تقریر استدلال شیعه به آیه ولایت

از آیاتى که شیعه برای اثبات امامت بلافصل حضرت امیرالمومنین × به آن استدلال کرده است، آیه ولایت است.

قبل از ورود به شیوه استدلال، لازم است از نظر ادبى آیه را توضیح دهیم.

ادبا در شرح آیه گفته‏اند:

{انّما ولیّکم} مبتداست.

{الله} خبر اوست.

{و رسوله و الذین آمنوا} عطف بر خبر هستند

در اعراب جمله {الذین یقیمون الصلوه و یؤتون الزکوه} پنج وجه گفته‏اند:

۱- این جمله محلاً مرفوع است؛ چون وصف {الذین آمنوا} است؛

۲- این جمله محلاً مرفوع است؛ چون بدل از {الذین آمنوا} است؛

۳- این جمله محلاً مرفوع است، چون خبر است براى مبتداى محذوف که «هم» باشد و تقدیر جمله چنین مى‏شود: {هم الذین یقیمون الصلوه}؛

۴- این جمله محلاً مرفوع است؛ چون عطف بیان است براى {الذین آمنوا} و هر جا که بدل جایز است عطف بیان نیز جایز است مگر مواردى که استثنا شده است؛⁽[۱]⁾

۵- این جمله محلاً منصوب است و حال براى «الذین آمنوا» است.

در اعراب جمله {و هم راکعون} دو وجه گفته‏اند:

۱- این جمله عطف بر جمله ماقبل است. بنابر این اعراب ماقبل را خواهد داشت.

۲- واو {و هم راکعون} عاطفه نیست، بلکه واو حالیه و جمله حال است از فاعل {یقیمون الصلوه و یؤتون الزکوه}؛ یعنى آنان که نماز را به پا مى‏دارند و در حال رکوع زکات مى‏پردازند.⁽[۲]⁾

([۱]) نگاه کنید به: شرح قطرالندى، ص ۴۲۲.

([۲]) الدر المنثور، ج ۴، ص ۳۱۳؛ اللباب فى علوم الکتاب، ج ۷، ص ۳۹۷ و … .