راه و عقیدهای که شیعه، با تأسی از اهلبیت، (علیهم السلام) برای خود برگزیده، در حقیقت راه و عقیده تمام انبیای الهی و پیامبر خاتم (صل الله علیه و آله وسلم) است؛ راهی است که قرآن کریم در ضمن آیات فراوان، مؤمنان را به پیمودن آن توصیه و ترغیب نموده است و پیامبراکرم (صل الله علیه و آله وسلم) نیز از آغاز رسالت خویش تا پایان عمر شریف خود مسلمانان را به پیروی از آن دعوت نمود. راه پیروان علی راه حق و هدایت است؛ زیرا پیامبر خدا در موارد متعددی فرمود: علی همیشه با حق است و حق با علی است و این دو از یکدیگر جدا نخواهند شد تا در حوض کوثر بر من وارد شوند.»[۱]
راه پیروان علی، راه قرآن است؛ زیرا پیامبراکرم (صل الله علیه و آله وسلم) علی را حامل قرآن و تمام معارف الهی معرفی کرد و فرمود: «علی با قرآن است و قرآن با علی و این دو از هم جدا نخواهند شد تا در حوض کوثر بر من وارد شوند». [۲]
راه پیروان علی، راه پیامبراکرم (صل الله علیه و آله وسلم) و ادامه رسالت آن حضرت است؛ زیرا پیامبر اکرم در روایات فراوان علی (ع) و فرزندانش را جانشینان واقعی خود و ادامه دهنده رسالت خویش دانست [۳] و اطاعت آنان را اطاعت از خود و مخالفت با آنان را مخالفت با خود برشمرد. [۴]
براین اساس، آنان که علی و فرزندان او را به عنوان مقتدا و الگوی خویش برگزیدهاند و در راه آنان گام برمیدارند، در حقیقت از راه خدا، تمام انبیای الهی، کتب آسمانی و راه حق و هدایت پیروی مینمایند؛ از این رو اینان در پیشگاه الهی دارای مقام و منزلت والایی بوده، از فضایل و پاداشهای فراوانی برخوردارند که در ذیل به برخی از فضایل و درجات رهروان اهل بیت، که در قرآن کریم و روایات ذکر گردیده، اشاره مینماییم: قرآن کریم در آیات متعدد، درجات و پاداشهای زیادی را برای مؤمنان حقیقی و رهروان راه حق برشمرده که طبق روایات فراوان، این درجات و فضائل به شیعیان علی (ع) اطلاق شده و پیروان آن حضرت یکی از مصادیق بارز و اصلی این آیات هستند:
۱. شیعیان، بهترین مخلوقات خدایند:
قرآن در آیات ۷ و ۸ سوره بینه گروهی از مؤمنان را بهترین انسانهای روی زمین دانسته، میفرماید:«اِنَّ الَّذینَ ءامَنوا وعَمِلُوا الصّــلِحـتِ اُولک هُم خَیرُ البَریه * جَزاؤُهُم عِندَ رَبِّهِم جَنّـتُ عَدنٍ تَجری مِن تحتها الاَنهـرُ خــلِدینَ فیها اَبَدًا رَضِی اللّهُ عَنهُم و رَضوا عَنهُ ذلِک لِمَن خَشِی رَبَّه»؛«اما کسانی که ایمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند، بهترین مخلوقات خدایند؛ پاداش آنها در نزد پروردگارشان باغهای بهشت جاویدان است که نهرها از زیر درختانش جاری است و همیشه در آن جاوداناند؛ هم خداوند از آنان خشنود است و هم آنها از خدا خشنودند و این برای کسی است که از خدا بترسد».بسیاری از مفسران و محدثان اهل سنت و شیعه در ذیل این آیه از پیامبراکرم (صل الله علیه و آله وسلم) روایت کردهاند که آن حضرت مصداق این آیه را علی (ع) و شیعیان او دانسته است. از جمله سیوطی در تفسیر خود از ابنعباس چنین روایت میکند:«لَمّا نُزِلَت «إنَّ الذینَ آمنُوا و عَمِلُوا الصّالِحات اُولئک هُم خَیرُ البَریه» قالَ رَسُولُ اللّهِ (صل الله علیه و آله وسلم) لِعَلی: هُوَ أَنتَ وَ شیعَتُک یومَ القِیامَهِ راضینَ مَرضیینَ»؛ «هنگامی که آیه «اِنَّ الَّذینَ آمنُوا…» نازل شد پیامبر (صل الله علیه و آله وسلم) رو به علی (ع) کرده و فرمود: مراد از بهترین انسانها تو و شیعیان توست که در قیامت هم شما از خدا راضی هستید و هم خداوند از شما راضی است». [۵]
این حدیث در روایات و منابع شیعه به صورت مفصلتر مطرح شده؛ از جمله سید هاشم بحرانی در «حلیهالابرار» از امام صادق (ع) چنین روایت کرده است:«دَخَلَ عَلی (ع) عَلی رَسُولِ اللّهِ (صل الله علیه و آله وسلم) وَ هُوَ فی مَنزِلِ أُمِّ سَلَمَهَ فَلَمّا رَآهُ قالَ: کیفَ أَنتَ یا عَلی، إِذا إِجتَمَعتِ الاُمَمُ وَ وُضِعَتِ المَوازینُ وَ بُرِزَ لِعَرضِ خَلقِهِ وَ دُعِی النّاسُ إلی ما لابُدَّ مِنْهُ؟ قالَ: فَدَمَعَت عَینُ أَمیرِالمُؤمِنینَ (ع) ، فَقالَ رَسُولُ اللّهِ (صل الله علیه و آله وسلم) : ما یبکیک یا عَلی؟ تُدعی وَاللّهِ أَنتَ و شیعَتُک غَدَا مُحَجَّلینَ. رَواءَ مَرویینَ، مُبیضَّهً وُجُوهُکم وَ یدعی بِعَدُوِّک مُسوَدَّهً وُجُوهُهُم أَشقِیاءَ مُعَذَّبینَ، أَما سَمِعَت قَولَ اللّهِ: «إنَّ الَّذینَ آمنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أولئک هُم خَیرُالبَریه» أَنتَ وَ شیعَتُک «وَالَّذینَ کفرُوا بِآیاتِنا أولئِک هُم شَرُّ البَرِیه» عَدوُّک یا عَلَی؛ «رسول خدا (صل الله علیه و آله وسلم) در خانه امسلمه بود که علی (ع) وارد شد. وقتی چشم پیامبر به علی (ع) افتاد فرمود: چگونه خواهی بود آن هنگام که امتها در قیامت جمع شوند و میزانها برای عرضه اعمال خلایق برپا و مردم به سوی آنچه ناچارند فرا خوانده شوند؟ در این هنگام اشک از چشمان علی (ع) جاری شد. پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله وسلم) فرمود: چه چیز تو را به گریه انداخت، ای علی؟ به خدا سوگند! تو و شیعیانت فرا خوانده میشوید در حالیکه درخشان چهره و سیراب و سپیدرویانید و دشمن تو فراخوانده میشود، در حالی که سیاهروی و شقی و معذّب است. آیا نشنیدهای سخن خداوند را که میگوید: همانا کسانی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند آنان بهترین مخلوقات خدایند. اینان تو و شیعیانت هستید و مقصود از این آیه که میگوید: «کسانی که به آیات ما کافر شدند آنها بدترین مخلوقات خدایند، دشمنان تواند یا علی». [۶]
۲. شیعیان؛ سبقت گیرندگان به بهشتاند:
در روایاتی دیگر شیعیان مصداق «السّابِقون» در آیه ۱۰ سوره واقعه دانسته شدهاند که میگوید:{والسّـبِقونَ السّـبِقون * اُولک المُقَرَّبون * فی جَنّـتِ النَّعیم}؛ «(امّا سومین گروه) پیشگامان هستند، آنها مقربانند، در باغهای پر نعمت بهشت جای دارند».در روایتی ابنعباس میگوید: از رسول خدا سؤال کردم که مقصود از پیشگامان در آیه {وَالسّـابِقُونَ السّـابِقُونْ} چه کسانیاند؟ حضرت فرمود: جبرئیل به من خبر داد که اینان علی و شیعیان اویند؛ آنان پیشگام به سوی بهشتاند و به سبب لطف و کرامتی که خدا به آنان کرده مقرب درگاه الهی هستند». [۷]امیرالمؤمنین (ع) نیز در روایتی فرمود:«شَکوتُ إِلی رَسولِ اللّهِ (صل الله علیه و آله وسلم) حَسدَ النّاسِ لِی، فَقالَ: أَما تَرضی أَن تَکونَ رابِعَ أَربَعَهٍ: اَوَّلُ مَن یدخُلُ الجَنَّهَ، أَنا وَ أَنتَ والحَسَنُ وَ الحُسینُ، و أَزواجُنا عَن أَیمانِنا و شَمایلنا وَ ذُرِّیتُنا خَلفَ أَزواجِنا وَ شیعَتُنا مِن خَلفِ ذُرِّیتِنا». «از حسد برخی به پیامبر شکایت بردم، پیامبر فرمود: آیا راضی نیستی که یکی از این چهار نفر باشی؛ اولین کسانی که وارد بهشت میشود من و تو و حسن و حسین هستیم و همسرانمان در جانب راست و چپ ما هستند و فرزندان ما پشت سر همسرانمان و شیعیان ما پشت سر فرزندان ما». [۸]
۳. اصحاب یمین شیعیاناند:
قرآن کریم در آیات متعدد از اصحاب یمین تمجید و ستایش کرده و آنان را اهل رستگاری و دارای درجات متعالی در بهشت دانسته است:{واَصحـبُ الیمینِ ما اَصحـبُ الیمین * فی سِدرٍ مَخضود * وطَـلحٍ مَنضود * وظِـلٍّ مَمدود * وماءٍ مَسکوب و فـکهَهٍ کثیرَه * لا مَقطوعَهٍ ولا مَمنوعَه * وفُرُشٍ مَرفوعَه * اِنّا اَنشَأنـهُنَّ اِنشاء * فَجَعَلنـهُنَّ اَبکارا * عُرُبـًا اَترابـا لاَِصحـبِ الیمین}؛ «و اصحاب یمین و خجستگان، چه اصحاب یمین و خجستگانی، آنها در سایه درختان سدر بیخار قرار دارند و نیز در سایه درخت طلح پربرگ و سایه کشیده شده و گسترده و در کنار آبشارها و میوههای فراوان، که هرگز قطع و ممنوع نمیشود و همسران بلند مرتبه [که] ما آنها را آفرینش نوینی بخشیدیم و همه را دوشیزه قرار دادیم؛ زنانی که تنها به همسرانشان عشق میورزند و خوش زبان و فصیح و همسن و سالاند. اینها همه برای اصحاب یمین است». [۹]
و در سوره مدثر آمده است:{کلُّ نَفسٍ بِما کسَبَت رَهینَهٌ * اِلاّ اَصحـبَ الیمین»؛ «همه انسانها در گرو اعمال خویشاند؛ مگر اصحاب یمین}. [۱۰]
در روایات متعددی از شیعیان علی (ع) به اصحاب یمین تعبیر شده است.جابربن عبدالله انصاری در اینباره میگوید:«کنّا جُلوسا مَعَهُ فَتَلا رَجُلٌ هذِهِ الآیهَ «کلُّ نَفسٍ بِما کسَبَت رَهِینهٌ إِلا أصحابَ الیمینِ» فَقالَ رَجُلٌ: مَنِ الأَصحابُ الیمینُ؟ قالَ: شِیعَهُ عَلِی ابنِ أَبیطالِب»؛با امام باقر (ع) نشسته بودیم که مردی این آیه را تلاوت کرد: همه انسانها در گرو و اسارت اعمال خویشاند؛ مگر اصحاب یمین. شخص دیگری سؤال کرد که اصحاب یمین چه کسانیاند؟ حضرت فرمود: شیعیان علیبن ابیطالب». [۱۱]
۴. ملائکه الهی برای شیعیان استغفار میکنند:
قرآن کریم در آیه ۷، سوره غافر میفرماید:
«اَلَّذینَ یحمِلونَ العَرشَ ومَن حَولَهُ یسَبِّحونَ بِحَمدِ رَبِّهِم ویؤمِنونَ بِهِ ویستَغفِرونَ لِلَّذینَ ءامَنوا…»؛ «فرشتگانی که حاملان عرشاند و آنها که گرداگرد آن تسبیح و حمد خدا میگویند و به او ایمان دارند و برای کسانی که ایمان آوردند استغفار مینمایند…». [۱]پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله وسلم) در تفسیر آیه یاد شده خطاب به علی (ع) فرمود:ملائکه برای کسانی که ایمان به ولایت ما دارند، استغفار مینمایند». [۲]
مقصود پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله وسلم) در این روایت شیعیاناند؛ زیرا کسانی که هم به ولایت پیامبر اکرم ایمان آورده و هم ولایت علی و فرزندان او را پذیرفتهاند، تنها شیعیان امیرالمؤمنین علی (ع) هستند.افزون بر آیات یاد شده، آیات فراوان دیگری نیز در قرآن و در مورد فضایل و پاداش مؤمنان وارد شده است؛ مانند آیه ۲۰ توبه که برخی از مؤمنان را دارای بالاترین درجه در نزد خدا دانسته و آیه ۸۵ «مریم» و ۱۵ «محمد» که از درجات بالای متقیان سخن به میان آورده و آیات ۵ بقره و ۱۰۴ «آلعمران»، و ۵۱ «نور» و ۳۸ «روم»، که مؤمنان را در قیامت رستگار دانسته و آیه ۱۰ «زمر» که قرآن در آن وعده داده است که اجر صابران را بدون حساب پرداخت نماید و… که در روایات متعدد دیگر یکی از مصادیق بارز این آیات شیعیان علی (ع) شمرده شدهاند [۳] که به دلیل طولانی نشدن بحث از ذکر تفصیلی این آیات پرهیز کرده و به ذکر همین چند مورد بسنده نمودیم.
منابع
[۱]. الخصال، ص ۴۹۶؛ مجمع الزوائد، ج ۷، ص ۱۳۵. [۲]. الامالی، صدوق، ص ۴۶۰؛ المستدرک علی الصحیحین، ج ۳، ص ۱۲۴؛ مجمع الزوائد، ج ۹، ص ۱۳۴. [۳]. کمال الدین، ص ۲۸۰؛ بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۷۱. [۴]. کمال الدین، ص ۲۶۰؛ الاحتجاج، ج ۱، ص ۸۸. [۵]. الدرالمنثور، ج ۶، ص ۵۸۹؛ تفسیر نورالثقلین، ج ۵، ص ۶۴۴. [۶]. حلیه الابرار، ج ۲، ص ۱۸۲؛ بحارالانوار، ج ۷، ص ۱۸۲. [۷]. الامالی، مفید، ص ۲۹۸؛ المیزان، ج ۱۹، ص ۱۱۸. [۸]. العمده، ص ۵۰؛ بحارالانوار، ج ۶۵، ص ۳۱. [۹]. واقعه ۵۶ ۲۷ ـ ۳۸. [۱۰]. مدثر ۷۴ ۳۸ و ۳۹. [۱۱]. شرح الاخبار، ج ۳، ۵۷۶؛ بحارالانوار، ج ۶۵، ص ۴۸.
[۱۲]. غافر ۴۰ ۷.[۱۳]. الشیعه فی القرآن، ص ۸۴؛ بحارالانوار، ج ۶۵، ص ۶.[۱۴]. الشیعه فی القرآن، ص ۱۰ تا ۱۳۵؛ علل الشرایع، ج ۱، ص ۵.
برگرفته از کتاب”سیمای شیعه از نگاه اهل بیت” نوشته ی سید جعفر صادقی فدکی
اختصاصی مجمع جهانی شیعه شناسی
هیچ نظری وجود ندارد