«یوم ندعوا کل اناس بامامهم فمن اوتی کتابه بیمینه فاولئک یقرؤن کتابهم و لایظلمون فتیلا؛به یاد آر روزی را که هر گروهی را با امام آنها می خوانیم، پس کسانی که نامه عمل آنان به دست راستشان داده شود آن را می خوانند و کمترین ظلمی به ایشان نخواهند شد».(سوره اسراء ، آیه ۷۱)
مرحوم کلینی از امام باقر (ع) نقل کرده است که چون این آیه نازل شد،مسلمانان به پیامبر گفتند:ای رسول خدا! مگر شما امام و پیشوای تمام مردم نیستید؟پیامبر فرمود:من فرستاده خدا به سوی تمام مردم هستم؛لیکن پس از من، از جانب خدا پیشوایانی از اهل بیت من خواهد بود که در میان مردم قیام کنند و مورد ظلم و تکذیب پیشوایان کفر و ضلالت و پیروان آنها قرار گیرند،پس آنان که پیشوایانی خدایی از خاندانم را دوست بدارند و از ایشان پیروی کرده، آنان را تصدیق کنند از من و با من هستند ؛و مرا ملاقات می کنند.کسانی که به ایشان ستم روا دارند و آنان را دروغگو بخوانند، نه با من هستند و نه از من، و من از ایشان بیزارم.۱
مرحوم طبرسی فرموده است؛شیعه و سنی گفته اند:علی بن موسی الرضا (هشتمین پیشوای معصوم) از پدران عالی مقام خود، از پیامبر اکرم(ص) روایت کرده که در تفسیر این آیه فرمود:«یدعی کل اناس بامام زمانهم و کتاب ربهم و سنه نبیهم؛در آن روز هر گروهی با امام زمان و کتاب پروردگار و روش پیامبر خود خوانده می شود».2
ضرورت شناخت امام
با توجه به اختلاف آرای مردم، نیاز به قانونی که بر اساس عدالت پایه ریزی شده باشد، ضروری به نظر می رسد و به نظر ما ـ مسلمانان ـ بهترین قانون، قرآن مجید است که توسط پیامبر خاتم به عنوان برترین برنامه زندگی بشر از سوی خداوند حکیم نازل شده است؛و این قانون یک مجری معصوم و ناصح می طلبد که دلسوزانه این قانون و برنامه سعادت بخش را برای انسان ها اجرا، و انسان ها را به سوی خیر دنیا و آخرت راهنمایی کند.
و همان گونه که هر کس باید از قانون باخبر باشد، شناخت امام هم (به عنوان مفسر و مجری امین قانون) ضرورت دارد، و اگر کسی او را نشناسد، از برنامه های دین به طور کامل آگاه نمی شود و دین او ناقص می ماند و اگر با این حال از دنیا برود عاقبت خوبی نخواهد داشت. از این رو، شیعه و سنّی به اتفاق آرا این حدیث را از پیامبر خدا نقل کرده اند که فرمود:من مات و لم یعرف امام زمانه مات میته جاهلیه؛هر کس بمیرد و امام زمان خود را نشناخته باشد به مرگ جاهلیت مرده است».3
دو ویژگی مهم برای مجری قانون
تا اینجا به این مطلب پی بردیم که بهترین قانون در زندگی بشر قرآن است، و امام به عنوان بهترین انسان هر عصر، مجری قانون به شمار می آید.اینک باید دو ویژگی مهم را برای او در نظر گرفت:۱٫داشتن علم کامل به قوانین و دستورات دین؛ ۲٫عصمت داشته باشد، زیرا او در عمل باید الگو و سرمشق دیگران باشد.
امّا درباره علم امام باید به این نکته توجه داشت که شخصی می تواند هدایت امت را بر عهده بگیرد که خود هدایت یافته باشد.افمن یهدی الی الحقّ احقّ ان یتبع امّن لایهدّی الاّ ان یهدی فما لکم کیف تحکمون؛آیا کسی که به سوی حق راهنمایی می کند بیشتر سزاوار است تا از او پیروی شود یا آنکه خودهدایت نمی شود مگر او را راهنمایی کنند؟!پس شما را چه می شود؟چگونه حکم می کنید؟»(سوره یونس، آیه ۳۵)
هدایت را باید در خاندان وحی جستجو کرد؛زیرا اهل خانه از درون خانه آگاه ترند:افزون بر این، شیعه و سنی روایت کرده اند که جانشینان پیامبر دوازده نفرند.
در بعضی از آن روایات آمده است که تمام آنان مورد قبول پیامبر،و از قریش اند و در بعضی دیگر آمده است که آنها همگی از بنی هاشم اند.کسی که به کتاب های معتبر اهل سنت از قبیل:صحیح مسلم، صحیح بخاری، مسند احمد بن حنبل، جامع ترمزی مراجعه کند به روایات فراوانی برمی خورد که رسول گرامی،خلفای پس از خود را دوازده نفر شمرده اند.
اینک جهت اختصار به دو نمونه از روایات اهل تسنن و شیعه اکتفا می کنیم:
۱٫عبدالملک بن عمیر از جابر بن سمره نقل می کند که گفت:من با پدرم در محضر رسول خدا (ص) بودیم،شنیدم حضرت می فرمود:پس از من دوازده جانشین هستند.پس سخن خود را با صدایی آهسته ادامه داد.من از پدرم پرسیدم: آهسته چه فرمود؟او گفت:فرمود تمام این دوازده نفر از بنی هاشم اند».4
۲٫عامر بن سعد ابی وقاص از جابر بن سمره درخواست کرد تا اگر از رسول خدا چیزی در نظر دارد برایش بنویسد.جابر برایش نوشت:روز جمعه ای از رسول اکرم (ص) شنیدم که فرمود:این دین استوار و پابرجاست، تا وقتی قیامت برپا شود یا بر شما دوازده جانشین که همگی از قریش اند خلیفه باشند.۵
و آیا در این روزگار مصداقی جز حضرت ولی عصر (عج) برای این دوازده جانشین پیدا می شود؟و امّا دو حدیث از شیعیان:
زید بن علی می گوید:پدرم امام سجاد (ع) نقل کرد از پدرش امام حسین (ع) که رسول خدا به او فرمود:ای حسین! تو امام، برادر امام، و فرزند امام هستی و نه نفر از فرزندانت امنای معصومند و نهمین ایشان مهدی آنان است.خوشا بر دوستدارانشان و وای بر بدخواهانشان.۶
۲٫در عیون اخبار الرضا چنین آمده که از امیرالمؤمنین (ع) درباره معنای گفتار رسول خدا که فرموده اند:«من در میان شما دو چیز گرانبها بر جای می گذارم:کتاب خدا و عترتم» پرسیدند:این عترت چه کسانی هستند؟ امام فرمودند:من و حسن و حسین و نه امام از نسل حسین که مهدی و قائم ایشان نهمین فرزند حسین است.
اینان از کتاب خدا جدا نمی شوند و قرآن نیز از ایشان جدا نمی شود.تا بر رسول خدا در کنار حوض او، وارد شوند.۷
ما افتخار داریم که کتاب قانون ما (قرآن) مصون از خطاست:«لایاتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه تنزیل من حکیم حمید».(سوره فصلت، آیه ۴۲)
پی نوشت:
۱٫اصول کافی، ج ۱، ص ۲۱۵٫
۲٫مجمع البیان، ج ۸ ـ ۶، ص ۴۳۰٫
۳٫شرح المقاصد، عالم بزرگ اهل سنت سعد الدین تفتازانی، ج ۵، ص ۲۳۹، بحارالانوار، ج ۲۳، ص ۹۴، با این تفاوت که مرحوم علامه مجلسی به جای «و لم یعرف امام زمانه» «و هو لایعرف امام زمانه» نقل کرده است.
۴٫ینابیع المودّ، ص ۴۴۵٫
۵٫صحیح مسلم، ج ۴، ص ۱۰۱٫
۶٫منتخب الاثر، ص ۹۴٫
۷٫سفینه البحار، انتشارات فراهانی، ج ۲، ص ۱۵۶٫
هیچ نظری وجود ندارد