مجمع جهانی شیعه شناسی

برچسب: معتزله

معتزله

امتیازات کلامی شیعه

امتیازات کلامی شیعه

معتزله می گوید شفاعت فقط برای علوّ درجه است. اما امامیه و دیگر مذاهب اسلامی معتقدند که شفاعت علامه بر مؤمنان شامل گناه کاران هم می‏ شود.

تاریخ و عقاید معتزله

معتزله عنوان جنبشى مذهبى است که واصل بن عطا (متوفاى ۱۳۱هـ/۷۴۸م) در نیمه اول قرن دوم هجرى / هشتم میلادى در بصره آن را بنیان گذاشت و بعداً یکى از مهم ترین مکاتب کلامى اسلام شد.منشأ این اصطلاح ـ که به معناى کسانى است که عزلت اختیار مى کنند و در کنارى مى ایستند ـ هنوز در هاله اى از ابهام قرار دارد. بنا به تبیینى سنّتى ـ که گاهى ...

نگاهى به مکتب متأخر معتزله

زیادات شرح الاصول چند سال پیش، ابوریده متنى را با عنوان دیوان الاصول ، که مؤلفِ آن به دلیل افتادگى صفحاتى از آن ناشناخته بود، به چاپ رساند. همراه با خلاصه اى از مباحث دیگرِ نسخه به چاپ رساند (این بخش ها در ضمیمه آورده شده است)، اما مؤلفِ آن را تشخیص نداد. ریچارد مارتین در مقاله عالمانه اى درباره این نسخه گفته است:کتابى که ابوریده با عنوان فى التوحید ...

خلافت متوکل (۲۳۲ـ ۲۴۷ ه)، محنت معتزله و رونق اهل حدیث

پس از مرگ واثق در سال 232 ه، جعفر بن معتصم با لقب المتوکّل علی‌الله، بنا به میل و خواست ترکان بر تخت نشست. او در سال 206 ه در «فَمُ الصّلح»، شهری بر کنار دجله و در نزدیکی «واسط» چشم به جهان گشود. متوکّل از سوی مادر نسب به ترکان می‌برد و با حمایت و پشتیبانی آنان مقام خلافت را به دست آورد؛ از این‌رو برای جلب رضایت و ...

آیا در عصر طلایی اعتزال، فضائل اهل‌بیت(علیهم السلام) منتشر شد؟

شاید با توجه به آنچه گذشت، این ذهنیت برای خواننده پدید آید که در زمان محنت، معتزله با استفاده از عصر طلایی خود به انتشار احادیث فضائل اهل‌بیت(علیهم السلام) پرداختند و هر آنچه را که می‌دانستند برای مردم گفتند؛ به ویژه اینکه کسانی مانند اسکافی ـ پدر باشد یا پسر ـ کتابی مانند «المعیار و الموازنهًْ» می‌نویسد یا اینکه ردّی بر رساله‌ی عثمانیه‌ی جاحظ نوشته می‌شود. با این همه باید ...

حمایت عباسیان از معتزله

معتزله: درسالهای  اعتزال دربار عباسی در فاصله‌ی سالهای 198ـ232ه،  با توجه به پشتیبانی قدرت حاکمه از مشرب اعتزال، اهل حدیث  در عزلت بودند. سران معتزله در دربار آمد و شد داشتند و دیگر مجالی برای عرض اندام اهل حدیث نبود. آنها در دو مورد به شدت و سختی در فشار بودند؛ 1ـ قرآن، 2ـ صفات خداوند. بیشتر معتزله، چه کسانی که علی(علیه السلام) را افضل صحابه می‌دانستند و چه کسانی ...

سران معتزله‌ی بغداد

بزرگان معتزله‌ی بغداد در دوران محنت اهل حدیث به شرح ذیل است: الف ـ بشر بن معتمر کوفی (م 210 ه): ابن حجر درباره او می‌نویسد: «... ویقال بغدادی، یکنی أبا سهل من کبار المعتزله، إنتهت إلیه رئاستهم ببغداد، توفی سنة 210 ه...»(). ابن ابی‌دؤاد شاگرد او بوده است(). گویند او قصیده‌ای را که شامل 000/40 بیت بوده، سروده و در ردّ مخالفان نظریاتی را مطرح کرده بود.() به هارون ...

اعتزال و بحث تفضیل

آراء بسیاری از معتزله، بیانگر فضیلت حضرت علی(علیه السلام) بر همه‌ی صحابه است. آنها می‌گویند: علی(علیه السلام) هرچند که پس از عثمان به خلافت رسید ولی از سه خلیفه‌ی بیش از خود برتر و افضل است. از این‌رو ابن ابی‌الحدید در مقدمه‌ی شرح خود بر نهج‌البلاغه می‌گوید: «... الحمد لله الواحد العدل، الحمدلله الذی تفرّد بالکمال... وقدّم المفضول علی الأفضل لمصلحة اقتضاها التکلیف...»() او همچنین فصلی را به بحث امامت ...

ابن ابی دؤاد (۱۶۰ـ ۲۴۰ه) و نقش او در نشر اعتزال

 تاریخ به ما می‌گوید که «ابن ابی دؤاد»() نقش بزرگی در نشر اعتزال در دوران طلایی معتزله داشته است. ابن ندیم درباره‌ی او می‌گوید: «... من أفاضل المعتزلة و ممّن جرّد فی إظهار المذهب والذبّ عن أهله والعنایة به... مولده بالبصرة. من صنایع یحیی بن أکثم، و هو وصله بالمأمون، و من جهة المأمون اتصل بالمعتصم... توفی... فی خلافة المتوکل من فالج لحقه...»() او منفور اهل حدیث بوده و هست. ...

صفحه 1 از 2 1 2