سند زیارت
زیارت ناحیه مقدسه در ابتدا از ناحیه مقدس امام زمان(عجل الله تعالی الشریف) صادر و به یکی از چهار نائب خاص و سپس یکی از اساتید شیخ مفید (به احتمال قوی ابن قولویه) و سپس خود شیخ مفید و بعد از ایشان به سید مرتضی و شیخ محمد ابن مشهدی رسیده است.این زیارت در کتاب المزار القدیم و مناسک الزیارات شیخ مفید، مصباح سید مرتضی، مزار الکبیر ابن مشهدی، جلد ۹۸ بحار الانوار و تحفه الزائر علامه مجلسی، مستدرک الوسائل محدث نوری، صحیفه مهدیه ابراهیم بن محسن کاشانی، جامع احادیث الشیعه آیت الله بروجردی، عوالم العلوم بحرانی و… منقول گردیده است و بسیاری از کتب معتبر فقراتی از این زیارت را نقل و استناد نمودهاند مانند نفس المهموم شیخ عباس قمی و.. در ضمن باید به این نکته توجه نمود که زیارت شهدا که آن نیز به اشتباه به زیارت ناحیه معروف شده و سید بن طاووس در اقبال بالاعمال الحسین(علیه السلام) از امام هادی(علیه السلام) نقل مینماید متفاوت از زیارت ناحیه مقدسه است.
مضامین زیارت ناحیه
زیارت را میتوان شامل هشت بخش دانست. سلام بر انبیاء و اولیاء، سلام بر سید الشهداء و اصحاب باوفایش، قصد و انگیزه زیارت امام حسین(علیه السلام) و یاری او، گواهی بر اوصاف پیامبر گونه امام حسین(علیه السلام)، کیفیت قیام، شرح مصائب، نتایج شهادت و ماتم اولیاء الله، دعا و یاری خواهی از خداوند.
عزاداری حضرت صاحب الزمان(عجل الله تعالی الشریف)
از مهمترین مطالب زیارت ناحیه مقدسه نحوۀ عزاداری حضرت صاحب الزمان(عجل الله تعالی الشریف) و اهل بیت(علیهم السلام) و اهل آسمان و زمین است که راه و روش عزاداری را به ما میآموزند: در ابتدا محزون و غمگین بودند «فانزعج الرَّسول و… عزّاه بک الملائکه و الانبیاء و فجعت بک اُمُّک الزَّهراء…. تعزّی اباک امیر المؤمنین…» رسول خدا و ملائکه و انبیاء و فاطمه زهرا(علیها السلام) و امیر المؤمنین(علیه السلام) همگی ناراحت و مضطرب و مصیبت زدهاند. سپس در مرحله بعد بکاء و اشک ریختن روزانه تا حد خون؛ «فلأندبنَّک صباحاً و مسآءً، ولابکینَّ لک بدل الدُّموع دماً» (هر روز صبح و شب در عزای تو میگریم و به جای اشک خون میریزم). و یا «و بالعویل داعیات» (با صدای بلند گریه میکردند و تو را میخوانند)و پس از بکاء، لطمه: «لاطمات الوجوه» اهل حرم سید الشهدء به صورتها میزدند. «و لطمت علیک الحور العین» حورالعین در عزای تو به سر و صورت زدند. و بالاخره نهایت عزاداری تا سر حد جان: «حسره علیک و تأسفاً علی ما دهاک و تلهُّفاً حتی اموت بلوعه المصاب و غصَّه الا کتیاب» از روی حسرت و تأسف به مصیبتهای تو چنان گریه و عزاداری میکنم که در اثر سوز جان فرسای مصیبت و غصه جانکاه و اندوه فراوان، جان سپارم. دو اشکال و جواب: برخی به دو جمله از زیارت ایراد گرفتهاند و با اشکال به این دو جمله سعی در مخدوش نمودن سند زیارت نمودهاند.۱ – جواب اشکال به جمله «برزن من الخدود ناشرات الشعور علی الخدود»: اولاً پریشانی گیسوان بر چهرهها در حالت هیجانی و بحرانی و اضطراری در صحرای کربلا در آن روز عاشورا با مشاهدۀ آن مصائب و فجایع غیر ارادی بوده است و مسلم است که بر اساس حدیث نبوی معروف به «رفع» در آن وضعیت تکلیف برداشته شده است. ثانیاً پریشانی گیسوان زنان داغدار و عزادار ذکر شده نه رؤیت مردان نامحرم و دلیلی بر رؤیت مردان نامحرم نداریم ثالثاً: خیام نساء و زنان در میان خیام مردان بوده است و نامحرمان زنان را نمیدیدهاند. رابعا؛ چه بسا پریشانی گیسوان از زیر حجاب صورت گرفته باشد کما اینکه در بین برخی اقوام امروزی نیز مرسوم است.۲ – جواب اشکال به جمله «السلام علی الاجسام العاریات فی الفلوات، تنهشها الذئاب العادیات و تختلف الیها السِّباع الضّاریات» و اینکه درندگان به بدن معصوم احترام میگذارند و جسارت نمیکنند.اولاً این فراز استعارهای است از بنی امیه به گرگهای تجاوزگر و کوفیان به درندگان خونخوار.ثانیاً امام حسین(علیه السلام) بارها این استعاره را به کاربرده و قاتلان خود را به عنوان گرگ و درنده نام بردهاند. از جمله علامه مجلسی در عاشر بحار (ج ۴۵) از مناقب روایت کرده که حضرت ابا عبد الله الحسین(علیه السلام) در آخر شب عاشورا دربارۀ خوابی که دیده بود فرمود: «رأیت کان کلاباً قد شدَّت علیَّ لتنهشنی…» «در خواب دیدم که چند سگ درنده بر من حمله کردند که مرا پاره پاره نمایند…» و همچنین هنگام خروج از مدینه به سمت مکه و سپس کربلا برای ابن عباس و محمد بن حنفیه این استعاره را به کار بردند و از شهادت خود بوسیله گرگهای بیابان خبر دادند.
مجله ماهنامه امام شناسی شماره ۱۶
هیچ نظری وجود ندارد