۱٫ ضرب المثل کمال و جمالیکی از نویسندگان و اندیشمندان غیرشیعی که محبت بسیار شدیدی به ریحانه نبی(صلّی الله علیه و آله و سلّم) ابراز کرده “توفیق ابوعلم” ـ متفکر و نویسنده اهل سنّت مصری ـ است. وی کتابی نگاشته است با نام “فاطمه زهرا” و با زیبایی هرچه تمامتر قلمفرسایی نموده است. او با این بیان از صدیقه کبری(سلام الله علیها) یاد میکند:” فاطمه رضی الله عنها، ضرب المثل کمال و جمال بود و در وجودش ذخایری از انسانیت و مردمی، عفت و بزرگواری، پاکی و هوشیاری، فطانت و آگاهی که امکان داشت بانویی به آنها دسترسی یابد فراهم آمده بود. فاطمه مباهات میکرد که در مدرسه نبوت تربیت شده و در دانشگاه رسالت به کمال رسیده و از آنچه پیامبر از حق تعالی تلقی کرده بهره گرفته است. فاطمه در خانه پدر و در دامان پرورش او به فضایلی آراسته شد که هیچ دختر دیگری در مکه به آنها دست نیافته بود و در عین حال به تمام فنون و دانستنیهای دختران آن روز جزیره العرب آگاهی و احاطه داشت.” . (۱)
۲٫ قلهنشین قاف عفتاین استاد مصری تعبیرات متنوع و پرباری در وصف بانوی دو عالم بهکار میبرد که از جمله آنها این بیان اوست:” جان نیرومند فاطمه در قالبی که گنجایش آن را نداشت، جایگزین شده بود.” (۲)و باز در جای دیگر مینویسد:” فاطمه ،رضی الله عنها، صاحب اخلاقی نیکو و ملکاتی شریف و طبیعتی نجیب بود. احساسی عظیم و فهمی سریع و ذهنی تند داشت. مروتی سرشار و مکارمی تحسینانگیز و دستی فیاض و کفی بسیار بخشندهاش بود. دلی بیپروا و شجاع در سینهاش میطپید. با آنکه زیر بار هیچ زوری نمیرفت از هرگونه خودپسندی و عجب منزه بود. تکبر و تبختر دیگران را به چیزی نمیگرفت و در برابر هیچ عظمتی سر فرود نمیآورد. فاطمه در کنار جمال و اندام موزون، به کمال معنی نیز آراسته بود. از نهایت بزرگواری و نرمخویی و وسعت صدر برخوردار بود. بانویی شکیبا و متین و باوقار و سنگین بود. فطانت و استقامت رأی و عفت و خویشتنداری را در خود جمع داشت.فاطمه بر قله قاف عفت و درستی جای داشت. او را دامنی پاک و چشمی پاک بود و هوای نفس بر او فرمان نمیراند. او در قلعه استوار عصمت و پاکی صیانت میشد. او از خاندان پیامبری بود که خداوند درباره ایشان آیه تطهیر نازل کرده و به طهارت و عصمتشان چنین گواهی داده است که “انما یرید الله لیذهب عنک الرجس”.” . (۳)
۳٫ پاکترین مادرقلم “توفیق ابوعلم” از لطافت و زیبایی ویژهای برخوردار است و از تعبیرات بسیار دلنواز و دلنشینی در وصف دختر رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) بهره میگیرد. به عنوان نمونه مینویسد:” او تنها دامان پاکی است که ذراری رسول خدا، همه از آنند و تنها زمین طیب و طاهری است که شجره برومند خاندان گرامی پیامبر، در آن روییده، بلکه او پاکترین مادری است که حافظه قرون و اعصار به خاطر میآورد.” . (۴)
۴٫ زنی سرشار از افتخاراتمحمد بن احمد بن عثمان بن قایماز- محدث و مورخ مشهور شافعی- (۶۷۳- ۷۴۸ه.ق.) ملقب به “شمس الدین ذهبی” که از بیش از ۱۲۰۰ مشیخه حدیث استماع کرده و صاحب کتابهای معروف “تاریخ الاسلام”و “سیر اعلام النبلاء” است مینویسد:” فاطمه زهرا(سلام الله علیها) سرور زنان عالم در زمان خود، پاره تن پیمبر، شادی و سرور مصطفی، مام پدر، دختر سرور خلایق- رسول خدا- ابیالقاسم محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف-، دختری قریشی، هاشمی (و) مادر حسنین(بود)… پیغمبر خدا دوستش میداشت و اکرامش میکرد و مسرورش مینمود. افتخاراتش بسیارند؛ زنی صبور، دیندار، نیکوکار، قناعتپیشه و شکرگزار خدا بود.” . (۵)
۵٫ متمایز به صفات شرف انسانیابوسالم کمال الدین محمد بن طلحه بن محمد حسن عدوی قرشی- شاعر و قاضی شافعی- (۵۸۲- ۶۵۲ ه.ق) صاحب کتاب “عقد الفرید” و “مطالب السوول” نام دختر رسول خدا را با این بیان خاطر نشان میشود:” همانا او به فضیلت و خلق و خوهایی که از سوی پیامبر منصوص بود مخصوص شده بود و به خصایصی که کلام نبوی به آن تصریح کرده بود برتری داده شده بود و با صفات شرفی که نفسهای پاک و گرانقدر در تکتک آنها مسابقه داده بودند متمایز شد… و همراه با فرزندانش داخل در آن عده از کسانی شد که خداوند تعالی آنان را با نزول آیات قرآن کریم مخصوص و وجوب اعتقاد به آنها را لازم کرد.” . (۶)
۶٫ نمونه حسن اخلاق”توفیق ابوعلم”- نویسنده مصری- وقتی اخلاق نیکوی فاطمه(سلام الله علیها) را خاطرنشان میشود مینویسد:” او نمونه والای حسن اخلاق و سلامت طبع بود.” . (۷)
۷٫ پشتیبان شوهر”عبدالفتاح عبدالمقصود”- نویسنده معروف اهل سنت و مصری- پشتیبانی و جانبداری فاطمه زهرا(سلام الله علیها) از امیرالمؤمنین را یادآور میشود و مینویسد:” فاطمه… بر خود لازم میدانست که به پا خیزد، دعوت کند، تا میتواند بکوشد. او دوش به دوش شوهر مظلومش ایستاد و با زبان که تنها وسیله دفاعش بود به او یاری میکرد. با این عمل خدیجه کبری را دوباره نشان میداد؛ در این دفاع و کوشش بااخلاص و پررنج تابلوی گذشته را با سایه روشنهای آشکار و خطوط برجسته آشکار میکرد. گویا محیط و چهره همان مادر است که نمایان و زنده شده.” . (۸)
۸٫ بزرگ بانوی جهاننویسندهای مسیحی به نام “سلیمان کتّانی” در وصف فاطمه زهرا(سلام الله علیها) کتابی به رشته تحریر درآورده که نام آن را “فاطمه الزهرا وَتَرٌ فی غِمد” گذاشته است. وی در این کتاب چنان پرشور و مشتاق مینویسد که اگر کسی از مسیحیت وی بیخبر باشد با اطمینان خاطر حکم به شیعی بودنش میدهد و گمان میکند او از شیعیان متعصب و دلداده حضرت زهرا(سلام الله علیها) است.این نویسنده مسیحی در پیشگفتار نوشته خویش مینویسد:” فاطمه زهرا(سلام الله علیها) مقامی والاتر از آن دارد که سندهای تاریخی و روایتی بهسوی او اشاره کنند و گرامیتر از آن است که شرح حال گونهها بهجانب وی راهنما باشند. فاطمه(سلام الله علیها) را همین چارچوب کافی است که وی دختر محمد(صلّی الله علیه و آله و سلّم) و همسر علی(علیه السلام) و مادر حسن و حسین(علیهم السلام) و بزرگ بانوی جهان است.” (۹)وی در کلامی دیگر اینچنین فاطمه(سلام الله علیها) را میستاید:” … تو همیشه با محبت زیستی… تو با پاکی و پاکدامنی زیستی؛ ای پاکیزهترین مادری که دو ریحانه زادی و پروردی و بر قامت آن دو جامهای از خز بخشندگی پوشاندی… تو زمین را همراه با لبخندی استهزاآمیز رهاکردی و به ابدیت پیوستی،… ای دختر پیامبر! ای همسر علی! ای مادر حسن و حسین! و ای بزرگ بانوی بانوان همه جهانها و اعصار!” . (۱۰)
۹٫ برترین در فضل و مقام”زین العرب”- بانوی محدث و اهل علم و فضل- در شرح بر “المصابیح” مینویسد:” فاطمه بتول نامیده شد به سبب بریدن از زنان امت از لحاظ فضل، دین و قدر و منزلت.” . (۱۱)
۱۰٫ برتر از تمام زنان عالمابن ابیالحدید معتزلی از استاد خود، ابوجعفر یحیی بن محمد علوی بصری، نقل میکند که میگفت:” حرمت فاطمه اعظم و منزلتش ارفع، صیانتش بهخاطر رسول خدا سزاوارتر است. فاطمه پاره تن و جزئی از گوشت و خون اوست نه همچون زن بیگانه که هیچ نسبتی بین او و شوهرش نیست… چگونه عایشه و دیگران همپایه فاطمه باشند درحالی که همه مسلمانان، چه آنان که او را دوست دارند و چه آنان که او را دوست ندارند اجماع دارند که فاطمه سرور زنان جهانیان است؟!” . (۱۲)
۱۱٫ والاترین بانوی آفرینش”توفیق ابوعلم” در تبیین عظمت مقام حضرت فاطمه(سلام الله علیها) مینویسد:” او یکی از نخستین سازندگانِ تاریخ اسلام است… و در عظمت شأن و رفعت مقام ارجمند او همین بس که تنها دختر بزرگوار پیامبر بزرگ، صلی الله علیه و سلم، و همسر گرامی امام علی بن ابیطالب، کرم الله وجهه، و مادر حسن و حسین است. و در حقیقت، او آرام جان و سرور دل پیامبر خدا بود. زهرا همان بانویی [است] که میلیونها آدمی را چشم دل بهسوی اوست و نام گرامیاش بر زبان ایشان است. زهرا، آن شهاب نورافشان آسمان نبوت و اختر فروزان فلک رسالت و بالاخره، زهرا آن والاترین بانوی آفرینش [است]. اما همه این تعبیرات جز بخش اندکی از دنیای فضیلت و شرافت او را آینهداری نمیکند و جز مختصری از فضایل و مناقب او را نمایشگر نیست، که زهرا دخت رسالت و پرورده دامان وحی است.” .همین نویسنده در ادامه مینویسد:” زهرا را مکان والاتر از آن است که تعبیرات، عظمت او را بازگویند و جملهها نمایشگر قدر و مرتبتش گردند.” . (۱۳)
۱۲٫ خورشید حکمت و جلالدکتر “علی ابراهیم حسن”- استاد تاریخ اسلام دانشگاه قاهره- میگوید:” زندگی فاطمه صفحهای بینظیر از صفحات تاریخ است که در آن رنگ جدیدی از رنگهای عظمت و بزرگی را لمس میکنیم. او مانند بلقیس یا کلئوپاترایی که هریک از آن دو برای عظمتشان از کاخهای عظیم و ثروت فراوان و زیبایی بینظیر کمک طلبیده بودند، نیست. او مانند عایشه که شهرتش را بهواسطه شهامت در رهبری سپاه و بهمیدانطلبیدن مردان بهدست آورده بود نیست. اما ما رو در روی شخصی هستیم که توانست عالم و اطراف را در هالهای از حکمت و جلال فروببرد: حکمتی که مرجع آن کتابها و فلاسفه و علما نیستند و فقط تجارب روزگاری است که سرشار از دگرگونی و حوادث ناگهانی است. و جلال و شکوهی که کمک گرفته شده از قدرت و ثروت فراوان نیست و فقط از خلوص و پاکی نفس است.” . (۱۴)
۱۳٫ سوّمِ خورشید و ماهنور الدین علی بن محمد عبدالله- محدث و فقیه مالکی- (۷۸۴ – ۸۵۵ه.ق.) معروف به “ابن صباغ” و صاحب کتاب “الفصول المهمه فی معرفه احوال الائمه” در تمجید از بانوی یکتای خلقت مینویسد:” او، فاطمه زهرا، کسی است که “سبحان الذی اسری” بر او نازل شد [و] سوّمِ خورشید و ماه و سرور زنان به اجماع اهل راستی و هدایت است.” . (۱۵)
۱۴٫ بینظیر و بیهمتا”هروی”- لغوی نامی- در کتاب “الغریبین” خود که کتابی است شناختهشده و به بحث از غرائب قرآن و حدیث نبوی پرداخته است از علت نامگذاری بانوی هستی به نام بتول سخن میگوید و مینویسد:” مریم بتول نامیده شد چون از مردان برید و فاطمه بتول نامیده شد چون از نظیر و مانند برید [یعنی بیهمتا شد.[.” . (۱۶)
۱۵٫ برتر از گمان مردمابن ابیالحدید معتزلی از رابطه بسیار صمیمانه و اکرام بیمانند رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) در حق فاطمه(سلام الله علیها) سخن میگوید و مینویسد:” پیغمبرخدا فراوان فاطمه را اکرام میکرد، فراوانتر از آنچه مردم گمان میکنند و بیشتر از آن مقداری که پدران دخترانشان را اکرام مینمایند؛ تا آنجایی که آن اکرام از مرز دوستی و علاقه پدر و فرزندی گذشت و به دفعات نه یکدفعه تنها، در حضور خاص و عام و در مقامات و جایگاههای متعدد نه یکجای واحد فرمود: “او سرور زنان عالم و نظیر مریم دختر عمران است و هنگامی که از صحرای محشر عبور میکند منادی از عرش الهی ندا میدهد که ای اهل محشر چشمانتان را بپوشانید زیرا فاطمه دختر محمد از اینجا میگذرد.” این از احادیث صحیح است و جزو اخبار ضعیف نیست و پیوند و ازدواج او با علی نبود مگر بعد از آنکه خداوند عقد علی و او را به شهادت و گواهی ملائکه در آسمانها بست. و چقدر بسیار، نه یکمرتبه، فرمود: مرا میآزارد هرچه که او را بیازارد ومرا به خشم میآورد هرچه او را به خشم آورد و بهدرستی که او پاره تن من است.” . (۱۷)
۱۶٫ عزیزترین مردم نزد رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم)علی بن محمد بن عبدالکریم جزری- معروف به “ابن اثیر”- در “اسدالغابه” در توصیف حضرت فاطمه(سلام الله علیها) مینویسد: ” فاطمه معروف به ام ابیها شده بود و عزیزترین مردم به رسول خدا بود.” . (۱۸)
۱۷٫ تکه مانند رسول(صلّی الله علیه و آله و سلّم)احمد بن عبدالله احمد بن اسحاق بن موسی بن مهران- محدث و مؤلف نامدار اهل سنت- (۳۳۶- ۴۳۰ه.ق.) معروف به “ابونعیم اصفهانی” در کتاب پرآوازه خود یعنی “حلیه الاولیاء” مینویسد:” فاطمه رضی الله عنها از عابدان خالص و پاکان تقوی پیشه است. او سرور دوشیزگان، تکه مانند رسول، نزدیکترین فرزندانش به قلبش از لحاظ دوستی و نزدیکی و اولین آنها بعد از وفاتش از لحاظ ملحق شدن است. او از دنیا و بهرههای عمری دنیا چشم پوشیده بود و به پیچیدگیهای عیوب دنیا و آفتهای آن آشنا بود.” . (۱۹)
پایان سخنشخصیت وجودی فاطمه زهرا(سلام الله علیها)، همسر امیرالمؤمنین، چنان والا و کامل است که نویسندگان غیر شیعی نیز بدان اعتراف کرده و در آستان آن حضرت مجذوبانه سخن گفته و او را ستودهاند. برخی از این نویسندگان آثار مستقل درباره زندگانی و شخصیت وی دارند و گروهی نیز در لابهلای دیگر آثار- آثار غیرمستقل- خود به بیان برداشت خود از جایگاه عظیم او پرداختهاند.آنان اذعان دارند که حضرت فاطمه(سلام الله علیها) ضرب المثل کمال و جمال، قله نشین قاف عفت، پاکترین مادر، سرشار از افتخارات، متمایز به صفات شرف انسانی، اسوه حسن خلق، حامی امیرالمؤمنین، بزرگ بانوی جهان، برترین زن از لحاظ فضل و کمال، والاترین بانوی آفرینش، خورشید حکمت و جلال، بینظیر و بیهمتا، برتر از گمان مردم، عزیزترین مردم نزد رسول خدا وتکه مانند رسول الله است.
پینوشت:
۱٫ ابوعلم، توفیق؛ فاطمهی زهرا؛ ترجمه: صادقی، علی اکبر؛ تهران:انتشارات امیر کبیر، چ۱، ۱۳۵۳ه.ش.، ص ۴۹٫۲٫ همان، ص ۵۰٫۳٫ همان، صص ۹۷- ۹۹٫۴٫ همان، ص ۱۷٫۵٫ ذهبی، شمس الدین محمد؛ سیر اعلام النبلاء؛ دارالمعارف مصر، ج۲، ص ۱۸۸٫۶٫ دخیل، علی محمد علی؛ اعلام النساء؛ الدار الاسلامیه لبنان، چ۲، ۱۴۱۲ه.ق.، ص ۱۷۲٫۷٫ ابوعلم، توفیق؛ فاطمهی زهرا؛ ص ۴۹٫۸٫ عبدالمقصود، عبدالفتاح؛ امام علی بن ابی طالب(علیه السلام) ؛ ترجمه: جعفری، سید محمد مهدی؛نشر طلوع خورشید، چ۳، ۱۳۵۳ه.ش.، ج۱، ص ۳۱۳٫۹٫ کتانی، سلیمان؛فاطمه الزهرا وتر فی غمد؛ بیروت:دارالصادق، چ۲، ۱۹۶۸م.، ص ۱۳٫۱۰٫ همان، ص ۱۸۹٫۱۱٫ دخیل، علی محمد علی؛ اعلام النساء؛ ص ۱۷۱٫۱۲٫ ابن ابی الحدید؛ شرح نهج البلاغه؛ دار احیاء کتب العربیه، چ۲، ۱۳۸۶ه.ق.، ج۲۰، صص ۱۶- ۱۷٫۱۳٫ ابوعلم، توفیق؛ فاطمهی زهرا؛ ص ۱۴٫۱۴٫ حسن، علی ابراهیم؛ نساء لهنّ فی التاریخ الاسلامی نصیب؛ قاهره: النهضه المصریه قاهره، ۱۹۷۰م.، ص ۴۶٫۱۵٫ دخیل، علی محمد علی؛ اعلام النساء؛ ص ۱۷۲٫۱۶٫ ابن شهر آشوب؛ المناقب؛ نجف: حیدریه نجف، ۱۳۷۵ه.ق.، ج۳، ص ۱۱۰٫۱۷٫ ابن ابی الحدید؛ شرح نهج البلاغه؛ ج۹، ص ۱۹۳٫۱۸٫ ابن اثیر؛ اسدالغابه؛ بیروت: دار احیاء التراث العربی، ج۵، ص ۵۲۰٫۱۹٫ اصفهانی، ابونعیم؛ حلیه الاولیاء؛ بیروت: دارالکتب العلمیه، ج۲، ص ۳۹٫منابع:۱٫ ابن ابیالحدید؛ شرح نهج البلاغه؛ داراحیاء کتب العربیه، چ۲، ۱۳۸۶ه.ق.۲٫ ابن اثیر؛ اسدالغابه؛ بیروت: داراحیاء التراث العربی.۳٫ ابن شهر آشوب؛ المناقب؛ نجف: حیدریه نجف، ۱۳۷۵ه.ق.۴٫ ابوعلم، توفیق؛ فاطمهی زهرا؛ ترجمه: صادقی، علیاکبر؛ تهران:انتشارات امیرکبیر، چ۱، ۱۳۵۳ه.ش.۵٫ اصفهانی، ابونعیم؛ حلیه الاولیاء؛ بیروت: دارالکتب العلمیه.۶٫ حسن، علیابراهیم؛ نساء لهنّ فی التاریخ الاسلامی نصیب؛ قاهره: النهضه المصریه قاهره، ۱۹۷۰م.۷٫ دخیل، علیمحمد علی؛ اعلام النساء؛ الدارالاسلامیه لبنان، چ۲، ۱۴۱۲ه.ق.۸٫ ذهبی، شمس الدینمحمد؛ سیر اعلام النبلاء؛ دارالمعارف مصر.۹٫ عبدالمقصود، عبدالفتاح؛ امام علی بن ابی طالب(ع)؛ ترجمه: جعفری، سیدمحمد مهدی؛نشر طلوع خورشید، چ۳، ۱۳۵۳ه.ش.۱۰٫ کتانی، سلیمان؛فاطمه الزهرا وتر فی غمد؛ بیروت:دارالصادق، چ۲، ۱۹۶۸م.منبع: http://www.rohama.org
هیچ نظری وجود ندارد