سخنی با رئیس محترم جامع الازهر

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب استاد دکتر احمد محمد احمد الطیب

شیخ و رئیس محترم جامع الازهر

السلام علیکم و رحمه‌الله

با احترام، مایلم مراتب تعجب و تأسف و اعتراض خود و علمای مجمع جهانی شیعه شناسی و دین پژوهان ایران را نسبت به بیانیه اخیر شورای فتوای الازهر که در روزهای گذشته و در پی تهاجم ظالمانه آمریکا و اسرائیل و در میانه تحولات و درگیری‌های جاری در منطقه صادر شده است، به حضورتان ابراز نمایم.

در این بیانیه، ضمن تأکید بر ضرورت صیانت از حرمت خون مسلمانان و رعایت اصول و قواعد حقوق بین‌الملل، اقدامات نظامی جمهوری اسلامی ایران علیه مواضع ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه محکوم و این اقدامات عاملی برای بی‌ثباتی منطقه قلمداد شده است حالیکه ایران به دفاع و مقابله با مبادی تجاوزات برخاسته است . در این خصوص مایلم چند نکته را به محضر جنابعالی تقدیم کنم.

نخست آن‌که، همان‌گونه که مستحضرید، در جریان تحولات اخیر، حملاتی علیه حاکمیت و تمامیت سرزمینی جمهوری اسلامی ایران صورت گرفت که به شهادت رهبر و مرجع فرزانه و اعضای خانواده اش و جمعی از فرماندهان نظامی و شماری از شهروندان بی‌گناه انجامید. در چنین شرایطی این پرسش مطرح می‌شود که آیا ملتی که مورد حمله قرار گرفته است، از منظر شرع و حقوق بین‌الملل، راهی جز دفاع مشروع از خود دارد؟ همچنین انتظار می‌رفت در کنار تأکید بر حفظ جان مسلمانان، اصل محکومیت تجاوز به سرزمین یک کشور اسلامی نیز مورد توجه قرار گیرد که نگرفته است.

دوم آن‌که در بیانیه مذکور، پاسخ نظامی ایران به برخی پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه مورد انتقاد قرار گرفته است؛ حال آن‌که گزارش‌های موجود حاکی از آن است که بخشی از عملیات نظامی علیه ایران از همین پایگاه‌ها صورت گرفته است. از این رو، طرح این پرسش طبیعی است که چگونه اقدام متجاوز مورد توجه قرار نگرفته، اما پاسخ دفاعی طرف مورد حمله محکوم شده است!! در حالی که قرآن کریم می‌فرماید: «فَمَنِ اعتَدَىٰ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعتَدَىٰ عَلَيْكُمْ».

سوم آن‌که جای این پرسش باقی است که چرا نسبت به کشورهایی که سرزمین و امکانات خود را در اختیار نیروهای نظامی خارجی و دشمنان اسلام برای اقدام علیه یک کشور اسلامی قرار می‌دهند، تذکر و توصیه‌ای مطرح نشده است؛ امری که می‌تواند پیامدهای جدی برای امنیت و همبستگی جهان اسلام داشته باشد.

در نهایت، ضروری است که در این مقطع حساس، به آینده جهان اسلام و سرنوشت امت اسلامی با نگاهی مسئولانه اندیشیده شود ونه جانبداری از دشمنان اسلام . تردیدی نیست که استمرار منازعات و گسترش درگیری‌ها می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای منطقه و ملت‌های مسلمان در پی داشته باشد. از این رو انتظار می‌رود مراکز بزرگ علمی و دینی جهان اسلام، با تأکید بر اصول عدالت، انصاف و دفاع از مظلومان، نقش مؤثری در هدایت افکار عمومی و تقویت همبستگی امت اسلامی ایفا نمایند.

امید است علمای برجسته جهان اسلام با تمسک به تعالیم قرآن کریم و سنت نبوی، در مسیر صیانت از کرامت انسان‌ها، کاهش تنش‌ها در جوامع اسلامی و مقابله با استکبار و دفاع از حقوق ملت‌های مظلوم در همه جهان گام بردارند.

با تقدیم احترام

دکتر آیت پیمان
دبیرکل مجمع جهانی شیعه‌شناسی
و دبیر شورای دین‌پژوهان ایران

۲۹ رمضان المبارک ۱۴۴۷ هجری قمری

 

بسم الله الرحمن الرحيم

فضيلة الإمام الأكبر الأستاذ الدكتور أحمد محمد أحمد الطيب

شيخ الأزهر الشريف

السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

يسرّني أن أعرب لفضيلتكم عن بالغ الدهشة والأسف إزاء البيان الصادر مؤخراً عن مجلس الفتوى بالأزهر الشريف، والذي جاء في خضم التطورات والتوترات الجارية في المنطقة.

فقد أكد البيان على ضرورة صيانة دماء المسلمين واحترام القواعد الدولية، إلا أنه في الوقت ذاته أدان الإجراءات العسكرية التي اتخذتها الجمهورية الإسلامية الإيرانية ضد مواقع الولايات المتحدة الأمريكية والكيان الصهيوني في المنطقة، واعتبرها عاملاً لزعزعة الاستقرار.

وفي هذا السياق أود أن أطرح على فضيلتكم عدداً من الملاحظات:

أولاً: لقد شهدت الأحداث الأخيرة هجمات استهدفت سيادة الجمهورية الإسلامية الإيرانية وأراضيها، وأسفرت عن استشهاد عدد من القادة العسكريين ومواطنين أبرياء. وفي مثل هذه الظروف يثور التساؤل: أليس من حق أي دولة أو شعب يتعرض لاعتداء أن يمارس حقه المشروع في الدفاع عن نفسه وفقاً لأحكام الشريعة الإسلامية ومبادئ القانون الدولي؟

ثانياً: لقد أدان البيان استهداف بعض القواعد العسكرية الأمريكية في المنطقة، في حين تشير التقارير إلى أن بعض العمليات العسكرية التي استهدفت إيران قد انطلقت من تلك القواعد نفسها، الأمر الذي يثير تساؤلات حول معيار التقييم في مثل هذه القضايا، خاصة في ضوء قوله تعالى: «فَمَنِ اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ».

ثالثاً: كما يظل التساؤل قائماً حول عدم توجيه تنبيه أو موقف واضح تجاه الدول التي تسمح باستخدام أراضيها أو منشآتها العسكرية لشن عمليات ضد دولة إسلامية أخرى، وهو أمر قد تكون له آثار سلبية على وحدة العالم الإسلامي وأمنه.

وفي الختام، فإن المرحلة الراهنة تتطلب من المؤسسات العلمية والدينية الكبرى في العالم الإسلامي النظر بعين المسؤولية إلى مستقبل الأمة الإسلامية، والعمل على تعزيز قيم العدل والإنصاف والدفاع عن حقوق الشعوب المظلومة، بما يسهم في تعزيز التضامن والوحدة بين المسلمين.

نسأل الله تعالى أن يوفق علماء الأمة لما فيه خير الإسلام والمسلمين.

وتفضلوا بقبول فائق الاحترام

الدكتور آيت بيمان
الأمين العام للمجمع العالمي لدراسات التشيع
وأمين مجلس الباحثين في الدين في إيران

٢٩ رمضان ١٤٤٧ هـ

In the Name of God, the Most Compassionate, the Most Merciful

His Eminence Prof. Dr. Ahmed Mohamed Ahmed Al‑Tayeb

Grand Imam of Al‑Azhar

Peace be upon you,

I would like to express my surprise and deep concern regarding the recent statement issued by the Fatwa Council of Al‑Azhar, released amid the ongoing tensions and developments in the region.

While the statement emphasized the sanctity of Muslim lives and the importance of respecting international law, it simultaneously condemned the military actions undertaken by the Islamic Republic of Iran against the positions of the United States and the Israeli regime in the region, describing them as a source of regional instability.

In this regard, I would respectfully like to raise several points.

First, recent developments have included attacks against the sovereignty and territorial integrity of the Islamic Republic of Iran, which resulted in the deaths of several military commanders and innocent civilians. In such circumstances, an important question arises: does a nation subjected to such attacks not possess the legitimate right to defend itself under both Islamic principles and international law?

Second, the statement criticizes Iran’s response targeting certain U.S. military bases in the region, while reports indicate that some of the operations against Iran were launched from those same facilities. This raises questions about the standards applied in evaluating such situations, particularly in light of the Qur’anic principle: “Whoever transgresses against you, respond in the same measure as the transgression committed against you.”

Third, it is also important to consider why no clear warning or guidance was directed toward those states that allow their territories or military facilities to be used for operations against another Muslim country—an issue that may have serious implications for the unity and security of the Muslim world.

At this critical juncture, it is essential for major religious and scholarly institutions in the Muslim world to reflect responsibly on the future of the Islamic Ummah and to uphold the principles of justice, fairness, and the defense of oppressed peoples. Such efforts can contribute significantly to strengthening solidarity among Muslims and promoting stability in the region.

Please accept my highest regards.

Dr. Ayat Peyman
Secretary‑General of the World Assembly for Shi‘a Studies

Secretary of the Council of Religious Scholars of Iran

29 Ramadan 1447 AH