مفهوم و ماهییت تقیه
ریشه این کلمه از همان ریشه تقوا و اتقاست که به معنی پرهیز کردن و خویشتن داری است . بنابراین تقیه از نظر مفهوم لغوی به عمل کسی گفته
می شود که کارش آمیخته با نوعی مراقبت، پرهیز و خویشتن داری است.
مرحوم شیخ مفید عالم و دانشمند معروف اسلامی، تقیه را این چنین معنی می کند:
«التقیه سر الاعتقاد و مکاتمه المخالفین و ترک مظاهرتهم بما یعقب ضررا فی الدین و الدنیا»،
«تقیه مستور داشتن اعتقاد باطنی و کتمان آن در برابر مخالفان به خاطر اجتناب از زیان های دنیوی و دینی است»
همان گونه که مشاهده می شود عناصر اصلی تقیه دو چیز است؛ یکی مساله کتمان اعتقاد باطنی و دیگری پیشگیری از زیان و ضرر های معنوی و مادی. اما مهم این است که بدانیم آیا هدف از این پیشگیری رعایت مصالح اجتماعی است یا هدف از آن این پشیگیری رعایت مصالح اجتماعی است یا هدف از آن جلوگیری از هدر رفتن نیروهای اصیل و سازنده و ذخیره کردن آنها برای یک مبارزه حساب شده در برابر مخالفان و دشمنان است؟
در قرآن مجید در چند مورد به مساله تقیه اشاره شده است برای نمونه:
واقعه نجات جان حضرت موسی توسط یکی از اطرافیان فرعون:
قرآن در توضیح این واقعه می فرماید:
«قال رجل مومن من آل فرعون یکتم ایمانه اتقتلون رجلا ان یقول ربی اللله …»
«گفت مرد با ایمانی از کسان فرعون که نهان می داشت ایمان خود را: آیا می کشند مردی را که می گوید پرودگار من خداست؟»
در این آیه کتمان عقیده که همان تقیه است به عنوان یک کار مثبت یادآوری شده، چرا که با تقیه جان یک رهبر و یشوای بزرگ حفظ می شود و اگر مومن آل فرعون از تقیه به عنوان یک روش استفاده نمی کرد، جان حضرت موسی به خطر می افتاد، او ابتدا ایمان خودش را مکتوم می دارد و زمانی که جان حضرت به خطر می افتد، پا پیش نهاده و با بیانات موثر جان حضرت موسی را نجات میدهد.
