عدم انحصار ولايت در امام
گفتهاند؛ بر فرض كه شأن نزول آيه درباره امام على × باشد، با توجه به اينكه لفظ عام است و مورد نزول نمىتواند مخصص عام باشد، ولايت منحصر در امام على × نيست. به اين شبهه توجه كنيد:
«ولو سلّم انّه ما ذكر فاللفظ عام و سبب النزول لا يخصص».
اين شبهه دست کم در چند منبع آمده است.([1])
نقد
همان طور كه بيان شد، اگر لفظ عام و شأن نزول خاص باشد، شأن نزول مخصّص نيست، ولى ما انحصار ولايت در امام على × را تنها از شأن نزول به دست نياوردهايم بلكه از موارد زير نيز بهره گرفتهايم:
الف – گرچه لفظ «الذين آمنوا» عام است، ولى در اين آيه خداوند اين لفظ عام را طورى توصيف كرده است كه مصداق {الذين يقيمون الصلوة و يؤتون الزكوة و هم راكعون} باشد. بدين ترتيب گرچه لفظ عام است، ولى با وصف يادشده اين عام طورى خاص شده است كه در خارج تنها يك مصداق بيشتر نيافته است.
ب – بر فرض كه لفظ عام باشد، ولى كاربرد واژه «انّما»، كه براى حصر است، اين لفظ عام را خاص مىكند و همان طور كه بيان شد، منحصر به فرد مىشود.
د – اگر «ولىّ» به معناى ولايت و حاكميت باشد، به ناچار بايد اين عام از عموميت بيفتد؛ زيرا امكان ندارد كه هر مؤمنى حاكميت داشته باشد و مخصص هم چيزى نيست، جز توصيف اين عام به طورى كه در خارج مصداق آن منحصر به فرد شده است؛ توصيفى كه در خود آيه ذكر شده است
([1]) حاشية الشهاب على تفسير البيضاوى، ج 3، ص 500؛ روح المعانى، ج 6، ص 169.
هیچ نظری وجود ندارد