در این که تعداد آن ها هزاران نفر بوده و به صورت دسته جمعی مرده اند و آنگاه با دعای یکی از پیامبران]حزقیل[ زنده شده اند و سالیان درازی زندگی نموده، سپس با اجل طبیعی خود از دنیا رفته اند، هیچ اختلافی نیست. خداوندی که ۳۵ هزار نفر را با دعای یکی از اولیای خود به زندگی باز می گرداند، بدون تردید صدها نفر را در رجعت باز گردانده تا قدرت خود را ظاهر سازد و وعده خود را عملی نماید و آیات قرآن را تحقق بخشد.(۴)(او کالذی مر علی قریه وهی خاویه علی عروشها قال انی یحیی هذه الله بعد موتها فاماته الله مائه عام ثم بعثه قال کم لبثت قال یوما او بعض یوم قال بل لبثت مائه عام فانظر الی طعامک و شرابک لم یتسنه و انظر الی حمارک و لنجعلک آیه للناس و انظر الی العظام کیف ننشزها ثم نکسوها لحما فلما تبین له قال اعلم ان الله علی کلی شی قدیر.) (۱۱)این آیه در مورد «عُزَیر» است که روزی در مسیر خود به دهکده ویرانی رسید که دیوارهای خراب و سقف های واژگون، استخوان های پوسیده و بدن های از هم گسیخته، سکوت مرگباری را به وجود آورده بود.عزیر از الاغ پیاده شد، زنبیل های انجیر و انگور را پهلوی خود گذاشت، افسار الاغ را بست و به دیوار باغ تکیه داد و درباره آن مردگان به اندیشه پرداخت؛ که این مردگان چگونه زنده می شوند این پیکرهای پراکنده شده چگونه گرد می آیند و به صورت پیشین برمی گرند. خداوند در این حال او را قبض روح کرد و صد سال تمام در آن جا بود، سپس خداوند او را زنده کرد. چون عزیر زنده شد، تصور کرد که از خوابی گران برخاسته است. پس به جستجوی الاغ و زنبیل ها و کوزه ی آب پرداخت.فرشته ای به سوی او آمد و پرسید: ای عُزیر! چه مدت در این جا درنگ کرده ای؟ گفت: یک روز و یا قسمتی از یک روز. فرشته گفت: بلکه تو صد سال در این جا درنگ کرده ای. در این صد سال طعام و نوشابه ات تغییر نکرده است، ولی الاغت را ببین که چگونه استخوان هایش از هم پاشیده است. اکنون بنگر که خداوند چگونه آن را زنده می سازد. عزیر تماشا می کرد و می دید که استخوان های الاغ به یکدیگر متصل شده و گوشت آن ها را پوشانید و به حالت اولیه برگشت.هنگامی که عزیر به شهر باز آمد و به کسان خود گفت: من عزیر هستم، باور نکردند. پس تورات را از حفظ خواند، آنگاه باورد کردند؛ زیرا کسی جز او توارت را از حفظ نداشت. (۱۲)از امیرمؤمنان علیه السلام روایت شده:هنگامی که عزیر از خانه بیرون رفت، همسرش حامله بود و عزیر ۵۰ ساله بود. چون به خانه اش بازگشت، او با همان طروات ۵۰ سالگی بود و پسرش ۱۰۰ ساله بود. (۱۳)داستان عزیر یکی از روشن تر ادله رجعت است که معصومین علیه السلام به آن استدلال نموده اند و دانشمندان شیعه در طول چهارده قرن در کتاب های تفسیری و عقیدتی به آن استناد کرده اند. از آن جمله است: شیخ طوسی در تبیان، شیخ مفید در اجوبه ی مسائل عکبریّه، شیخ صدوق در اعتقادات، شیخ طبرسی در احتجاج و شیخ حرّ عاملی در ایقاظ و… (۱۴)نظیر این داستان در مورد «ارمیا» یکی از پیامبران بنی اسرائیل نیز نقل شده که داستانش بسیار شیرین و مفصل است که برای اختصار از نقل آن صرف نظر می کنیم. علاقه مندان به منابع یاد شده در پی نوشت ها مراجعه فرمایند. (۱۵)روایات وارده از معصمومین علهیم السلام در مورد «ارمیا» و «عزیر» به قدری فراوان است که برای خواننده اطمینان می آورد که این داستان دو بار اتفاق افتاده؛ یک بار برای «ارمیا» و بار دیگر برای «عزیر».
ادامه دارد …
هیچ نظری وجود ندارد