برچسب: فقه و اصول

کارکرد مقاصد شریعت در توسعه و تعمیق فقه امامیه چکیده کارکردهای مقاصد شریعت در فقه امامیه، هدف این مقاله است. اهتمام فقهای امامیه به مقاصد شریعت در مقام استنباط، گاه در توسعه فقه و گاهی نیز در تعمیق آن مؤثر بوده است. این علم در توسعه فقه با استکشاف حکم، تقیید و توسعه نصوص، جلوگیری از احتیاط‌های شرعی، جلوگیری از حیله‌های شرعی و به عنوان دلیلی در برابر اصول عملیه، ...

جایگاه حکم ولایی در احکام اولی و ثانوی این فصل فرجامی بر این پرسش تحقیق است؛ حکم ولایی در احکام اولی و ثانوی چه جایگاهی دارد؟ مقصود ما از حکم ولایی و حکومتی، احکام اجتماعی اسلام مانند: نیاز به حکومت و رهبر و اطاعت از آن و دیگر حکم های همانند نیست زیرا اساس چنین دستورهای عقلی بوده و ارشادهای شرعی در این باره به رهیافت های عقلی اشاره میکنند ...

پیامدهای صدور حکم ولایی حاکمیت به منظور مدیریت اجتماعی، حقِ جعل قانون و صدور حکم، عزل و نصب مدیران و سایر اختیارات را داراست پیامد چنین اختیاراتی، تأثیر گذاری در رفتار شهروندان را به دنبال دارد، شهروندان نیز در برابر هر رفتاری، فردی یا اجتماعی از خود واکنشی مناسب یا غیر مناسب نشان میدهند، آنان در مقابل حکومت و فرمانهایش نیز به همین شیوه عمل میکنند؛ اطاعت پیشه یا عصیان ...

ویژگی های حکم ولایی فرمان ولایی از اختیارات مقام ولایت نشانهای دارد که دانستنشان به شناخت آن کمک خواهد کرد. پیش از ورود به این بحث باید دانست؛ مقام ولایت دارای اختیاراتی است، او گاهی از حق خویش میگذرد مانند: تحلیل و عفو واجبات مالی. و گاهی نیز از غیر موارد شناخته شده خمس و زکات میگیرد. علی بن مهزیار اهوازی «رض» میگوید: مردی از امام باقرالعلوم «» خواست تا ...

پیشینه ی حکم ولایی حکم ولایی در دورههای مختلف اسلامی دارای چه پیشینهای است؟ حکم ولایی در همهی دورانهایاسلامی کاربرد داشته، والیان از آن برای تأمین مقاصد شرع بهره جسته اند، این بحث در گفتار پیشین به مناسبت پارهای از رخدادهای ولایی مورد اشاره قرار گرفت، اکنون در این فصل با ذکر الگوهایی از عصر «حضور» و «غیبت»، سابقهی آن روشنتر میگردد. الف. نشان دادههای تاریخی عصر حضور نمونههای تاریخی ...

جایگاه ولایت در بخش نخستین ذیلِ کلید واژه ها، معنی «لغوی واصطلاحی» و «پیشینهی گویش حکم ولایی» گذشت. در این فصل به منظور شناخت بیشتر ولایت، چند خواسته را به ترتیب زیر پی میگیریم: «اهمیت ولایت»، «اقسام ولایت»، «نفی و اثبات ولایت»، «نهی از ولایتپذیری کافران»، «ولایت و حکم»، «تفکیک ولایت از حکم»، «اصل عدم ولایت»، «تمسک به اصل عدم ولایت»، «منطقه الفراغ». ۱٫ اهمیت ولایت ولایت در دین چه ...

آشنایی با احکام عناوین اولی و ثانوی این فصل به شناسایی ویژگیهای اصطلاحی احکام « اولی» و « ثانوی» اختصاص دارد: ویژگیها حکم اولی و ثانوی چه ویژگیهایی دارند؟ برابر آنچه گذشت، حکم ثانوی سه گویش «اضطراری» ، «و لایی» و «ظاهری» داشت؛ اضطراری در برابر غیراضطراری، ولایی در برابر الاهی، ظاهری در برابر واقعی. در اینجا به خصایص هرکدام از اصطلاحات یاد شده خواهیم پرداخت: ۱٫ حکم اضطراری و ...

آشنایی با عناوین اولی و ثانوی این فصل به پژوهش در بارهی امور زیر اختصاص دارد: «درآمدی بر عنوان». «گونههای عنوان ثانوی». «آثار عناوین ثانوی». «جایگاه عناوین ثانوی». «وجوه تعدد و انحصارعناوین ثانوی». ۱٫ درآمدی برعنوان در این گفتار دو بحث را پی میگیریم: «عنوان و نقشآن در تعلق تکلیف». «اقسام عنوان و ضابطهی شناخت آنها». أ. عنوان و نقش آن در تعلق تکلیف ابتدا باید دانست معنی عنوان چیست؟ ...

چیستی حکم و سنجش انواع آن با فتوا دراین فصل به تبیین سه مسئله میپردازیم: «چیستی حکم». «تنویع و تقسیم حکم». «سنجش انواع آن با فتوا». ۱٫ چیستی حکم حکم واقعیتی دارد که گفتار یا نوشتار و حتی اشارتهای دستوری از آن حکایت میکند بر این واقعیتِ محکی، در علم اصول «حقیقت حکم» اطلاق میگردد؛ پرسش این است که آن حقیقت چیست؟ در پاسخ به این پرسش، ابتدا به «بررسی ...

چگونگی پیدایش حکم فرایند پدیداری حکم گذر از «مبدأ»، «فعلیت» و «غایت» است؛ نوشتار را از «مبادی» آغاز و با «غایات» به پایان میبریم. مبادی: مبادی به چه معنی و بر چه چیزهای اطلاق میگردد؟ مبادی جمع «مبدأ»؛ به معنی «ابتدا»؛ آغازین چیزهای که در هستی حکم مؤثرند مانند: «ارادت» و «کراهت»؛ بنابراین که ما در فرایند شکلگیری، حکم را عنصر دیگری جز مبادی بدانیم چنانکه در نوشتار شهید صدر ...