خداوند متعال در آیات 40 الی 46 سورۀ مدثر سخن از سؤال نمودن بهشتیان از مجرمین و همچنین جواب آنها، به میان آورده و میفرماید: {فِي جَنّاتٍ يَتَسَاءَلُونَ * عَنِ الْمُجْرِمِينَ * مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ…}: بهشتيان در باغهای بهشتی از احوال مجرمین گنهکار سؤال میکنند: شما را چه عملی به عذاب ابدی دوزخ در افکند؟
در خصوص این آیات آنچه که اذهان را به خود مشغول میکند سه مطلب است: اولاً مجرمین چه کسانی هستند؟ ثانیاً علت جهنمی شدن مجرمین چیست؟ و ثالثاً پاسخ مجرمین ـ از سؤالی که بهشتیان از آنها میکنند ـ چیست؟
1. مجرمین چه کسانی هستند؟
در حقیقت مجرمین واقعی کسانی هستند که به دلیل دور بودن از ولایت اهلبیت(ص)، به ویژه امام امیرالمؤمنین علی(ع) از نماز و روزه و خیرات مقبول درگاه الاهی به دور بودهاند.
چنانچه پیامبر اکرم(ص) ذیل آیۀ شریفه در مورد «مجرمین» به مولا امیرالمؤمنین(ع) فرمودند: «يا علي! … والمجرمون هم المنكرون لولايتك …» یا علی! مجرمین همان منکرین ولایتت میباشند.(تأویل الآیات:2/738) و چه جرمی بالاتر از مخالفت و انکار ولایت امیرالمؤمنین(ع) و ائمه طاهرین(ع) است که باعث خلود همیشگی در آتش خواهد بود؟!
چنانچه امام صادق(ع) فرمودند: «اعداء علي(ع) هم المخلدون في النار ابد الآبدين ودهر الداهرين» دشمنان علی(ع) همان کسانی هستند که برای ابد در آتش دوزخ جاویدانند.(تفسیر عیاشی/1/73) اگرچه شب و روز به عبادت بپردازند.
امام صادق(ع) از پدر بزرگوارش روایت میفرماید: جبرئیل(ع) به پیامبر اکرم(ص) نازل شد و عرض کرد: خدا بر شما سلام میرساند و میفرماید: «خلقت السماوات السبع وما فيهن والأرضين السبع ومن عليهن وما خلقت موضعاً أعظم من الركن والمقام ولو أنّ عبداً دعاني هناك منذ خلقت السماوات والأرضين ثم لقيني جاحداً لولاية على لا كببته في سقر» آسمانهای هفتگانه و آنچه در آن است و زمینهای هفتگانه و آنچه بر آن است آفریدهام، ولی مکانی باعظمتتر از رکن و مقام نیافریدهام، اگر بندهای از ابتدای آفرینش آسمانها و زمینها مرا بخواند [عبادت من نماید] ولی هنگامی که نزد من آید ولایت علی(ع) را انکار کرده باشد او را به رو در سقر میاندازم.(الامالی صدوق/572) [سقر نام وادیی است در جهنم که بسیار وحشتناک میباشد و تمام اهل جهنم از شدت آتش و بوی تعفّن و کثافات این وادی به خدا پناه میبرند].
البته علاوه بر آیۀ مذکور خداوند در چندین آیه از آیات سخن از مجرمین به میان آورده و برای آنها عذابی دردناک مقرر فرموده که به مناسبت به دو آیه و تفسیر آن اشاره میشود.
آیۀ اول: {وَنَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلَى جَهَنّمَ وِرْداً}.(مریم/86) و مجرمین را پیاده به سوی آتش دوزخ برانیم. پیامبر اکرم(ص) به مولا امیرالمؤمنین(ع) در تفسیر این آیۀ شریفه فرمودند: «يا علی! … وَنَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلَى جَهَنّمَ وِرْداً} و هم اعدائك يساقون إلى النار بلا حساب» یا علی! [مراد از آیه که میفرماید:] «مجرمین را پیاده به سوی آتش دوزخ میکشانیم» آنان دشمنان تو میباشند که بدون حساب آنها را به سوی آتش میکشانند.(تأویل الأیات/1/307)
آیۀ دوم: {كَذلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ}.(مرسلات/18) ما با مجرمین اینگونه رفتار میکنیم. در آیات قبل از این آیه، خداوند از عذابهای شدید برزخی نسبت به تکذیب کنندگان پیامبران در مورد اوصیائشان و همچنین هلاکت پیشینیان سخن میگوید، سپس میفرماید: {كَذلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ} «ما با مجرمین اینگونه رفتار میکنیم» که امام اباالحسن موسی بن جعفر(ص) در ذیل این آیه در مورد «مجرمین» فرمودند: «من أجرم إلى آل محمّد(ص) وركب من وصيه ما ركب» یعنی کسانی که جرم و بدی به آل محمد(ص) نمودند و در حق وصی رسول الله(ص) آن ظلم را انجام دادند و حق او را غصب کردند [آنان مجرمین هستند].(الکافی/1/435)
2. علت جهنمی شدن مجرمین چیست؟
چنانچه بیان شد مجرمین همان منکرین و مخالفین ولایت اهلبیت عصمت و طهارت(ع) هستند، لذا روشن و واضح خواهد بود که علت جهنمی شدن آنان نیز چیزی جز انکار ولایت و مخالفت با این خاندان پاک(ع) نمیباشد؛ چرا که اگر همه بر محبت مولا علی(ع) و اهلبیت عصمت و طهارت(ع) جمع میشدند، خداوند هرگز آتش جهنم را خلق نمیکرد: «لو اجتمع الناس على حبّ عليّ بن أبي طالب لما خلق الله النار».(المناقب خوارزمی/67)
و در حدیث قدسی آمده که خداوند میفرماید: «… ما خلقت خلقاً مر احب إليّ منهم ولمن تولاّهم خلقت جنّتي ولمن خالفهم وعاداهم خلقت نارى» نیافریدم کسی را که نزد من محبوبتر از آنها [حضرات چهارده معصوم(ع)] باشد و برای کسانی که آنها را دوست داشته باشند بهشت را آفریدهام، و آتش جهنم را برای مخالفان و دشمنان آنها آفریدهام.(معانی الاخبار/108)
امام صادق(ع) نیز میفرمایند: «لو جحد اميرالمؤمنين(ع) جميع من في الأرض لعذبهم الله جميعاً وادخلهم النار»: اگر همۀ اهل زمین ولایت امیرالمؤمنین(ع) را انکار کنند خداوند همه آنها را عذاب میکند و به آتش جهنم وارد مینماید.(ثواب الأعمال/209)
3. پاسخ مجرمین نسبت به سؤالی که بهشتیان از آنها میکنند
با توجه به آنچه بیان شد معلوم گردید که دوزخی شدن و گرفتار آتش جهنم گردیدن، سببی غیر از انکار ولایت ائمه معصومین(ع) ندارد. اما در خصوص آیۀ مذکور در ابتدای مبحث {يَتَسَاءَلُونَ * عَنِ الْمُجْرِمِينَ * مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ} علت جهنمی شدن مجرمین را جداگانه مطرح و بررسی میکنیم؛ زیرا در آیات بعدی، که اهل دوزخ ـ مجرمین ـ به بهشتیان پاسخ میدهند نکات و تأویلات زیبایی از زبان قرآن مجید در مورد ولایت امیرالمؤمنین(ع) و ائمه طاهرین(ع) ایراد گردیده است که خود بیان مستقلی میطلبد، لذا به صورت مجمل آیات و تفسیرش را مطرح میکنیم.
مجرمین میگویند: به چهار علت گرفتار آتش جهنم گردیده و در آن مخلد خواهیم ماند:
1. {لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلّينَ} «ما از نمازگزاران نبودیم» که امام صادق(ع) در تفسیر آن میفرمایند: {قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلّينَ} یعنی لم نك من شيعة علي بن ابى طالب(ع) [مراد از آیۀ شریفه که] میگویند: ما از نمازگزاران نبودیم، یعنی از شیعیان علی بن ابی طالب(ع) نبودیم.(تفسیر فرات کوفی/514)
2. {وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ} «مسکینی را طعام ندادیم» علی بن ابراهیم قمی در تفسیر این آیه میفرماید: «حقوق آل محمّد(ص) من الخمس لذوي القربی واليتامی والمساکين وابن السبيل وهم آل محمّد(ص)» حقوق آل محمد(ص) از خمس برای ذوی القربی و یتیمان و مساکین و ابن السبیل که آنها آل محمد(ص) هستند.(تفسیر قمی:2/395)
3. {وَكُنّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضينَ} «و همواره با اهل باطل به بطالت پرداختیم» که مصداق حقیقی اهل باطل همان دشمنان خاندان نبوت و منکرین آنان و بطالت آنها، دشمنی و انکار ولایت میباشد.
4. {وَكُنّا نُكَذّبُ بِيَوْمِ الدّينِ} «و همیشه روز جزا را تکذیب میکردیم» امام صادق(ع) در تفسیر آیه فرمودند: «فذلك يوم القائم(عج) وهو يوم الدين» آن [روزی که مجرمین آن را تکذیب میکردند و انکار مینمودند] روز حضرت مهدی(عج) [و ظهور و قیام حضرت] میباشد و یوم الدین همان است.(تفسیر فرات کوفی/514)
منبع : نشريه امام شناسي ، شماره 33
هیچ نظری وجود ندارد