زنانی با دل شیر

زنانی با دل شیر
سرپرست هایی کم توقعسرپرستی خانواده مسؤولیت مهم و خطیری است که مردها و یا به عبارتی پدران ایفا می کنند؛ اما در این عرصه زنان سختکوش و پر تلاشی هم هستند که این نقش و وظیفه مهم را بر دوش دارند و کمتر سخنی درباره آنها به گوش می رسد یا نوشته می شود؛ آنهایی که ورای واقعیت ها و باورها چرخه خانواده ای بی سرپرست را با امیدواری و استواری می چرخانند.استرس ناشی از رویارویی با مشکلات، ترس از بی پولی و شرمندگی در برابر بچه ها، وحشت از تنهایی و بی کسی، دغدغه فرا رسیدن روزی دیگر و… گذر این زنان از سنگلاخ زندگی را دشوار ساخته اما همچنان امیدوار سرما، گرما و هر سختی را تحمل کرده و اگر بذل و کرمی بود، قبول می کنند و اگر نباشد هم توقعی ندارند.سرپرستی خانوار به دلایل گوناگون همچون مرگ همسر، زندانی بودن، از کار افتادگی او، طلاق و… بر عهده زنان قرار می گیرد. این نقش طاقت فرسا برای زنان باعث مشکلاتی شده است؛ چرا که آنها دو وظیفه متفاوت را انجام می دهند و گذشته از سرپرستی خانواده و امرار معاش و هزینه خانواده، نقش تربیت و اصلاح فرزندان و بزرگ کردن صحیح بچه ها را نیز بر عهده دارند. عده ای به خاطر مشکلات جسمی، کم سوادی، فقدان مهارت لازم برای انجام کارهای تخصصی، نداشتن بیمه و مستمری و… توانایی لازم را حتی در برآوردن احتیاجات اولیه زندگی ندارند. برخی دیگر با داشتن سواد لازم، سلامت جسمی، داشتن مهارت تخصصی و استفاده از بیمه و مستمری گلیم خود را از آب کشیده و گذران زندگی می کنند؛ اما همگی این زنان دارای مشکلاتی هستند که نباید از نگاه مسوولان پنهان بماند.طبق سرشماری نفوس و مسکن سال ۸۵، یک میلیون و ۶۴۱ هزار زن سرپرست خانواده در کشور وجود دارند که ازاین تعداد، ۱۷۶ هزار نفر تحت پوشش سازمان بهزیستی و تعدادی نیز تحت پوشش نهادهای دیگر هستند و یا در مکان ها و ادارات مختلف کار و امرار معاش می کنند. این در حالی است که سالانه ۶۰ هزار نفر از زنان کشور به علت فوت همسر، طلاق، اعتیاد و از کارافتادگی او بی سرپرست می شوند. به طور کلی، از مجموع ۱۷ میلیون و ۳۵۳ هزار خانواده کشور، ۱۵ میلیون و ۷۱۲ خانواده سرپرست مرد دارند و یک میلیون و ۶۴۰ هزار نفر زن سرپرست هستند. طی ده سال گذشته تعداد خانواده های زن سرپرست با رشد ۵۸ درصدی نسبت به رشد ۳۸ درصدی خانواده های مرد سرپرست، افزایش بیشتری داشته است.این تعداد از زنان، سرپرستی ۱۰ درصد از خانوارها را بر عهده دارند و درصد زیادی از آنها تحت پوشش هیچ سازمانی نبوده و گاه بیکار هم هستند. بیش از ۴۰ درصد آنها مسکن ندارند و حدود ۳۵ درصد از بیمه بازنشستگی استفاده می کنند و مستمری بگیر هستند. ۳۱/۴ درصد این جمعیت به لحاظ مکانی در شهرها و ۴۴/۲ درصد در روستاها زندگی می کنند.امروزه که اداره امور خانواده با وجود سرپرست با حقوق دست کم ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومان به سختی می گذرد، چه توقعی می توان داشت که خانواده پنج نفره یا کمتر و بیشتر با سرپرست زن و با چیزی حدود ۵۰ هزار تومان یا کمی بیشتر ی، از سوی سازمان های مسؤول، گذران زندگی کند؟جمعیت ۱۸۷ هزار نفری زنان سرپرست خانوار با احتساب فرزندان تحت پوشش شان، جمعیتی بالغ بر ۴۵۰ هزار نفر را در کشور شامل می شوند. البته از مجموع یک میلیون و ۶۴۰ هزار زن سرپرست خانوار در کشور، ۲۵۰ هزار نفر شاغل هستند و تحت پوشش یکی از بیمه ها قرار دارند.در بخش بیمه اجتماعی با همکاری وزارت رفاه و تأمین اجتماعی و صندوق اجتماعی عشایر و روستایی و طبق بند «د» ماده ۹۶ قانون برنامه پنج ساله چهارم و تحت پوشش بیمه ای قرار دادن افراد تحت پوشش نظام حمایتی در راستای هدفمند نمودن یارانه ها، حدود ۱۷۰ هزار زن روستایی و عشایری سرپرست خانوار (تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی) با رقمی بیش از ۴/۵ میلیارد تومان تحت پوشش رایگان بیمه های اجتماعی روستاییان و عشایر قرار گرفتند که زنان سرپرست خانوار شهری نیز در ادامه این نوع بیمه را دریافت می کنند.به خوبی می توان دریافت که اجرای طرح بیمه اجتماعی زنان سرپرست خانوار روستایی علاوه بر کمک به ارتقای امنیت روحی و روانی این زنان در اداره زندگی و کاهش دغدغه ها و نگرانی های آنها از آینده، می تواند پشتوانه محکمی برای حمایت از این زنان و خانواده آنها در شرایط سخت و دشوار زندگی و در دوران کهولت و از کارافتادگی باشد.با اداره کل امور اجتماعی و سهام وزارت کار نیز با توجه به رسالت ذاتی خود در راستای بهبود شرایط فردی و اجتماعی و حمایت های اجتماعی از نیروی کار، سایت زنان کارگر سرپرست خانوار و بررسی و شناسایی مشکلات آنها و در جهت ارائه خدمات بهینه به این قشر مولد راه اندازی کرده است؛ زنان کارگر سرپرست خانواری که در واحدهای مشمول قانون کار اشتغال داشته و سرپرستی خود و سایر افراد تحت تکلف را به عهده دارند.البته اینکه زنان سرپرست خانوار در دولت نهم سهام عدالت هم دریافت کرده اند و اجرای این طرح همچنان ادامه دارد، جای تقدیر است تا شاید گوشه ای از مشکلات و معضلات این قشر مرتفع شود.پر واضح است که مهم ترین مشکل زنان سرپرست خانوار، مشکل مالی است؛ چرا که اگر این مسأله تا اندازه ای حل شود، بسیاری از معضلات دیگر قابل حل است؛ اما متأسفانه نه تنها در این زمینه (مالی) تلاش خاصی صورت نمی گیرد و نسبت به آن کم توجهی می شود.با وجود تلاش گسترده و قابل تقدیر سازمان هایی نظیر سازمان بهزیستی کشور و کمیته امداد در این زمینه، زنان سرپرست خانوار همچنان با کوهی از مشکلات روبه رو هستند و این نهادها به دلایل مختلف، از جمله نداشتن بودجه و اعتبار کافی، قادر به رفع این مشکلات نیستند و در این راستا ایجاد و عدم اجرای قوانین حمایت از زنان سرپرست خانواده مزید بر علت شده است.در صورتی که چاره ای برای رفع مشکلات این قشر از طرف دولت و مسئولان اندیشه نشده و بودجه و اعتباری برای آنها به نهادهای حمایتی تعلق نگیرد، نه تنها مشکلات برطرف نمی شود، بلکه روز به روز بر آنها اضافه شده و معضلی حل ناشدنی را به وجود می آورد.نهادهای حمایتی، به ویژه بهزیستی، می توانند با پشتوانه دولت و گسترش بیمه رایگان، بازتوانی و توانمندسازی زنان سرپرست خانواده، پرداخت وام مسکن و ضروری خارج از نوبت، پرداخت کمک هزینه مهد کودک برای زنان بچه دار، افزایش مستمری و مزایا، ایجاد شغل هایی در حد توان زنان و… کمک بزرگی به حل مشکل این قشر زحمتکش و سختکوش کنند که البته اقداماتی برای تأمین معیشت و کسب و کار زنان سرپرست خانوار، از قبیل طرح تشکیل گروه های همیار از طریق سازمان بهزیستی انجام می شود که این گروه ها با هدف تأمین کسب و کار برای مددجویان و ارائه راه حل برای رفع مشکلات خود فعالیت می کنند. پس بهبود این اوضاع، جز با تخصیص اعتبار و بودجه از سوی دولت و همدلی و همیاری نهادهای حمایتی امکان پذیر نیست.
منبع:نشریه دنیای زنان، شماره ۵۰. .